پانصد و پنجاه و پنجمین برنامه سینماتک خانه هنرمندان ایران دوشنبه ۱۰ مهر ماه ساعت ۱۷ به نمایش فیلم «زیرزمین» به کارگردانی امیر کوستوریتسا محصول ۱۹۹۵ اختصاص داشت.
به گزارش سینماسینما، پس از نمایش فیلم نیز نشست نقد و بررسی آن با حضور روبرت صافاریان (مستندساز، مترجم، مدرس و پژوهشگر سینما) با عنوان «نقد سیاسی-ایدئولوژیک یا استتیک» برگزار شد. مدیریت این نشست برعهده سامان بیات بود.
روبرت صافاریان در این برنامه گفت: «زیر زمین»، یکی از آثاری است که شیفتهاش شدم و در نظرخواهیهای انجام شده آن را در بین بهترین آثار تمام عمرم نیز گذاشتهام. در جستجوهایی که درباره این فیلم (در سالهای اخیر) انجام دادهام، به این نتیجه رسیدم که «زیر زمین» از زاویه سیاسی فیلم قابل بحث و جنجال برانگیزی بوده است. نکته جالب برای خودم این بود که چرا تا آن زمان به سیاسی بودن این فیلم توجه نکرده بودم و با این وجود شیفته آن شده بودم. در واقع سکانسهایی در این اثر وجود دارد که در کنار موسیقی تاثیر جذابی را روی مخاطب میگذارد. سعی میکنم در این جلسه نکاتی را بیان کنم که کمتر کسی از آن مطلع است. این اطلاعات، دادههای تازهای از فیلم را برای ما مشخص میکند.
او با یادآوری اینکه فیلم «زیرزمین» در سال ۱۹۹۵ برنده جایزه نخل طلا جشنواره کن شده و در همان زمان جنگ شدیدی بین بوسنی و صربستان در جریان بوده است، بیان کرد: باید بدانیم که همزمان با فروپاشی شوروی، یوگسلاوی نیز دچار فروپاشی میشود. یوگسلاوی از ۶ جمهوری تشکیل شده که بزرگترین آنها صربستان بوده است. اسلوونی و کرواسی نیز از جمله جمهوریهای دیگر یوگسلاوی بودند. همه ما یوگسلاوی را به اسم ژنرال تیتو میشناسیم. در واقع ماندن این ۶ جمهوری با یکدیگر به خاطر جذبه ژنرال تیتو بود. بنابراین بعد از مرگ او و فروپاشی شوروی، این جمهوریها نیز از هم پاشید و جنگهایی بین آنها شکل گرفت. صربستان که بزرگترین جمهوری بود، تلاش میکرد تا تحت عنوان صربستان، وحدت یوگسلاوی را حفظ کند.
موسیقی وجود داشت و هرچیزی که با خود سرخوشی به همراه داشت، با استقبال ما مواجه میشد. دهه ۷۰ شمسی دههای بود که جامعه ایرانی از جنگ و انقلاب بیرون آمده بود و دنبال آرامش بود. بنابراین کسی علاقهای به اینکه بداند در بوسنی چه خبر بوده، نداشت. به همین دلیل کمتر کسی درباره فیلم تحقیق میکرد و بیشتر درگیر داستان آن بودیم.
او با تاکید بر این نکته که میتوان درباره تکتک صحنههای فیلم صحبت کرد، افزود: نسخهای ۵ ساعته از این فیلم وجود دارد که از تلویزیون صربستان و به شکل مینی سریال پخش شده است. اما فیلمی که ما دیدیم و در کن بوده، ۲ ساعت ۵۰ دقیقه بوده است. فیلمساز این اثر در سارایوو به دنیا آمده و یکی از موفقترین فیلمسازان آن منطقه بوده که مردم به آن افتخار میکردند. زیرا این دومین فیلمی از اوست که نخل کن را گرفته است. بعد از انتقاداتی که به این اثر میشود، دیگر اهالی سارایوو، او را دوست ندارند و خودش نیز بعد از چند سال مواضع سیاسیاش را مشخص میکند و میگوید که مسلمان نیست و اجدادش صرب بودهاند. بعد از این اثر، فیلمهای دیگر او به موفقیت آثار گذشتهاش نمیرسد، اما موفقیتهایی را نیز به همراه دارد.
