سینماسینما، یاسمن خلیلیفرد
«بیسر و صدا» از این جهت فیلم مهمی در وضعیت فعلی سینمای ایران محسوب میشود که در میان خیل عظیم کمدیهای رنگارنگی که با اطمینان از فروش و موفقیت در گیشه ساخته و اکران میشوند، توانسته است داستانی تلخ و اجتماعی را با تکیه بر واقعیات روز جامعه به تصویر کشد. میدانیم که چنین انتخابی فیلمساز را با اتهامات مرسومی چون «سیاه نمایی» و … روبهرو میکند، اما مجیدرضا مصطفوی تمامی این اتهامات و انتقادات را به جان میخرد تا تصاویری واقعی را از فراز و فرودهای زندگی قشر کمبضاعت جامعه به تصویر کشد.
فیلم با آنکه ایدهی اولیه و هستهی مرکزی جذاب و خلاقانهای دارد اما موفق نمیشود این ایدهی بکر را در جهت درستی بسط دهد و همین باعث شده درام فاقد نقطه عطف و نقطه بحران باشد و با کشآمدگی غیرمنطقی و کسلکنندهای روبهرو شود. فیلم گاهی خط سیر اصلی داستانش را گم میکند و گرچه میکوشد نگاهی اجتماعی به وضعیت آدمهای قشر کمبضاعت جامعه داشته باشد، اما فیلمنامه در بخشهایی دچار حفره میشود و فیلمساز موفق نمیشود آن را با منطق پیش ببرد. موانع با منطق درستی پیش پای قهرمان قرار نمیگیرند و بسیاری از گرههای قصه حلنشده باقی میمانند. درواقع به نظر میرسد کارگردان جاهطلبی کافی را برای پرداختن به ایدهی مرکزی درام ندارد و داستان از تمام پتانسیلش برای پرداختی بهتر استفاده نمیکند.
برخی از انتخابهای غلط و به دور از واقعیت نیز کار را از فضای واقعگرایانهاش دور میکند. انتخاب سیرک بهعنوان بستری برای معرفی و برونریزی کاراکتر پسر نوجوان قصه و رخدادهایی که در آن روی میدهد انتخاب هوشمندانهای است، اما آن سیرک وسط یک بیایان خارج شهر طبیعیست که مشتری نداشته باشد و در آستانهی تعطیل شدن قرار بگیرد! بنابراین بدیهیترین سوالی که برای هر مخاطبی پیش میآید همین است که چرا سیرک وسط آن بیغوله قرار دارد؟!
همچنین علت پنهانکاریهای مژگان (هانیه توسلی) از همسرش چیست؟ مثلاً چرا به او نمیگوید که پسرشان به مدرسه نمیرود؟ مگر تاکنون رفتار تند یا خشونتآمیزی از سیامک (پیمان معادی) دیدهایم که همسرش از بیان حقیقتها به او واهمه دارد؟ همچنین اصلیترین نقطه عطف داستان یعنی همان شیوهی خارج کردن الاغها از محل نگهداریشان به آن شکل پنهانی توجیه منطقی ندارد خصوصاً که مالک آن، خود از این فرآیند باخبر است.
همهی این عدم توجیهات منطقی در بستر روایتپردازی باعث میشوند مخاطب نتواند با درام ارتباط درستی برقرار کند و کم تنشی و درجا زدن سیر پیشرفت قصه جفای فیلم در حق خودش است. درواقع ریتم و تمپوی درام میتوانستند بسیار تندتر از این باشند و با حذف بسیاری از زوائد و تدوینی مجدد، «بی سر و صدا» روندی منطقیتر و پرکششتر پیدا کند.
«بی سر و صدا» جدا از هستهی مرکزی پرمغزش، جزئیات و تکههای پراکندهی قابلتوجهی نیز دارد اما این ویژگی زیر سایهی کندی بیش از حد و بیجان بودن درام رنگ میبازد. درواقع مخاطب حین تماشای فیلم خود را نه در مسیر طبیعی و باورپذیر اتفاقات بلکه در مسیر دلخواه کارگردان و نویسنده میبیند.
«بی سر و صدا» یک عنصر مهم را کم دارد و آن فاکتور سرگرمکننده بودن است که نه یک امتیاز بلکه یک الزام در ساخت فیلم است و خوشساخت بودن صرف یا بهرهگیری از ویترین بازیگران محبوب نمیتواند کمبود عناصر درگیرکننده به لحاظ حسی و فکری را جبران کند. بنابراین در «بی سر و صدا» خبری از دینامیسم محرک نیست و به دلیل چندپارگی فضا و انتقال نه چندان منطقی مرکز ثقل درام و شخصیت، از کسی به کس دیگر، این پتانسیل از بین رفته و فیلم ضرباهنگی ایستا پیدا کرده که در عین حال متاثر از فقدان فردیت شخصیتها هم هست.
