سینماسینما، محمدرضا بیاتی*
در مستند زندگینامهی پله، بهترین فوتبالیست جهان تا پیش از ظهور مارادونا، داستان رشد و بالندگی یک اَبَرستاره را میبینیم. قهرمانی سیاهپوست که نه فقط برای برزیل که برای صدها میلیون، بلکه میلیاردها نفر از مردم به اسطورهای دستنیافتنی بدل میشود. او با هنرش چشمها را خیره و دلها را میبَرَد و گل میزند و گل میزند تا به عدد باورنکردنیِ هزار گل میرسد. در اوج محبوبیت است که نظامیان در برزیل کودتا میکنند و مردم گرفتار روزهای تلخ و سختی میشوند. پلهی قهرمان به کشور بازمیگردد. استقبال گرم از اسطوره یکباره به موجی از سرزنش و حتی نفرت تبدیل میشود؛ چون قهرمان آنها در برابر درخواست نظامیانِ کودتاچی مقاومت نمیکند و به دیدار آنها میرود. پله برای بسیاری یکباره از عرش به فرش سقوط میکند و بعدها در پاسخ به سرزنشها میگوید چه کاری از دست من برمیآمد من فقط یک فوتبالیست بودم! در ایران کودتایی در کار نیست اما در واکنش به ناکارآمدیها و معضلات اجتماعی و انتظارات مردم از اصغر فرهادی او هم دقیقاً همین جمله را بعد از جشنوارهی کن بکار برد و گفت؛ من فقط یک فیلمسازم! در بخش دیگری از مستند یکی منتقدانِ پله میگوید او میتوانست مثل محمدعلی کِلِی، بوکسور افسانهای، عمل کند که -تقریباً همزمان با پله- در آمریکا به جنگ ویتنام اعتراض کرده بود؛ اما در پاسخ به این انتقاد یکی از هواداران پله استدلال میکند که اعتراض محمدعلی در آمریکای دموکراتیک عواقب سنگینی برای او نداشت درحالی که پله نمیدانست در صورت تقابل و مخالفت با نظامیان بیرحم و نامهربان چه سرنوشتی در انتظار اوست. به بیان روشنتر، گاهی انتظارات، معقول و شدنی است و گاهی ناممکن یا فوق توان و طاقت افراد است. بنظرم برخلاف مواردی مانند پله در ماجرای وریا غفوری، انتقادات و انتظارات از رامبد جوان کاملاً بجا و موجه است؛ رامبد اسم وریا، کاپیتان سابقِ تیم استقلال، را در خندوانه سانسور میکند چون وریا مورد غضب برخی مدیران است. او در یک عذرخواهیِ تصویری میگوید خودِ او این کار را انجام داده و دلیلاش را پیشگیری از مشکلات احتمالی در پخش خندوانه اعلام میکند. همهی ما میتوانیم اشتباه کنیم و عذرخواهی، نشانهی شهامت و مسئولیتپذیری اخلاقی است. اما باور به خطاپوشی و مدارا با اهل مدارا به معنای تعطیل نقد بیغرضِ اتفاقات نیست. نگارنده -در چند یادداشت- نظرم را دربارهی جنبههای پیچیده و متعارضِ واقعیت گفتهام، با این وجود این تعارضها همیشه بیراهحل نیستند و گاهی یکی از کفههای تعارض، بروشنی سنگینتر است و تشخیص و انتخاب درست، دشوار نیست و نمیتوان هر اتفاق ناموجهی را توجیه کرد و در چرخهی بیپایانِ نسبیت اخلاقی افتاد. مورد وریا و رامبد یکی از این موقعیتهاست. رامبد در توجیه سانسور اسم وریا میگوید نگران بوده که برنامه با مانعِ پخش مواجه شود و امتیازات مسابقه بهم بریزد! هرچند مدیریت شبکهی نسیم رندانه پشت رامبد را خالی کرده و گفته مشکلی با هیچ نامی ندارد اما حتی در صورت