سینماسینما، آزاده فضلی
گاهی برخی از انسانها بدون آنکه بخواهند و ناخودآگاه، در مسیری قرار میگیرند که وجه بروز نیافته و خاموش درونشان یعنی خشونت و خشمشان بروز پیدا میکند. این افراد که بیشتر مواقع شخصیتی دوست داشتنی، مهربان، همراه، آرام و سمپاتیک دارند، به ناگهان خشم درونیشان به شکلی فزاینده بروز میکند و به نوعی به مسائل اخلاقی و انسانی پشت میکنند. ضدقهرمان در سینما نیز چنین ویژگیهایی دارد و تعداد کمی از فیلمسازان هستند که برخلاف مسیری که همگان آن را میروند، حرکت میکنند و فیلمهایی با ایده ویرانگر و اعتراضی با شخصیت ضدقهرمان میسازند. «جوکر» یکی از بهترین نمونههای این نوع فیلمهاست که اتفاقاً ورژنهای متعددی از آن ساخته شده است و اعتراضی که داستانش دارد نیز مورد علاقه بسیاری از فیلمسازان بوده و هست.
فیلمهای کوتاه «مثل بچه آدم» ساخته آرین وزیر دفتری و «جشن» ساخته بهنام عابدی که در پکیج «اتصال کوتاه» شامل اکران آنلاین چهار فیلم کوتاه قرار دارند و از ۵ اردیبهشت ماه در سایت ودیو به نمایش درآمدند، از این منظر قابل توجه هستند. این دو فیلم کوتاه، روایتگر شخصیتهای آرام و سربه زیری است که ناگهان تغییر رویه میدهند و اعتراض یا تحولشان را به صورتی غیرطبیعی اجرایی میکنند. کارگردانهای جوان «مثل بچه آدم» و «جشن» به پیروی از بسیاری از برترین فیلمهای تاریخ سینما، داستان خود را در تقابل با آنچه که عرف بر آن اصرار دارد و افکار عمومی و عواطف جامعه با آن همسو است، بنا کردهاند؛ همچون لوئیس بونوئل که ارزشهای جامعه بورژوا را زیر سوال میبُرد و ویران میکرد و رومن پولانسکی که امر از نظر جامعه مقدس ازدواج و خانواده را در «ماه تلخ» به سخره گرفت.
به اعتقاد نگارنده با نگاهی به فیلمهای قبلی بهنام عابدی و آرین وزیر دفتری، این دو فیلمساز جوان در مسیر فیلمسازان بزرگی قدم برداشتهاند که خلاف جهت مرسوم سینمای داستانی است و مسیر موفقیت برای این دو در این راه، دور از انتظار نیست. میزانسن شامل حرکت دوربین و بازیگران، طراحی صحنه و دکور در دو فیلم «مثل بچه آدم» و «جشن» تیزهوشانه و با قاعده در مسیر درستی چیده شده است و کارگردانهای جوان بر زوایای دوربین، نگاه مخاطب و حتی روانشناسی رنگ نیز اشراف کامل دارند.

قرار است مخاطب با شنیدن نام فیلم «جشن»، به شادی و خوشحالی فکر کند اما بهنام عابدی به جشن نگاه دیگری دارد. او در «جشن» رفتار اعتراضی دو کارگر شهربازی که پیش از این متروک بوده و حالا قرار است افتتاح شود، را روایت میکند؛ رنگ زرد لباسهای فرم کارگران شهربازی با نشان «جوکر» روی آنها، از جمله تاکیدات کارگردان در نمایش انقلاب درونی این دو کارگر است که یکی از آنها خودش را برای اعتراضش قربانی میکند و دیگری، وقتی میبیند دوستش با خودکشی کاری از پیش نمیبرد، با دستکاری یکی از وسایل بازی، مردم بیگناه را قربانی میکند تا نقشههای مسئول شهربازی در شب افتتاح شهربازی نقش برآب شود. رنگ زرد در عین حال که برای برخی افراد رنگی شاد و یادآور احساس خوشحالی است، برای برخی دیگر سبب واکنش عصبی شدید و از دست دادن کنترل عصبی میشود و این همان نکتهای است که در بازی پژمان یاوری، شخصیت اصلی داستان «جشن» دیده میشود. بهنام عابدی با نماهای معنادار انگل و لو انگل افتتاحیه و آی لول میانه فیلم، فوکوس روی شخصیت اصلی و ناواضح بودن محیط شهربازی و تعقیب شخصیت اصلی (تراولینگ) با استفاده از فیلمبرداری با استدیکم، به انتقال بهتر روند تغییر شخصیت داستان، به مخاطب کمک میکند. همه اینها در کنار اتفاقاتی که در فیلم رخ میدهد و فضاسازیهای کارگردان، در نهایت به برخاستن جوکر درونی شخصیت اصلی کمک میکند.

