سینماسینما، ایلیا محمدینیا
مستند «کاریز، قصه آب»، ساخته هادی آفریده؛ به نمایش درآمده در جشنواره سینماحقیقت
سینمای مستند نسبت به مسائل پیرامونی جوامع انسانی و نسبت این جوامع با طبیعت همیشه با حساسیت رفتار کرده است گاه یک مساله بغرنج اجتماعی و تربیتی و گاه واکنش به انقراض گونه ای گیاهی و یا گونه ای از جانوران مساله اصلی یک اثر مستند می شود. در همه این احوال فعالان حوزه سینمای مستند پیشگام بوده و زودتر از هر جریانی نسبت به عواقب ناهنجاری های اجتماعی و تربیتی و بی اعتنایی نسبت به حفظ طبیعت وارد عمل می شدند.
بحران کم آبی سالیان سال است که گریبان کشور را گرفته است و البته بخشی از این امر ناشی از کمبود نزولات آسمانی است. نگاه فیلمسازان سینمای مستند اما بخشی مغفول مانده در حوزه آب و مدیریت آن را نشانه گرفته و همین حساسیت باعث شده تقریبا در تمامی دوره های جشنواره فیلم حقیقت در یک یا چند مستند به این بحران فراگیر پرداخته شود. در جشنواره امسال از میان چند فیلم اندکی که دیدم دو اثر «وقتی که دارکوب ها می روند» به کارگردانی محمد احسانی و «کاریز، قصه آب» ساخته هادی آفریده مشخصا به بحران کم آبی در کشور پرداختند؛ در فیلم نخست محمد احسانی از عوارض این بحران در جوامع روستایی گفت و اینکه چگونه حفر چاه های عمیق و در نتیجه خشک شدن سفره های آب زیر زمینی باعث بروز فرو چاله های بزرگ در دشت ها و روستاها و در نتیجه کوچ از سر ناچاری اهالی به شهر ها برای به دست آوردن آب و نانی برای خانواده ها شده است. در فیلم دوم اما هادی آفریده نگرشی تازه به این بحران فراگیر در کشور داشته است. او در فیلم تازه اش هوشمندانه تلاش کرد که از حرف و کلام دوری کند که می داند دهانهای بسیاری در این باره سخن گفتند و گوش های بسیار شنیدند.
آفریده با توجه به این امر از هر گونه حرف و کلامی در فیلمش پرهیز کرده و به مصداق ضرب المثل «شنیدن کی بود مانند دیدن» همه را دعوت به دیدن بحران فعلی آب و نتیجه کم توجهی به مدیریت آن می کند. فیلم با لایهروبی کاریزی شروع می شود در دل تاریکی که هیچ چیز جز سیاهی مهمانش نیست. دیوار ها سیاهند و جوی آب کاریز قدیمی گل آلود نیست که از آلودگی خاکش فاسد شده به سیاهی رسیده است.
دوربین آفریده اهل غرولند نمیکند فقط طرح موضوع نمی کند که پیشنهاد هم دارد. نشان می دهد که بحران کمبود آب امر و پدیده ای تازه نیست که در کشور خشک ایران قدمتی به درازای تاریخ دارد. اما پیشینیان قدر آب را می دانستند و همین امر باعث شد باغ های ایرانی به عنوان نماد تمدن، فرهنگ و هنر ایرانیان بر پایه معماری در دل سرزمین های خشک و بیابانی کشور شکل بگیرد تا آنجا که به عنوان میراث جهانی یونسکو به ثبت برسد. به مدیریت پیشینیان بوده که حال از میان سی و هفت هزار رشته قنات در کشور یازده هزار رشته قنات به دلیل ارزش تاریخی و معماری در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده. آفریده در فیلم اشاره می کند که گذشتگان در مواجهه با بحران کم آبی رسمی کهن با ریشه های آیینی (میترایسم) داشتند که در آن زمانی که قناتی کم آب می شد بیوه زنی را به عقد قنات در می آوردند تا عروس قنات در جایی دور از چشم دیگران برهنه شده پای در آب قنات می گذاشت تا قنات بارور و پر آب شود. یا چگونه سروده های آیینی زرتشتی را می خواندند و در آب، شیر و آویشن می ریختند تا قنات پر آب شود.
دوربین آفریده به دور از زیاده گوییهای رایج، آنچه را که مسبب بحران های فعلی در کنار کمبود نزولات آسمانی می داند یک به یک در مقابل دیدگان مخاطب قرار می دهد تا ببیند که چگونه در این بحران دخیل است. گاه با ریختن آشغال، زمانی با شستن ماشین و فرش و موکت و لباس و گاهی هم با حفر چاه های عمیق و احداث کارخانه هایی که مصرف اصلی شان آبی است که در این قحط سالی به سختی به دست می آید و به راحتی از دست می رود. که همه این ها کنار هم باعث مرگ زمین ها و کشاورزی و کوچ می شود که دیگر کودک و جوانی نیست و آینده هر چه هست کهولت است و انتظاری برای مرگ اگر که چشم هایمان را به حقیقت باز نکیم.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- درمان از نگاهی دیگر؛ وقتی سرطان، بازیگر صحنه زندگی میشود
- از وعده تحول تا نداشتن نگاه سمپات
- اعلام ۱۱ مستند بلند بخش مسابقه بینالملل «سینماحقیقت ۱۹»
- یادداشتی بر «تهران سیمین»؛ خاطرههای پریده رنگِ تهران از یاد رفته!
- ۱۶۰۶ قطعه عکس به دبیرخانه مسابقه «از قاب تا روایت» رسید
- جایزه جشنواره اسپانیایی به مستتد هادی آفریده رسید
- هادی آفریده داور جشنواره فیلم «درخت زردآلو» شد/ نمایش «پیر پسر» در بخش ویژه
- درباره سه مستند سینماحقیقت/ از جسارت نمایش عریان اعتیاد تا عشق به سینما در اتاق آپارات
- برگزاری دومین جلسه شورای سیاستگذاری؛ دو بزرگداشت و یک نکوداشت در جشنواره «سینماحقیقت»
- «احمد»، «عیدوک» و «فرشتهها» نمایش داده میشود
- جشنواره ملی فیلم اقوام ایرانی میزبان ۶۵ مستند میشود
- معرفی اعضای هیئت انتخاب دو بخش جشنواره ملی فیلم اقوام ایرانی
- «تهران سیمین»؛ داستانِ تهرانی که فاطمه معتمدآریا تجربه کرده است!
- محمدعلی الستی مطرح کرد؛ سینمای معناگرا نباید وارد سینمای مستند شود/ پیشنهاد تغییر نام جشنواره به «سینما واقعیت»
- پوستر «کنج» رونمایی شد/ متقاضی «سینماحقیقت»
نظر شما
پربازدیدترین ها
آخرین ها
- هرم طلایی مصر به حبیب باوی ساجد میرسد
- سایت داوری «آیین هفت سال سینمای ایران» رونمایی شد
- گرشا رضایی به «امیرکبیر» پیوست
- آیدا پناهنده: دیگر سریال نمیسازم!
- فوت مدیر دوبلاژ و صداپیشه ایرانی؛ ناهید شعشعانی درگذشت
- پیش از جنایت؛ سینما و مسئولیت اجتماعی در برابر خشونت
- مستند «شهین» نمایش داده میشود
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر





