سینماسینما، مازیار معاونی
زمانی که از کارنامهی هنری یک بازیگر نامدار و پیشکسوت سخن به میان میآید آنچنان به حضورهای سینمایی او پرداخته میشود که نقشآفرینیهایش در قاب تلویزیون از نظر دور میمانند، رویکردی که البته چندان از سلیقهی بازیگران هم دور نیست و بالندگی به حضورهای سینمایی در میان اکثریت قریب به اتفاق آنها به وضوح به چشم میخورد ولی به هر حال از منظر تاریخ نویسی آثار نمایشی ضروی است که حضور در تمام مدیومهای تصویری مورد بررسی و تدقیق قرار بگیرد. یکی از همین اکثریت قریب به اتفاق که همچون همتایانش خیلی دیر به حضور در قاب شیشهای تلویزیون تمایل نشان داد، فرامرز قریبیان بود شاید به رسم آشنا و قانون نانوشتهی معمول میان ستارههای سینمایی که نقشآفرینی مقابل دوربین سریالهای تلویزیونی را دون شأن خود قلمداد و جایگاه خود را در اندازهی حضور همیشگی بر پردهی جادویی سینما میدانند. از حضورهای فرامرز قریبیان در آثار سینمایی پیش از انقلاب به ویژه سه گانهی «بیگانه بیا»، «غزل» و «گوزنها» که امکان پخش از آنتن تلویزیون پس از انقلاب نداشتند که بگذریم بینندگان سالهای دور تلویزیون، نخستین بار نقشآفرینی این بازیگر در سیمای تازه تأسیس آن سالها را با نقش «قیس بن مسهر» در فیلم سینمایی «سفیر» ساختهی فریبرز صالح به خاطر میآورند که پس از اکران سینمایی، بارها و بارها از تلویزیون پخش شد تا چهره، جنس بازی و البته کاریزمای این بازیگر در ذهن میلیونها بینندهی تلویزیونی ثبت شود. پس از این فیلم تصویر قریبیان تا حدود دو دهه بعد تنها در قالب دیگر آثار سینمایی خریداری شده توسط سیما در قاب تلویزیون دیده شد تا قریبیان با بازی در مجموعهی «نیستان» ساختهی حسین مختاری برای اولین بار در یک سریال تلویزیونی ایفای نقش کند، بیتردید جایگاه مختاری به عنوان یکی از مجموعهسازان شناخته شده و تحصیلکردهی تلویزیون که آثار قابل دفاعی از جمله سریال نمایشی به یاد ماندنی «مرغ حق/۱۳۶۶» را در کارنامهی کاری خود داشت در تصمیم قریبیان برای بازی در یک اثر تلویزیونی بی تأثیر نبوده است. در این مجموعه ایفای نقش یک پزشک متخصص و مجرّب نازایی بر عهدهی قریبیان گذاشته شده بود که با سن و سال آن زمان این بازیگر که در آستانهی شصت سالگی بود انطباق داشت و سرآغازی بود برای بازی در نقشهای کاراکترهای پا به سن گذاشتهتر، پختهتر و کم هیجانتر که از نقشهای برونگراتری همچون «قدرت/ گوزنها»، «قیس بن مسهر/ سفیر»،«پولاد/ ترن» و نظایر آنها فاصله داشتند. البته قریبیان در سالهای بعد دست کم دوبار این چرخش در پرسونای بازیگریاش را نقض کرد که از قضا هر دو مرتبه هم با حضور در نقش مأموران پلیس اتفاق افتاد بار اول با بازی در فیلم تلویزیونی «پازل/ علی غفاری/۱۳۸۶» (که نباید آن را با مینی سریالی به همین نام ساختهی ابراهیم شیبانی در سال ۱۳۹۳ اشتباه گرفت) و مرتبهی دوم با ایفای نقش کاراگاه پیگیر و بداخم پلیس در فیلم سینمایی تحسین شدهی «گناهکاران/۱۳۹۰» که رامبد جوان کارگردانی آن را به عهده داشت.
