پایگاه خبری تحلیلی سینماسینما

سینماسینما، محسن جعفری راد

۱- در شرایطی که شتابزدگی برخی از دوستان و همکاران، این روزها به اوج خودش رسیده- یکی، بازی فلان بازیگر را بهترین بازی تاریخ سینمای ایران می داند! و دیگری فلان فیلم را بهتربن فیلم جشنواره! قبل از اینکه همه فیلم ها را دیده باشد!- به نظر می رسد که باید با کمی صبوری بیشتر درباره فیلم ها نوشت! که مطلق گرایی و کلی گویی، برای عرصه نقد و نوشتار سینمایی، مثل سم می ماند.

۲- اما به سومین فیلم مرتضی فرشباف بپردازیم. تومان با اسم عجیبش، فیلمی است چند وجهی و تاویل پذیر که از زاویه دیدی تازه روح زمانه اش را درک کرده و به مخاطب می شناساند.
از فرم بصری غنی فیلم گرفته که کاملا با جزئیات لوکیشن های متنوع داستان، همخوانی دارد تا بازیگرانی که به درستی فاصله بازیگر از شخصیت را حذف کرده اند. به خصوص میر سعید مولویان که مانند نگینی در روایت فیلم می درخشد.

۳- فیلم به ماجرای شرط بندی و قمار می پردازد،  اما این پوسته ظاهری ماجراست. در اصل با جوانان، یا می شود گفت با پیرپسرانی رو به رو هستیم که بیست و چهارساعته در حال رویابافی هستند تا شاید طبقه خود را عوض کنند اما جز خلسه در مالیخولیایی خودخواسته و انزوایی عجیب، چیزی به آنها نمی رسد. جز غوطه ور شدن در حصاری تنگ و تار و فرو رفتن در مردابی به ظاهر خوش رنگ و لعاب، چیزی در انتظارشان نیست و مرتضی فرشباف این دایره باطل را به خوبی ترسیم می کند. وقتی از یک کارگر، یک پدرخوانده ایرانی می سازد و از دوستانی که رفاقتشان مثل آب زلال است، بدترین دشمنان.

۴- نگاه جزئی‌نگر فیلمساز در تمام ابعاد روایی و ساختاری پرپیداست. از شیوه برخوردی که در جغرافیای مورد نظر فیلم به جنس مونث می شود تا یک فرم بصری سیال و معنازا و بازیگوشی های فرمی در تدوین که هم به واقع گرایی تلخ و ملال آور و هولناک تنه می زند و هم به سرخوشی های ابزورد. قاب هایی که به ظاهر کارت پستالی هم هستند و هر چه می گذرد از زرق و برقشان کاسته می شود، همان طور که از آدم ها هم، چیزی باقی نمی ماند.
فرشباف با فیلم سوم خود نشان می دهد که کاملا به ابزار سینما و روایت تسلط دارد و دیگر می توان از او انتظار یک کار بزرگ را داشت.

۵- فیلم در چند رشته پتانسیل کاندید شدن برای سیمرغ را دارد. از مرتضی نجفی برای فیلمبرداری گرفته تا مولویان به عنوان بازیگر اصلی و جالب اینکه هر دو، اولین کارشان در سینماست. و از همه مهمتر کارگردانی فرشباف. البته اگر داوران ما، نخواهند محافظه کارانه عمل کنند.
به طور خلاصه فیلم تومان، فیلمی است معرکه و لذت بخش و به طور توامان تلخ و روان فرسا که ترکیب اینها، چیز عجیبی است.