«مثل بچه آدم» آرین وزیر دفتری نیز از این قاعده مستثنی نیست؛ پرستار بچهای که نسبت به بچه بیتفاوت است و این بیتفاوتی در نگاه، میمیک و رفتارش موج میزند و در پسزمینه نیز طراحی صحنه و رنگ دیوارهای خانه به بروز بیشتر این حس به مخاطب کمک میکند. پرستار، تنها کاری که بلد نیست پرستاری از بچه است؛ به همین دلیل دائم در حال باج دادن به بچه است و باج میدهد تا بماند. قابهای ثابت و سرد دوربین روی شخصیت پرستار، با نگاههای پنهانی و معنادار پسربچه داستان در هم میآمیزد و پرستار را مغلوب میکند. تا نیمه فیلم همه چیز بر وفق مراد بچه است و وقتی جوکر را نقش میزند بر صورت پرستار، گویی جوکر درونی پرستار قصه نیز به پا میخیزد. این بار جوکر در لباس پرستاری برمیخیزد و نقشهای شوم میکشد و بچه داستان را مغلوب میکند و بچه را مثل بچه آدم سرجایش مینشاند.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- در جستجوی رویا/ نگاهی به فیلم «بیرویا»
- اعلام برنامه نمایش فیلمهای ایرانی در جشنواره ونیز
- نگاهی به فیلم «بی رویا» به کارگردانی آرین وزیردفتری
- جابجایی، هویت و چند داستان دیگر/ نگاهی به فیلم «بی رویا»
- بلبلانه نعره زن در روی گل، تا کنی مشغولشان از بوی گل/ نگاهی به فیلم «بی رویا»
- تعلیق دروغین/ نگاهی به فیلم «بی رویا»
- در نشست رسانهای «بیرویا» عنوان شد؛ فیلم درباره جابهجایی هویت است/ متن پایانی در جریان پروانه نمایش به فیلم اضافه شد
- ریسک پناه بردن به جهان شخصی
- جلسه شورای تخصصی تولید فیلم کوتاه قزوین برگزار شد/ ارزیابی ۴ طرح
- فیلم کوتاه ایرانی جایزه بوسان را گرفت
نظرات شما
پربازدیدترین ها
- تاریخچه سریالهای ماه رمضان از ابتدا تاکنون/ در دهه هشتاد ۴۰ سریال روی آنتن رفت
- حقایقی درباره فیلم یک تکه نان به بهانه پخش آن از شبکه نمایش
- نگاهی به سریال پریا / یک عاشقانه نامتعارف
- حیازدائی از جامعه به سبک نجلا/انتقاد شدید کیهان از سریال نجلا
- نشانهشناسی «صد سال به این سالها»؛ از اندوه بیپایان ایران تا احیای حس نوستالژی
آخرین ها
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک
- فراخوان چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
- «افسانه سپهر» و «دیاِناِی» در راه اکران آنلاین
- آغاز کنسرتنمایش «فرهاد» از هفته آینده






آفرین به این تحلیل درست رو جامع معمولاً از فیلمها تحلیل های خوبی نمی شود اما این تحلیل عالی بود