دومین حضور فرامرز قریبیان در یک سریال تلویزیونی با سریال رمضانی «روز حسرت» ساختهی سیروس مقدم اتفاق افتاد که در زمان پخش خود سریالی نسبتاً پربیننده بود و در کنار قریبیان و افسانه بایگان به عنوان بازیگران سن و سال دارتر، پوریا پورسرخ و مهراوه شریفینیا ایفای نقش کاراکترهای جوان کار را بر عهده داشتند، تصمیم قریبیان برای بازی در این سریال هوشمندانه به نظر میرسید چرا که در آن بازهی زمانی هنوز از سریالهای خوش آب و رنگ شبکههای فارسی زبان آن سوی آبی و رقبای قدَر نمایش خانگی خبری نبود و مجموعههای نمایشی تلویزیون به خصوص آثار رمضانی جایگاه ویژهای نزد بینندگان تلویزیونی داشتند، در «روز حسرت» ایفای نقش پدر دلسوز و مسئوولیت پذیر خانواده (حاج رضا) به قریبیان سپرده شد که انتخاب خوبی بود به ویژه اینکه در آن بازهی زمانی بازیگرانی همچون زنده یادان امین تارخ، جمشید مشایخی و چند بازیگر محدود دیگر ایفای چنین نقشهایی را بر عهده داشتند و سیروس مقدم با سپردن این نقش به قریبیان به نوعی خرق عادت کرد و کلیشهی استفاده از بازیگرانی محدود در نقشهایی تکراری را شکست. درست دو ماه پس از این مجموعه، قریبیان در نقش یک استاد دانشگاه و نماینده سابق مجلس در یک سریال مناسبتی دیگر به نام «روز دعوت» ظاهر شد که به مناسبت ماه محرم ساخته شده بود و به لحاظ زمانی در دو بازهی زمانی معاصر و مقارن با قیام کربلا اتفاق میافتاد، بر خلاف «روز حسرت» این مجموعه چندان مورد توجه قرار نگرفت که دشواری روایت در ساختار زمانی دوپاره و عدم تجربهی حسین سهیلی زاده به عنوان کارگردان برای درآوردن چنین روایت دشواری از دلایل آن بود. به رغم این ناکامی نسبی، قریبیان پا به سن گذاشته که به اقتضای سنی در سینما کمکارتر شده و پیشنهادهای مناسب کمتری دریافت میکرد تا سال ۱۳۹۲ در چهار مجموعهی دیگر حضور پیدا کرد، «پس از سالها/اکبر خواجویی/۱۳۸۸»، «باغ شیشه ای/مهدی مظلومی/۱۳۸۸»، «تکیه بر باد/ محمود معظمی/۱۳۹۱» و«پیدا و پنهان/ شهرام شاه حسینی/۱۳۹۲». آثاری متوسط از مجموعه سازانی متوسط که با سپردن نقشهای بی چالش و تکراری به قریبیان فرصت مناسبی برای بروز تواناییهای او به حساب نمیآمدند و در رقابت با سریالهای تلویزیونی باکیفیتتر آن سالها و نیز مجموعههای نورسیدهی نمایش خانگی و رقبای آن سوی آبی بسیار کم دیده شدند، آثاری که شاید گزینهی بهتر برای این بازیگر پیشکسوت و مورد احترام، عدم حضور در آنها بود تا در کارنامهی پنجاه سالهی کاری او تعداد آثار وزین و قابل دفاع بیشتر باشد.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- یک «پایتخت» غیرمعمولی/ فصل هفتم «پایتخت» جزو فصلهای موفق نبود
- بزرگداشت فرامرز قریبیان برگزار شد؛ دوستت دارم رفیق!/قریبیان یک چهره ماندگار فرهنگی است
- بزرگداشت فرامرز قریبیان برگزار میشود
- یادداشت علی رویین تن به مناسبت تولد فرامرز قریبیان
- الان در رسانههای سینمایی ثبات وجود ندارد
- سیروس مقدم پاسخ میدهد؛ چرا سریال «جزیره» نیمه کاره ماند؟/ آیا فصل جدید سریال «پایتخت» ساخته می شود؟
- هزینه این شکستها را چه کسی حساب میکند؟/ سال ۱۴۰۰، سال ناکامی سریالهای شبکه نمایش خانگی
- تخریب حمامی تاریخی توسط سازندگان یک سریال تلویزیونی
- واکنش یک روزنامهنگار به صحنهای از سریال «جزیره»/ چرا اینقدر بیکیفیت و از سر سیری کار میکنید؟
- درباره فرامرز قریبیان به مناسبت زادروزش/ ردپای یک قهرمان عاصی
- حسام منظور در «جزیره» مقابل دوربین سیروس مقدم رفت
- هنگامه قاضیانی در سریال «جزیره» بازی میکند
- محمدرضا فروتن به «جزیره» سیروس مقدم پیوست/ آغاز تصویربرداری در کیش
- «پایتخت» ۲۹ و ۳۰ اسفند پخش میشود
- آغاز تصویربرداری ادامه «پایتخت۶»
پربازدیدترین ها
- نگاهی به سریال پریا / یک عاشقانه نامتعارف
- تاریخچه سریالهای ماه رمضان از ابتدا تاکنون/ در دهه هشتاد ۴۰ سریال روی آنتن رفت
- حقایقی درباره فیلم یک تکه نان به بهانه پخش آن از شبکه نمایش
- حیازدائی از جامعه به سبک نجلا/انتقاد شدید کیهان از سریال نجلا
- نشانهشناسی «صد سال به این سالها»؛ از اندوه بیپایان ایران تا احیای حس نوستالژی
آخرین ها
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک
- فراخوان چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
- «افسانه سپهر» و «دیاِناِی» در راه اکران آنلاین
- آغاز کنسرتنمایش «فرهاد» از هفته آینده