صافاریان در بخش دیگری از صحبتهایش گفت: با این همه من این فیلم را تبلیغاتی نمیدانم. زیرا فیلمساز در استخدام دولت صربستان نبوده است. او در یوگسلاوی هم زندگی کرده و فیلم خودش را ساخته، در شرایط بعدی نیز اثر خود را ساخته است. اکثرا نسبت به فیلمسازان مولف که ستاره جشنوارهها هستند، دو موضع متفاوت گرفته میشود. اول، گفته میشود عدهای در پشت صحنه تصمیم گرفتند که این افراد به عنوان فیلمسازان مهم شناخته شوند.
این پژوهشگر سینما در پایان بیان کرد: در مورد دوم نیز، گفته میشود که این افراد آثار خود را ساختند و مورد پسند جشنواره ها هم قرار گرفتند. اما هیچ کدام از این دو نیست. او فیلمسازی است که مولفهها و سبک خودش را دارد اما وقتی قرار است که سال ۹۵ فیلمی بسازد، اثری را میسازد که در موضع صربستان قرار میگیرد. او همان آدمی است که پیش و پس از این اتفاقها نیز اثر خود را ساخته است.
در ادامه، این نشست به حاضران واگذار شد تا نقد، نظر و پرسش خود را مطرح کنند.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- نمایش و تحلیل مستند «گلدونه، مشرحیم، صغرا و دیگران» در سینماتک خانهی هنرمندان ایران
- مرور آثار سینمایی، تئاتری و مستند «اینگمار برگمان» در سینماتک خانه هنرمندان ایران
- ستاره اسکندری: ساخت «خورشید آن ماه» مسئولیت اجتماعی من بود
- نمایش «خورشید آن ماه» و «پرستار زمین» در سینماتک خانه هنرمندان ایران
- کیارستمی در آثار خود بیشتر به دنبال راه حل بود/ فرم برای کیارستمی همیشه اهمیت داشت
- ترجمه اختصاصی سینماسینما/ کاپولا در نشست خبری کن: این وظیفه هنرمند است که دنیای معاصر را نشان دهد
- نمایش فیلمتئاتر «کسی نیست همه داستانها را به یاد آورد» در سینماتک خانه هنرمندان ایران
- «پشت شیشه» در مستندات یکشنبه و «پاترپانچالی» در سینماتک خانه هنرمندان ایران
- «موشِت»؛ برسون پیامبر سینما است! / سینماگری که به جزییات اهمیت میدهد
- نمایش فیلمتئاتر «مکبث» در سینماتک خانه هنرمندان ایران
- فیلمتئاتر «دیکته»؛ داوود رشیدی هیچگاه زیر بار سانسور نرفت/ امید تنها راه نجات ما نیست، باید حرکت کنیم!
- نسخه مرمت شده «موشِت» در سینماتک خانه هنرمندان ایران
- نمایش فیلمتئاتر «دیکته» در سینماتک خانه هنرمندان ایران
- «یک میخ و چند کت» در مستندات یکشنبه و نسخه مرمت شده «دردسر هَری» در سینماتک خانه هنرمندان ایران
- نمایش فیلمتئاتر «روزنه آبی» در سینماتک خانه هنرمندان ایران
پربازدیدترین ها
- نگاهی به سریال پریا / یک عاشقانه نامتعارف
- تاریخچه سریالهای ماه رمضان از ابتدا تاکنون/ در دهه هشتاد ۴۰ سریال روی آنتن رفت
- حقایقی درباره فیلم یک تکه نان به بهانه پخش آن از شبکه نمایش
- حیازدائی از جامعه به سبک نجلا/انتقاد شدید کیهان از سریال نجلا
- نشانهشناسی «صد سال به این سالها»؛ از اندوه بیپایان ایران تا احیای حس نوستالژی
آخرین ها
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک
- فراخوان چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
- «افسانه سپهر» و «دیاِناِی» در راه اکران آنلاین
- آغاز کنسرتنمایش «فرهاد» از هفته آینده





