سینماسینما، محمد حقیقت
خبر شوکدهنده و باورنکردنی قتل داریوش مهرجوئی به همراه همسرش، از همان روز یکشنبه ۱۵ اکتبر در رسانههای پرتیراژ فرانسوی منعکس و سئوال برانگیز شد. روزنامههای لوموند، لیبراسیون، فیگارو، پاریزیین، وست فرانس، فیلم فرانسه و دهها نشریه دیگر و همچنین، رادیو و تلویزیونها به این ماجرا پرداختند و برای بسیاری این پرسش مطرح شده که چه کسانی پشت پرده به قتل رسیدن این سینماگر مطرح بینالمللی ایرانی میتوانند باشند؟
مطبوعات و حرفهایهای سینما در فرانسه، داریوش مهرجوئی را با فیلم گاو که در سال ۱۹۷۱ در بخش ۱۵ روز کارگردانان جشنواره کن شرکت کرده بود میشناسند؛ مهرجوئی در سال بعد، با فیلم پستچی در همین بخش جشنواره کن بیشتر درخشید و دربارهاش بسیار نوشتند، حتی از سوی کمپانی تازه تاسیس شده مارین کارمیتز که بعدا نام ام، کا، دو بخود گرفت، خریداری شد اما به مرحله پخش در سینماها نرسید. در پائیز سال ۱۹۷۷ (یک سال و نیم قبل از انقلاب) دایره مینا در بخش مسابقه بینالمللی فیلم پاریس، شرکت داشت و یکی از دو جایزه بزرگ و اصلی جشنواره را بدست آورد.
در طول برگزاری این جشنواره بود که با آقای مهرجوئی برای اولین بار آشنا شدم. دایره مینا سال بعد در فرانسه بنمایش عمومی در آمد و بازتاب بسیار گسترده در مطبوعات داشت و با اسقبال خوب تماشاگران هم روبرو شد. وقایع انقلاب در حال شکل گیری بود و دایره مینا که به انتقاد از فروش خون های مسموم و ترافیک آنها در بیمارستانهای زمان شاه صحبت میکرد، به بحث و گفتگو در رسانههای فرانسه علیه رژیم منجر شد. یکی دوسالی بعد از انقلاب، این فیلم در تلویزیون فرانسه (سینما بدون ویزا) نیز پخش شد و مورد بحث قرار گرفت.
در مدت زمان کوتاهی بعد از انقلاب که داریوش مهرجوئی در فرانسه زندگی میکرد، به همراه دکتر غلامحسین ساعدی سناریوئی نوشتند بنام خانه باید تمیز باشد (به نقل از گفتگوی منتشر نشده من با آقای ساعدی)، که موفق به یافتن تهیه کننده نشدند، اما داریوش مهرجوئی در آن زمان فیلمی مستند برای تلویزیون فرانسه درباره شاعر بزرگ آرتور رمبو، (سفر به سرزمین رامبو ۱۹۸۴) ساخت.
در همین ایام، روزی با وی در کافهای در شانزه لیزه مشغول صحبت بودیم، که شخصی به نزد ما آمد که میگفت در دفتر پاریس صدا و سیمای جمهوری اسلامی کار میکند و با خوشروئی به مهرجوئی گفت: امام درباره فیلم شما به خوبی صحبت کردهاند (منظورش فیلم گاو بود)، شما بهتر است به ایران برگردید و آنجا فیلم بسازید، همه امکانات برایتان مهیا می شود.
بعد از رفتن او، مهرجوئی بسیار متعجب بود، و چند بار از خودش سئوال میکرد چه کند؟ قرار شد با آقای ساعدی نیز مشورتی بکند.
