سینماسینما، جمال رهنمایی
فیلم شیرین ساخته عباس کیارستمی تجربهای بینظیر در سینمای ایران و شاید سینمای جهان است. عباس کیارستمی برای آشنایی ما با مفهوم چند بعدی، پیچیده و پر رمز و راز عاشقی از احساسات هنرمندان حرفهای زن در سینما در هنگام شنیدن نمایشنامهای که بر اساس منظومه عاشقانه ایرانی خسرو و شیرین نوشته شده، استفاده کرده زیرا تلاش برای به کلام آوردن عشق ما را از مقصود دور میکند و با نگاه به چهرهها و احساسات و عواطف بهتر میتوان به این مفهوم پی برد.
۱۱۳نفر از زنان هنرمند جوان، میانسال و مسن سینمای ایران به همراه بازیگر عمده فیلمهای عباس کیارستمی یعنی ژولیت بینوش در یک سالن به تماشای نمایشی نشستهاند که ما فقط صدای آن را میشنویم. نمایشنامه برداشتی آزاد از منظومه خسرو و شیرین است. خسرو پرویز پادشاه ایران و شیرین شاهزادهای ارمنی است که در این داستان عاشقانه به وصال هم نمیرسند. چرا که خسرو درگیر بازی شاهانه سیاست است و فرصتی برای عاشقی در زندگی ندارد.
کارگردان احتمالاً میخواسته به جای آنکه ما راجع به عشق بخوانیم، آن را بشنویم و ببینیم. دوربین مکثی طولانی و مکرر روی چهره بازیگران زن سینمای ایران دارد. هرچند مردانی نیز در سالن حضور دارند اما نقش آنان حاشیهای است مانند نقش مردان در زندگی که همانگونه که نمایش میگوید، مشغول بازیهای کودکانه هستند و حواسشان به عاشقی نیست.
تماشاچیان که گویی در حال زندگی کردن با نمایش خانم «گلبو» که این نمایشنامه را نوشته است هستند، در داستان غرق شدهاند و با فراز و نشیب داستان خوشحال، غمگین، مضطرب، گریان و متفکر میشوند و ما میتوانیم با دیدن فیلم از طریق اصلیترین راه فهم انسان یعنی درک عواطف او به مفهوم عشق نزدیک شویم. در حالی که خودمان هم پای فیلم با صدای نمایشنامه همراه هستیم و از آن تاثیر میگیریم.
در بخشهایی از نمایشنامه مفهوم عاشقی و زنانگی فراتر از عواطف انسانی و موضوع علاقه زن و مرد مطرح شده است. زن / سرزمین نمادی از بقا خلق کردن و تدبیر است.
زبان به عنوان یکی از تواناییهای برجسته انسانی همان قدر که توانسته مقدمات تمدن انسانی و زندگی اجتماعی و پیشرفت جوامع انسانی را فراهم آورد، به همان اندازه و شاید هم بیشتر باعث ایجاد سوءتفاهم و محدودیت فهم شده است. آنچه به کلام میآید، در قالب کلمه زندانی میشود و از بسیاری از مفاهیم احتمالی دیگر دور میماند. ضمن آنکه نوشته چون از عواطف و لحن گویش در زمان گفتن خالی میشود، از معنای آن لحظهای خودش نیز دور میشود و در بهترین حالت چیزی مانند نان بیات است که ما را سیر میکند اما از مزه نان خالی شده است.
ترکیب یک افسانه عاشقانه که قهرمان واقعی آن یک زن است، نمایشنامهای که از نگاه یک زن امروزی نوشته شده و مطرحترین بازیگران زن سینمای ایران ترکیبی منحصر به فرد و خلاقانه را به وجود آورده که غیر مستقیم به ما میگوید عشق بیشتر یک مفهوم زنانه است و مردان نیز اگر میخواهند وارد این وادی بشوند بایستی با بخش زنانه خود آشنا شوند تا بتوانند ظرایف عاشقی را فراتر از منفعت، تولید مثل و لذت جنسی درک کنند و از مفاهیم بزرگتر و عمیقتری لذت ببرند.
فیلم از آنجا که به تمامی تماشاچیان یک نمایش که مشغول تماشای نمایش هستند را نشان میدهد و در یک محل فیلمبرداری شده و برش زمانی بسیار کوتاهی هم دارد، میتوانست خسته کننده باشد؛ اما توانسته بخوبی تماشاچی را غرق در احساسات مختلف کند و نه تنها داستان خسرو، شیرین و فرهاد را برای ما ملموس کند، بلکه ما را با احساسات شخصی هنرمندان زن سینمای ایران و خودمان آشنا کند. چهرههایی که در لحظات مختلف داستانهای شخصی زیادی را برای ما بازگو میکنند.
یکی از دیالوگهای شاهکار نمایشنامه، جمله آخر آن است که صداپیشه بازیگر نقش شیرین خطاب به تماشاچیان میگوید: این داستان، تنها داستان من (شیرین) نبود. این قصه، قصه شیرین درون هر کدام از شما است.
کارگردان با به نمایش درآوردن احساسات واقعی افرادی که به صورت حرفهای میتوانند خودشان را درک و بازی کنند در واقع بخش زنانه هر کدام از بازیگران زن سینمای ایران را نیز به تصویر کشیده است و از آنجا که هیچ بازیگری و نقش حرفهای در کار نیست، احتمالاً ما بدون واسطه با احساسات زنان برجسته سینمای ایران و در واقع با احساسات زن ایرانی آشنا میشویم و عشق را از نگاه زنان ایرانی روی پرده سینما میبینیم و درک میکنیم.
*روانشناس تحلیلی
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- نمایش آثار عباس کیارستمی در جشنواره وین ۲۰۲۶
- اهدای جایزه ویژه کوروساوا به محمد رسولاف/ برگزیدگان جشنواره فیلم توکیو ۲۰۲۶ معرفی شدند
- موزه سینمای ایران و شبی برای بزرگداشت عباس کیارستمی
- عباس کیارستمی؛ برجستهترین سینماگران ایرانی در صحنه جهانی
- شصتمین جشنواره فیلم کارلووی واری؛ فیلم عباس کیارستمی نمایش داده میشود/ اهدای سه جایزه و یک تجلیل
- داوران ایرانی معرفی شدند؛ افتتاح جشنواره جهانی فیلم فجر با فیلمی از عباس کیارستمی
- فوت بازیگر فیلم عباس کیارستمی/ احمد احمدپور درگذشت
- نگاهی به «پیرپسر» و تطابق آن با جهان سینمای کیارستمی/ اول به پیرامون، بعد به دوردستها
- «خانه دوست کجاست؟» یک فیلم صلح طلب است
- پرونده جنجالی عباس کیارستمی در «طعم عباس»
- «خانه دوست کجاست» در تازهترین قسمت سینماماجرا
- «درون و بیرون۲»؛ مدیریت شکوهمند یک اضطراب
- «کیک محبوب من»؛ کیکی که نصیب ما نشد
- درباره «ما با هم تمامش میکنیم»/ خشونت خانگی؛ قاتل خاموش نسلها
پربازدیدترین ها
آخرین ها
- هرم طلایی مصر به حبیب باوی ساجد میرسد
- سایت داوری «آیین هفت سال سینمای ایران» رونمایی شد
- گرشا رضایی به «امیرکبیر» پیوست
- آیدا پناهنده: دیگر سریال نمیسازم!
- فوت مدیر دوبلاژ و صداپیشه ایرانی؛ ناهید شعشعانی درگذشت
- پیش از جنایت؛ سینما و مسئولیت اجتماعی در برابر خشونت
- مستند «شهین» نمایش داده میشود
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر





