«نویسنده» و لذت کشف از دل روایت‌های تو در تو

سینماسینما، محمد جلیلوند؛

وجه اشتراک بخش مهمی از آثار ماندگار سینمای ایران در گذر زمان، خلق چالش‌های جذاب برای تماشاگر و کشف لایه‌های درونی و زیرمتن‌های آن است که فیلم سینمایی «نویسنده» نیز از آن بی‌بهره نیست.

یکی از پیش فرض‌های فیلمسازان جوان سینمای ایران که مخاطب هدف خود را میان مخاطبان نخبه‌گرا جستجو می‌کنند، ضدقصه بودن یا قصه‌گویی به شیوه مینیمال و دور از ساختار سینمای بدنه است. با این حال، هنگامی که پرمخاطب‌ترین فیلم‌های اکران شده در ده سال گذشته گروه سینمای هنروتجربه را فهرست می‌کنیم به یک نقطه مشترک می‌رسیم؛ بهره گرفتن از فیلمنامه‌های صاحب ساختار درست و پرهیز از سینمای ضدقصه و پزهای روشنفکرانه! یکی از همین دسته از آثار که به تازگی در گروه سینمای هنر و تجربه روی پرده رفته، فیلم سینمایی «نویسنده» به کارگردانی جواد خمیس‌آبادی است که پس از پنج سال سرانجام رنگ پرده نقره ای را به خود دیده است.

«نویسنده» و خرده روایت های غیرخطی

خمیس‌آبادی که همراه کیانوش عباس‌زاده فیلمنامه «نویسنده » را نوشته و از آن به عنوان دومین فیلم از یک سه گانه سینمایی یاد کرده‌اند، ساختاری غیرخطی را برای روایت برشی از قصه زندگی نویسنده‌ای که کتاب‌هایش هم پرفروش شده برگزیده‌اند. فیلم با نماهایی هوایی از فضای سرسبز شمال ایران و جیپ لندروری که در جاده‌ای خلوت به سمت جنگل می‌راند، آغاز شده و سپس وارد خانه زندگی مرد میانسال نویسنده می‌شویم. تقریبا تمام زمان فیلم هم در همین خانه و بخش کوچکی از آن می گذرد که نویسنده، زن ناشر و سرانجام منتقد، قصه را پیش می برند. خرده روایت هایی که هر یک از شخصیت ها از زاویه دید خود روایت کرده و تماشاگر را در موقعیت های مختلف قرار می‌دهد.

«نویسنده» و استفاده خلاقانه از جزئیات

در فیلم‌هایی از این جنس که در یک فضای واحد می‌گذرند، جزئیات اهمیت فوق العاده‌ای داشته و ریزه کاری‌های مبتنی بر آن نقشی کلیدی در شکل‌گیری داستان دارند. در عین حال، آثار اینچنینی تمام حواس تماشاگران را معطوف به خود کرده و لذت کشف را به آنها هدیه می‌دهد. نخستین عنصری که با آن در خانه نویسنده مواجه می‌شویم، وسواس فکری اوست که حتی ناشر نیز به رعایت آن تن داده است. برای مثال می‌توان به خرید شیرینی مورد علاقه نویسنده در روز تحویل نسخه نهایی و پرداخت چک آخر دستمزد اشاره کرد. همین طور فضای داخلی خانه نویسنده که در آن همه چیز به دقت چیده شده و در کوتاه‌ترین زمان در دسترس مرد قرار می‌گیرند.

ناشر، نویسنده و منتقد: مثلث مرگبار!

