سینماسینما، محمد حقیقت، پاریس
به روایت داوران جشنواره کن ۲۰۲۶، مهمترین فیلم جشنواره کن Fjord «فیورد»، ساخته کریستیان مونجیو بود که قرار است بهزودی به پرده سینماها در فرانسه بیاید. اما از هم اکنون برخی از رسانههای سینمایی در این کشور مطالبی با دیدگاههای خیلی متفاوت درباره فیلم و محتوای آن نوشتهاند که احتمالا بحثهای دیگری را به همراه خواهد آورد.
این فیلم محصول مشترک رومانی، فرانسه، نروژ، دانمارک و سوئد و به زبان رومانیایی، نروژی و انگلیسی، به مدت ۲ ساعت و ۲۶ دقیقه است. کریستیان مونجیو که امروزه شناخته شدهترین سینماگر کشور خودش در صحنه بینالمللی است، با فیلم درخشان «۴ ماه، ۳ هفته و ۲ روز» در ۲۰۰۷ اولین نخل طلای خود را گرفته بود و امسال موفق شد دومین نخل طلا را در پنجاه و هشت سالگی بدست بیاورد.
برطبق قوانین جدید آکادمی اسکار، از هم اکنون این فیلم کاندیدای دریافت اسکار بهترین خارجی در ۲۰۲۷ خواهد بود.«فیورد» داستان سر راست یک خانواده رومانیایی را روایت میکند که همسر اصلیت نروژی دارد و آنها به همراه پنج فرزند خود از رومانی به دهکدهای در نروژ مهاجرت میکنند. این خانواده خیلی زود توسط اهالی آن دهکده مورد استقبال قرار گرفته و پذیرفته میشوند. فرزندان آنها به مدرسه میروند و با همکلاسان نروژی خود ارتباط خوب و صمیمانه برقرار میکنند تا روزی که در مدرسه با یک پیش آمد اتفاق و جزیی، معلم آنها متوجه میشود که پشت گردن الیا، دختر بزرگ خانواده رومانیایی آثار کتک خوردن وجود دارد. وی کنجکاو میشود و سازمان «کمک به فرزندان» در مدرسه را در جریان میگذارد. آنها به تحقیقات میپردازند و سرانجام پدر خانواده رومانیایی مورد بازخواست قرار میگیرد و معلوم میشود که وی با تربیت سخت مذهبی-سنتی که دارد، با فرزندان خود در خانه با خشونت رفتار میکند. پلیس به خانه آنها رفته پدر را دستگیر میکند و سرانجام دادگاهی برای او ترتیب میدهند. در آنجا است که طرز تفکر متفاوت و تعلیم و تربیت بین نروژیها و رومانیاییها بیشتر آشکار میشود.
آنچه که برای نروژیها قابل فهم و پذیرش نیست کتک زدن کودکان است در عوض برای پدر کاملا عادی بوده و حتی برای تربیت فرزندان آن را ضروری جلوه میداند. در خانه، فرزندان رومانیایی باید آداب سنتی مذهبی به شدت اجرا کنند از جمله قبل خواب نیز باید عبادات خود را انجام دهند. در صحنهای از دادگاه، پدر برای دفاع از خود، عملا به جملات تورات استناد میکند که: «تنبیه یک رحمت الهی است» و اصرار دارد که بهشیوه خود فرزندانش را تربیت کند، اما در نهایت دادگاه علیه او رای صادر میکند و قرار است به زندان انداخته شود. قبل از اجرای این حکم، پدر فرزندان خود را برداشته مخفیانه پا به فرار میگذارد تا به کشور خودشان بازگردند.
کارگردان که در فیلم تمرکز خود را بر تعلیم و تربیت از دو جامعه اروپایی گذاشته، وانمود بر نسبی گرایی بین ارزشهای مترقی یا محافظهکارانه کرده، اما این نشان دهنده پیچیدگی نیست، بلکه نشان دهنده فرو پاشی اخلاقی و ذائقه کیفیت برای بازی دادن تماشاگران به شکل سرراست و راحتطلبانه است که احساس تماشاگر متوسط را تحریک کند! روایت فیلمساز از نظر سینمایی و مطرح کردن مسله، کمی ساده گرایانه به نظر میآید. شاید بهتر بود هییت داوران جشنواره کن ۲۰۲۶ به فیلم عمیقتری نخل طلا را اعطا میکردند.