پایگاه خبری تحلیلی سینماسینما

فردریک وایزمن، مستندساز شناخته شده و پرکار آمریکایی در سن ۹۶ سالگی درگذشت.

به گزارش سینماسینما، درگذشت این مستندساز برجسته در بیانیه‌ای مشترک از سوی خانواده او و شرکت تولیدی‌اش «Zipporah Films» اعلام شد.

در این بیانیه آمده است: «فردریک وایزمن طی نزدیک به شش دهه، مجموعه‌ای بی‌همتا از آثار خلق کرد؛ ثبت سینمایی گسترده‌ای از نهادهای اجتماعی معاصر و تجربه انسانی روزمره، عمدتا در ایالات متحده و فرانسه. فیلم‌های او – از «دیوانگان تیتیکات» ( ۱۹۶۷) تا تازه‌ترین اثرش «منوهای لذت‌بخش – خانواده تروآگرو» (۲۰۲۳)، به دلیل پیچیدگی، قدرت روایت و نگاه انسان‌گرایانه‌شان ستایش شده‌اند.»

وایزمن که در سال ۲۰۱۶ با دریافت جایزه افتخاری اسکار از سوی آکادمی علوم و هنرهای سینما مورد تقدیر قرار گرفت، نزدیک به ۵۰ فیلم را کارگردانی و تهیه کرد؛ از جمله «شهرداری» (۲۰۲۰) درباره مدیریت شهری بوستون، «از کتابخانه» (۲۰۱۷) درباره کتابخانه عمومی نیویورک و «در جکسون هایتس» (۲۰۱۵) درباره محله‌ای در منطقه کویینز نیویورک.

او که اغلب با جریان‌های سینمای مستقیم و سینمای حقیقت شناخته می‌شود، هرگز در مستندهایش مصاحبه انجام نمی‌داد و رویدادی را بازسازی یا صحنه‌پردازی نمی‌کرد. او تنها از نور طبیعی و صدای محیط استفاده می‌کرد و از گفتار متن یا موسیقی پس‌زمینه پرهیز داشت. پیش از آغاز هر پروژه تحقیق رسمی انجام نمی‌داد و با ذهنی کنجکاو و آماده یادگیری وارد کار می‌شد.

وایزمن هنگام دریافت جایزه افتخاری اسکار در سال ۲۰۱۶ گفت: «ساختن فیلم همیشه یک ماجراجویی است. معمولا پیش از شروع، هیچ چیز درباره موضوع نمی‌دانم. هرگز با دیدگاهی از پیش تعیین‌شده یا فرضیه‌ای برای اثبات وارد کار نمی‌شوم. همچنین پیش از فیلم‌برداری تحقیق نمی‌کنم. معمولا نمی‌دانم قرار است چه چیزی ضبط شود یا در هر روز و هر لحظه با چه چیزی روبه‌رو خواهم شد.»

او صدها ساعت تصویر از سوژه‌هایش ثبت می‌کرد و سپس در فرایندی فشرده و طولانی تدوین که گاهی تا ۱۰ ماه به طول می‌انجامید، آن‌ها را بررسی و گزینش می‌کرد. با وجود ارتباطش با شیوه سینمای حقیقت، آثارش را بیش از آن‌ که گزارش‌هایی روزنامه‌نگارانه بداند، به «رمان‌های تصویری» نزدیک می‌دانست.

به گزارش گاردین، وایزمن در بوستون متولد شد. او در کالج ویلیامز تحصیل کرد و سپس وارد دانشکده حقوق ییل شد. پس از فارغ‌التحصیلی در سال ۱۹۵۴ به ارتش آمریکا فراخوانده شد و دو سال به‌عنوان گزارشگر دادگاه خدمت کرد، سپس با استفاده از مزایای تحصیلی کهنه‌سربازان در پاریس به مطالعه حقوق پرداخت. پس از بازگشت به آمریکا، در مؤسسه حقوق و پزشکی دانشگاه بوستون به تدریس مشغول شد.

در همین دوره به مستندسازی علاقه‌مند شد و در سال ۱۹۶۳ فیلم نیمه‌مستند «دنیای باحال» (۱۹۶۳) را تهیه کرد که اقتباسی از رمانی درباره زندگی یک گروه تبهکار نوجوان در محله هارلم بود. چهار سال بعد نخستین فیلم خود را با «دیوانگان تیتیکات» ساخت؛ اثری درباره زندگی در بیمارستان دولتی بریج‌واتر در ایالت ماساچوست برای مجرمان مبتلا به اختلالات روانی.

این فیلم به دلیل روایت تکان‌دهنده‌اش از رفتار غیرانسانی با بیماران، از سوی دیوان عالی ماساچوست از نمایش عمومی منع شد و تا سال ۱۹۹۱ تنها به‌طور خصوصی برای متخصصان پزشکی قابل نمایش بود. با این حال وایزمن به فعالیت خود ادامه داد و در سه سال بعد سه فیلم دیگر ساخت.

علاقه دیرینه او به تئاتر و رقص در آثاری چون «رقص» (۲۰۰۹) درباره باله اپرای پاریس و «اسب دیوانه» (۲۰۱۱) نمایان شد.

دیدگاه‌های سیاسی پیشرو او در برخی آثارش از جمله «رفاه» (۱۹۷۵) درباره نظام کمک‌های اجتماعی نیویورک برجسته شد. با این حال او خود را فیلم‌سازی ایدئولوژیک نمی‌دانست و با این دیدگاه که مستندها ابزار تغییر سیاسی یا اجتماعی‌اند، مخالفت می‌کرد. او در سال ۱۹۹۴ نوشت: «مستندها، مانند نمایشنامه‌ها، رمان‌ها و شعرها، از نظر ساختار آثاری داستانی‌اند و کارکرد اجتماعی قابل اندازه‌گیری ندارند.»

تازه‌ترین فیلم او با عنوان «منوهای لذت‌بخش – خانواده تروآگرو» در سال ۲۰۲۳، به پشت‌صحنه یک رستوران مشهور سه‌ستاره میشلن در فرانسه می‌پردازد.

وایزمن در سال ۲۰۱۶ درباره انتخاب موضوع‌هایش گفت: «هر فیلم فرصتی است برای یاد گرفتن درباره موضوعی تازه. من در یک دوره ۵۰ ساله آموزش بزرگسالان شرکت داشته‌ام که در آن، ظاهرا خودم آن بزرگسالی هستم که هر سال موضوعی تازه را مطالعه می‌کند. تنوع و پیچیدگی رفتار انسانی که در ساخت هر فیلم و در مجموع همه فیلم‌ها مشاهده می‌شود، حیرت‌آور است. همان‌قدر که نشان دادن بی‌رحمی، ابتذال و بی‌تفاوتی مهم است، ثبت مهربانی، مدنیت و سخاوت روح نیز اهمیت دارد.»

منبع: ایسنا