پخش نشدنِ یک قسمت از یک برنامه آیا روشن نیست که -در این تعارض- اهمیت مسألهی وریا ابداً قابل مقایسه با عواقب مسابقهی قاطیبازی نیست؟! اگر برای اصلاح امور تا این حد هم حاضر به هزینهدادن نیستید تردیدی نکنید که دیر یا زود بخشی از یک روند نادرست خواهید شد. من خندوانه را دوست ندارم و با نگاه و سلیقهام سازگار نیست. فارغ از یک نقد بنیادی که از بیان آن صرفنظر میکنم بنظرم طنز و سرگرمی آن را بزرگسالانه نیست و نوعی کودکانهگی منفی در آن است که نیازمند تحلیل است؛ بخصوص که در پس پشتِ دیدگاه رامبد این احساس القاء میشود که میخواهد یک سبک از شادی و زندگی را به همه تعمیم بدهد. با اینحال باید جنبههای مثبت آن را هم دید؛ بجز کشف جنابخان که استعداد کمنظیری است شاید مهمترین کارکرد خندوانه ایجاد زمینه و فرصت برای شناسایی استعداد دختران است؛ تصور کنید در شرایطی که دیدگاهی میخواهد محدودیتهای زیادی را به جامعه القا کند دختری کمدین بیاید مردم را بخنداند! گمان میکنم این نکته را یکبار گفتهام اما باز تکرار میکنم یا نباید به هیچ کاری تن داد یا اگر قرار به انجام کار است، در شرایط موجود، از این تعارضها گریزی نیست. باید هشیار بود. تصمیم ماست که تعیین میکند ما چه کسی خواهیم شد.
*فیلمنامهنویس و فیلمساز
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- «کارناوال» در یک چهارم نهایی
- «کارناوال» رامبد جوان به زودی در شبکه نمایش خانگی
- اکران آنلاین «زودپز» در شبکه نمایش خانگی
- رامبد جوان با یک رئالیتیشو در شبکه نمایش خانگی/ انتشار دوبله «ترنسفورمرز»
- اکران «زودپز» رامبد جوان به تعویق افتاد
- فیلمهای رامبد جوان، بهرام افشاری و گزینه احتمالی اسکار در راه اکران
- همکاری مشترک رامبد جوان و عاطفه تهرانی
- ادعای عجیب مدیر شبکه۴؛ مدیری، علیخانی، جوان و صحت جرأت نمیکنند به تلویزیون بروند
- سرنوشت «کلاه قرمزی» در انتظار «جناب خان»؟
- پایان اکران فیلم پرفروش سال/ «چپ، راست» به سینماها میآید
- آینده مبهم «خندوانه» از نگاه رامبد جوان
- رامبد جوان تهیهکننده فیلم کوتاه «فقط مه واقعی است!» شد
- بازگشت «خندوانه» به تلویزیون از عید فطر
- گزارشی از واکنشها به ویدئوی اعتراضی مهرجویی/ اندوه عمومی سینماگران ایرانی
- فینالیستهای خندانندهشو۳ مشخص شدند
نظر شما
پربازدیدترین ها
- تاریخچه سریالهای ماه رمضان از ابتدا تاکنون/ در دهه هشتاد ۴۰ سریال روی آنتن رفت
- حقایقی درباره فیلم یک تکه نان به بهانه پخش آن از شبکه نمایش
- نگاهی به سریال پریا / یک عاشقانه نامتعارف
- حیازدائی از جامعه به سبک نجلا/انتقاد شدید کیهان از سریال نجلا
- نشانهشناسی «صد سال به این سالها»؛ از اندوه بیپایان ایران تا احیای حس نوستالژی
آخرین ها
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک
- فراخوان چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
- «افسانه سپهر» و «دیاِناِی» در راه اکران آنلاین
- آغاز کنسرتنمایش «فرهاد» از هفته آینده