شاید از همین روست که پایانبندی کار نیز به نحوی آن را پا در هوا باقی میگذارد. درواقع انتخاب نهایی سیامک چندان منطقی و انگیزهمند به نظر نمیرسد و فیلم آن پتک محکمی را که باید، بر سر مخاطب فرود نمیآورد. درواقع گویا این پایانبندی نیز بیشتر انتخاب فیلمساز و حاصل مصلحت چنین فیلمهاییست تا انتخاب طبیعی و منطقی آدمهای قصه.
بازیگران فیلم به نحوی تکرار خود هستند. پیمان معادی همان چهرهی آشنای فیلمهای قبلیاش (خصوصاً فیلمهای سعید روستایی) است. هانیه توسلی پیش از این کمتر چنین نقشی را بازی کرده بود. او حالا از نقش زنان و دختران جوان به بازی در نقش زن میانسالی روآورده که پسری نوجوان دارد و درگیر فراز و نشیبهای زندگی پرمشقت خود است. با این حال بازی چندان متفاوتی را از او نمیبینیم. مهران غفوریان یکی از معمولیترین بازیهایش را ارائه میکند. فرشته حسینی کمجان و منفعل به نظر میرسد و شاید در این میان مسعود کرامتی علیرغم تکراری بودن نقشش بهتر از بقیه از عهدهی ایفای آن برآمده است.
«بی سر و صدا» بیش از آنکه حقیقتی را از قشر ضعیف و حاشیهنشین جامعه به نمایش بگذارد سعی دارد آن را در قالب موقعیتهایی که به هم چفت نشدهاند فریاد بزند وبه همین دلیل درام بر جان مخاطب نمینشیند. درامی که میتوانست در قامت فیلمی وزین ظاهر شود و میتوانست از پتانسیل درونی خود بهرهی بهتری گیرد علیرغم شریف بودن و دغدغهمدار بودنش در حد و اندازهی اثری متوسط باقی میماند که در نهایت فدای فروغلتیدنش در کلشیههای رایج این سبک از فیلمها میشود.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- بدرقه پیکر حمید علیدوستی به خانه ابدی
- نگاهی به فیلم سینمایی «بی سر و صدا»؛ چی شد که تو دیو شدی؟
- تازهترین ساخته پرویز شهبازی روی میز تدوین
- در هیاتی به ریاست کارگردان سازنده «انگل»؛ پیمان معادی، داور جشنواره مراکش شد
- رونمایی از کتاب «استادان بزرگ بازیگری و شیوههای آموزش آنها» با ترجمه پیمان معادی؛ پاکدل: مادر سینما، کتاب است/ پیروزفر: آموزش بازیگری فقط انتقال تجربه نیست/ معادی: رونمایی این کتاب جذابتر از لحظات روی فرش قرمز فیلمها بود
- سریالهای جدید پیمان معادی، آیدا پناهنده و حامد عنقا در راه است
- «آستیگمات»؛ تنها در خانه
- میزبانی سینماها از آثار جدید/ پریناز ایزدیار، پیمان معادی، پژمان جمشیدی و بهرام افشاری این هفته به سینماها میآیند
- «بیسروصدا»؛ زمزمه تلخ زیر لایههای تاریک شهر
- اکران «زن و بچه» به تعویق افتاد
- با اعلام آکادمی علوم و هنرهای سینمایی؛ سازندگانِ «در سایه سرو»، روستایی و معادی عضو آکادمی اسکار میشوند
- سید جمال ساداتیان خبر داد: «زن و بچه» تیرماه در ایران اکران میشود
- داستان پرسر و صدای «بیسر و صدا»
- نشست خبری «زن و بچه» در جشنواره کن؛ روستایی: این فیلم مستقلترین زنِ سینمای من را روایت میکند
- طبقه فرودست، اخلاق و مسالهی انتخاب
پربازدیدترین ها
- تاریخچه سریالهای ماه رمضان از ابتدا تاکنون/ در دهه هشتاد ۴۰ سریال روی آنتن رفت
- حقایقی درباره فیلم یک تکه نان به بهانه پخش آن از شبکه نمایش
- نگاهی به سریال پریا / یک عاشقانه نامتعارف
- حیازدائی از جامعه به سبک نجلا/انتقاد شدید کیهان از سریال نجلا
- نشانهشناسی «صد سال به این سالها»؛ از اندوه بیپایان ایران تا احیای حس نوستالژی
آخرین ها
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک
- فراخوان چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
- «افسانه سپهر» و «دیاِناِی» در راه اکران آنلاین
- آغاز کنسرتنمایش «فرهاد» از هفته آینده





