سینماسینما، افشین اشراقی
در نظرِ بسیاری از نویسندگان، فیلم‌سازان و تهیه‌کنندگانِ سراسرِ دنیا صدا هم‌چنان اهمیتِ درخوری ندارد. این بی‌توجهی تا جایی پیش رفته که حتی سوژه‌ی شوخی‌های فراوانی در فضای مجازی شده. به نظر می‌رسد که ادبیاتِ سینمایی و ساز و کارِ تدوین دو عاملی هستند که صدا را – البته ناخواسته – به حاشیه رانده‌اند.
این معضل زمانی دوباره در ذهنم پررنگ شد که مشغولِ خواندنِ کتابی سینمایی بودم. فیلم‌های پازلی: داستان‌گوییِ پیچیده در سینمای امروز. ویراسته‌ی وارن باکلند. که محمد شهبا ترجمه و نشرِ هرمس به‌تازگی منتشر کرده است. در صفحه‌ی ۱۱۵ آمده: «ضربه‌ی موسیقی در حاشیه‌ی صوتی فیلم، هراس‌مان از این حرکت را می‌افزاید.» عبارتِ «حاشیه‌ی صوتی» بیش‌تر یادآور و میراثِ آنالوگ است. دورانی که صدا در حاشیه‌ی نوار، ضبط یا به آن منتقل می‌شد. این‌که عبارتِ پیشین از نویسنده است یا مترجم در اصل بحث فرقِ چندانی ایجاد نمی‌کند. حتی با در نظر گرفتنِ این نکته که، نویسنده‌ی مقاله، تحلیلی نوشته بر حسِ ششم (۱۹۹۹، ام. نایت شیامالان). فیلمی که نسخه‌ی اصلی‌اش آنالوگ است و در آستانه‌ی یک انقلاب ساخته شده. سالی که بعد از آن، سینما آرام‌آرام به سمت دیجیتال رفت.
اصلاً بحث بر سر کتابِ یادشده نیست. در هر صورت روشن است که با به‌کارگیریِ «حاشیه‌ی صوتی» چه جایگاهی به صدا در ذهنِ خواننده و شنونده می‌دهیم. تصویر در کانون و مرکز است و صدا عنصری جداافتاده و در حاشیه. با این کار تقابلی دوگانه ایجاد می‌کنیم، ضدِ آراءِ دریدا: این‌که مرکز، دیگری یا غیر را به حاشیه می‌راند.
از این گذشته، به گمانم ساز و کارِ تدوین نیز – که این‌جا محلِ ایراد نیست – به مهجور ماندنِ صدا دامن زده. حتی در دوره‌ی دیجیتال هم، بعد از گذراندنِ مرحله‌ی بسیار مهمِ صداگذاری و طراحی و ترکیب، صدا به تدوین‌گر تحویل داده می‌شود و به فیلم افزوده می‌شود. صدا پایینِ تصویر قرار می‌گیرد و یا بدان افزوده/ اضافه می‌شود: گویی جایگاهِ حاشیه‌ایِ صدا بدونِ تغییر مانده و از آنالوگ به دیجیتال رسیده. چه در عمل و چه در نظر.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
پربازدیدترین ها
- تاریخچه سریالهای ماه رمضان از ابتدا تاکنون/ در دهه هشتاد ۴۰ سریال روی آنتن رفت
- نشانهشناسی «صد سال به این سالها»؛ از اندوه بیپایان ایران تا احیای حس نوستالژی
- حیازدائی از جامعه به سبک نجلا/انتقاد شدید کیهان از سریال نجلا
- حقایقی درباره فیلم درباره الی
- درباره «بی همه چیز»؛ درامی پیچیده با شخصیتهایی چندلایه
آخرین ها
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل می‌شود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک
- فراخوان چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
- «افسانه سپهر» و «دیاِناِی» در راه اکران آنلاین
- آغاز کنسرتنمایش «فرهاد» از هفته آینده
- ورنر هرتسوگ «پیادهروی زندگی» را میسازد
- «استیسی کیچ» درگذشت
- پرویز پرورش درگذشت
- روایتی از «زوج ناجور» نیل سایمون در برج میلاد
- جشنواره تونسی به «کارون – اهواز» جایزه داد
- کانون کارگردانان سینمای ایران، نمایندهای در شورای پروانه ساخت ندارد/ شرکت نکردن در شوراهای ممیزی
- پنج فیلمنامه پروانه ساخت گرفتند
- میرکریمی، «رئیسعلی» را میسازد
- تالار وحدت میزبان «امیرکبیر» شد
- ۵ دقیقه برای افسون کردن، ۳۰ دقیقه برای متقاعد کردن؛ وقتی رمانها تهیهکنندگان سینما را مجذوب میکنند
- گواهِ شاهدی بر برخوانی «آرش»/ افسانهی تیری در دهانها افتاده
- فریدون جیرانی؛ کارگردانی موجساز در سینمای جریان اصلی
- نمایش آثار عباس کیارستمی در جشنواره وین ۲۰۲۶
- پس از چندین سال نبرد حقوقی؛ «جانی دپ» به سینما بازمیگردد
- کوروش زارعی درگذشت
- جهانگیر فروهر؛ بازیگری که به نقشهای کوچک، هویت میبخشید