علاقه و رابطه شخصی شکل گرفته بین نویسنده و ناشر، بخشی از قصه مینیمال فیلم به حساب می‌آید که کفه این علاقه به سمت نویسنده سنگینی می‌کند؛ مرد میانسال تنها و منزوی‌ای که لا به لای داستان‌های خود زندگی کرده و رابطه‌اش با جهان بیرونی نیز تقریبا قطع شده است! در طرف دیگر، زن جوان ناشر هم ویژگی‌هایی دارد که تماشاگر را به یاد زنان فیلم‌های نوآر می‌اندازد که رگه های پررنگی از اغواگری دارند. با این تفاوت که ناشر نگاه اقتصادی‌تری به نویسنده داشته و اغواگری‌اش هم ظرافت پیچیده زنانه‌ای دارد. با ورود مرد منتقد که کارگر باغبان به نظر می‌رسد ولی در واقع منتقد ادبی و همسایه نویسنده است، قصه وارد پرده میانی شده و مثلث جذابی شکل می‌گیرد که مانیفست فیلمساز نیز در آن جاری است. همان درونمایه درخشانی که به نیمه دوم آن رنگ و بویی از نوآر با مایه‌های جنایی بخشیده و  تماشاگر را در لحظاتی روی صندلی‌اش میخکوب می‌کند. مرد میانسال منتقد نیز در این امر نقشی کلیدی داشته و به جهان‌های موازی خلق شده توسط نویسنده، عمق می‌بخشد.

«نویسنده» و عنصری کلیدی به نام کارگردان

در فیلم‌های تجربی که عموما با هزینه‌ اندک ساخته شده و به اصطلاح لوباجت محسوب می‌شوند، کارگردان باید با تکیه بر خلاقیت کارش را پیش برده و برخی حفره‌های ناشی از کم هزینگی را بپوشاند. کاری که خمیس‌آبادی به بهترین شکل انجام داده و برای پلان به پلان فیلم خود برنامه‌ریزی کرده است؛ آن هم در فضایی کوچک که قطعا دکوپاژ فیلمنامه را سخت کرده است. «نویسنده» قصه لایه لایه با درونمایه فلسفی دارد که کارگردان با حوصله آن را به تصویر کشیده و از نماد و استعاره نیز سود جسته است. در این مسیر نیز آنچه که به کمک کارگردان و عناصر خلاقه فیلم آمده‌اند، بخش فنی فیلم است که از مدیرفیلمبرداری و طراح صحنه و دکور تا تدوینگر و صداگذار را دربرمی‌گیرد. به ویژه فیلمبرداری کیوان یوسفی که به خوبی از عهده کار برآمده و در فضای چند متری لوکیشن اصلی فیلم، عالی عمل کرده است. همجنین باید به طراحی صحنه سرشار از جزئیات فیلم اشاره کرد که بخشی از آن را در رنگ قرمز غالب در خانه نویسنده می‌بینیم.

«نویسنده» و انتخاب هوشمندانه بازیگران

در عین حال، «نویسنده» فیلم خوش ریتمی است که با وجود قصه پیچیده و تودرتوی آن، تماشاگرش را خسته نکرده و تا آخر همراه خود نگه می‌دارد. در فیلم‌هایی از این جنس که در فضایی کوچک و تنها با سه بازیگر پیش می‌روند، مقوله انتخاب بازیگر اهمیت بیشتری پیدا کرده و می‌تواند نقش مهمی در موفقیت یا شکست فیلم ایفا کند. علی باقری، مجید پتکی و مینا وحید، انتخاب‌های حساب شده‌ای برای سه شخصیت فیلم به حساب می‌آیند؛ باقری تصویر ذهنی دقیقی از نویسنده فیلم است که چند لحظه درخشان در بازی‌اش به چشم می‌خورد. مجید پتکی هم که تماشاگر او را با نقش‌های مکمل متنوع‌اش در سال‌های اخیر به خاطر می آورد، شاه نقش «نویسنده» است که روی مرز باریک میان خیال و واقعیت قدم زده و نگاه تماشاگر را تمام و کمال معطوف به خود می‌کند. مینا وحید هم ناشر زرنگ و کاسبکار را با ظرافت بازی کرده و به شکل کنترل شده‌ای رگه‌هایی از زن اغواگر را به نمایش گذاشته است.

فیلم سینمایی «نویسنده» می‌تواند در روزهایی که پرده‌ سینماهای کشور را کمدی‌ها اشغال کرده‌اند، گزینه مناسبی برای تماشاگران نخبه‌پسند باشد. فیلمی که قطعا در اکران آنلاین و بازار نمایش خانگی، مخاطبان بیشتری هم پیدا خواهد کرد.

 

 

ثبت شده در سایت پایگاه خبری تحلیلی سینما سینما کد خبر 218780 و در روز شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵ ساعت 17:15:17
2026 copyright.