قبل از آمدن به فرانسه و بعد از انقلاب، وی حیاط پشت مدرسه آفاق (مدرسهای که میرفتیم) را ساخت و به جشنواره سه قاره نانت ۱۹۸۶ فرستاد که در خارج از مسابقه بنمایش درآمد، اما کارگردان نتوانسته بود به آنجا بیاد. البته این فیلم در ایران توقیف شد و گویا هیج جای دیگری هم بنمایش درنیامد. سپس مهرجوئی با سارا، در مسابقه همین جشنواره شرکت کرد که جایزه بهترین بازیگر زن را برای نیکی کریمی به همراه آورد.
در سال ۱۹۹۴ به مدیر جشنواره بینالمللی روشل پیشنهاد کردم که مرور بر آثار آقای مهرجویی را برگزار کند، این ستایش با حضور خود کارگردان برگزار شد و بسیار از آثار او تمجید شد. در آنجا وی را در کنار عباس کیارستمی بزرگترین کارگردان ایران لقب دادند.
داریوش مهرجوئی موفق شد بار دیگر در سال ۲۰۰۲ با فیلم بمانی به جشنواره کن و در بخش نوعی نگاه راه یابد. در آن سال سینمای ایران حضور گستردهای در بخشهای گوناگون کن داشت.
یکی از مهمترین اتفاقات سینمایی که برای مهرجوئی در فرانسه رقم خورد در ماه ژوئن ۲۰۱۴ بود که گاو، با نسخه تازه ترمیم شده و با زیرنویس جدید به پرده آمد و ستایش بسیاری از منتقدان را باعث شد. وی بعدا از سوی وزارت فرهنگ فرانسه نشان مهم شوالیه هنر را دریافت کرد.
البته نکات یاد شده بخش کوچکی از مجموعه افتخارات زیادی است که مهرجوئی طی سالها در صحنه جهانی بدست آورده و برای پرداختن به آنها کتابی قطور ی میطلبد.
در طی سالها با آقای مهرجوئی در تماس بودم، و در پاریس و جشنوارهها افتخار کنار ایشان بودن را داشتهام. گاهی نیز وی سناریوهایش را برایم میفرستاد تا شاید بتواند در فرانسه تهیه کنندهای برای آنها بیابد که متاسفانه بخت یاری نکرد. وی جدا از اهمیت بسیار ویژه که در تاریخ سینمای ایران دارد، مردی بسیار خوش فکر و دلنشین بود. روحش شاد.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- ستایش سینمای ایران و کشف سینمای کریم لکزاده در جشنوارهای فرانسوی
- کوچ سینماگران ایرانی به اروپا و آمریکا/ چه اتفاقی در راه است؟
- تردید مخاطبان در تماشای فیلم چینی/ احساس خطر کمپانیهای هالیوود
- «نجات ما»؛ یکی از درخشانترین فیلمهای سال فرانسه
- روایت «نفرین توقیف» از مالیخولیای توقیف در سینمای ایران
- «دیگِر»؛ فیلمی که در یک صحنه تئاتر میگذرد
- کدام فیلمها اسکاری خواهند شد؟
- جشنواره ونیز ۲۰۲۶/ «کمی نور»؛ در شرایط ناامیدی
- «۱۵/۱۸» (محلی برای شفا)؛ صدای عصیان جوانان فرانسوی
- «ناگهان»؛ فیلم موفق فرانسوی از کارگردانی ژاپنی
- چگونه سینمای فرانسه در انتخاباتِ ریاست جمهوری۲۰۲۷ تاثیر میگذارد؟
- «اودیسه»ی نولان خوب است اما نه بیشتر!
- «گرما»؛ فیلمی درباره اضطراب قتل غیرعمد
- عباس کیارستمی؛ برجستهترین سینماگران ایرانی در صحنه جهانی
پربازدیدترین ها
آخرین ها
- فوت مدیر دوبلاژ و صداپیشه ایرانی؛ ناهید شعشعانی درگذشت
- پیش از جنایت؛ سینما و مسئولیت اجتماعی در برابر خشونت
- مستند «شهین» نمایش داده میشود
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک





