سینماسینما، الهام حسامی
مستند بلند آرشیوی «تمرینهایی برای یک انقلاب» ساخته پگاه آهنگرانی در جشنواره کن امسال، خبرسازترین اثر ایرانی است. این فیلم که، برخلاف برخی اخبار اولیه، در بخشی غیر از بخش اصلی مسابقه با عنوان «نمایشهای ویژه» به نمایش درآمد، از همان ابتدای جشنواره به دلیل موضوع، با کنجکاوی گسترده مخاطبان روبهرو شد. شرایط و فضای سیاسی و اجتماعی ایران، باعث شد توجه رسانهها و منتقدان ایرانی و غیرایرانی به این مستند جلب شود و از پیش از نمایش، درباره این فیلم صحبت شود .
پس از نمایش فیلم، نقدهای متفاوتی درباره آن منتشر شد؛ «تمرینهایی برای یک انقلاب» در میان منتقدان خارجی بیشتر با رویکردی مثبت و تحسینآمیز مواجه شد، در حالی که ایرانیهای حاضر در جشنواره نگاه انتقادیتری داشتند. منتقدان خارجی عناصری چون استفاده از آرشیو شخصی، پیوند روایت فردی با تجربه جمعی، و لحن احساسی و انسانی فیلم را تحسین کردند و آن را اثری در امتداد جریان تازه مستندهای شخصی و سیاسی دانستند. در مقابل، منتقدان ایرانی پراکندگی روایت، ضعف در انسجام ساختاری و غلبه تصاویر آرشیوی تکرارشده را از نقاط ضعف فیلم عنوان کردند و آن را در ادامه روند ساخت مستندهای اتوبیوگرافیک ایرانی، جریانی رو به تکرار و فاقد نوآوری ساختاری دانستند؛ جریانی که به دلیل کمبود امکانات تولید، و امکان ساخت شخصی و کم هزینه تر به جریان اصلی مستندسازی سالهای اخیر ایران تبدیل شده است و مستندهای متعددی را میتوان نام برد که با سبک شخصی -آرشیوی ساخته شده و داستان زندگی فیلمساز را در بستر تغییرات پرچالش ایران از زبان و با صدای خودش روایت میکند.
در کنار این واکنشها، انتشار خبر دریافت «جایزه ویژه هیئت داوران گلدن گلوب در جشنواره کن» در سایتهای خبری ایرانی نیز حاشیهای درباره این فیلم ایجاد کرده است؛ موضوعی که در روزهای میانی جشنواره بهویژه برای مخاطبان ایرانی با ابهام و پرسشهایی همراه شد. خبری درباره این جایزه بهطور رسمی در صفحه اخبار جشنواره کن منتشر نشده است و همین موضوع باعث شد درباره جایگاه و ماهیت دقیق آن در ساختار رسمی جشنواره بحثهایی شکل بگیرد. این جایزه (یا تشویق ) در رویدادی در حاشیه جشنواره، تنها با همراهی و همکاری بخش «کن داک» بازار فیلم کن اهدا شده است؛ اعلام این خبر در قالب یک جایزه رسمی زودهنگام است و این فیلم همچنان باید منتظر نهایی شدن و اعلان آرای داوران درباره فیلمهای بخش نمایش ویژه در جشنواره بماند، بنا بر تایید روابط عمومی جشنواره کن، جایزه «گلدن گلوب» هیچ همکاری رسمی در داوری و اهدای جایزه با جشنواره کن ندارد. مستند «تمرینهایی برای یک انقلاب» همچنان یکی از شانس های کسب جایزه یا تقدیر از جشنواره کن ، در این روزهای پایانی است .