سینماسینما، فرزانه متین
جادوی سینما بدین معناست که یک فیلم خوب توانایی آن را دارد تا مخاطباش را به فراسوی زندگی روزمره ببرد. اکتای براهنی بیپروا با موضوعات اجتماعی و ساختارهای تجربی، یکی از چهرههای برجسته نسل جدید سینمای ایران است که نه پیرو سینمای هنری است و نه همراه با فیلمسازان وابسته. او با فیلم جدیدش نشان داد که چراغ سینمای اجتماعی ایران حتی اگر کم سو باشد، اما خاموش نخواهد شد.
بعد از تماشای یک کمدی سخیف در سینما تصمیم گرفتم در همان پردیس سینمایی برای بار سوم به تماشای فیلم «پیرپسر» بنشینم، این بار سعی کردم فارغ از توجه به فرم و نمادگرایی فیلم، «پیرپسر» را به عنوان یک هویت مستقل که با تخیل کارگردان درهم آمیخته شده و ستونهای سینمای اجتماعی انتقادگر ایران را به لرزه انداخته، تماشا کنم که ناخودآگاه برخی از جملات بیپرده و سراسر درسِ استاد بزرگ سینمای ایران، عباس کیارستمی فقید،در لابهلای سکانسها خودنمایی کرد. هر چند که مرز میان واقعیت و تخیل در آثار وی همیشه مبهم بوده و مخاطب را به هنگام تماشای اثرش، میخکوب نکرده بلکه وادار به اندیشیدن کرده است، اما مانع از آن نمیشود ردپای سخناناش را در میان آثار بزرگ کارگردان ندید. در سکانسی از فیلم «پیرپسر»، زمانی که علیِ سر بهزیر و درونگرای داستان در کتابفروشی مورد اهانت و تحقیر کارفرمایش قرار میگیرد یاد یک جملهی معروف از مرحوم کیارستمی افتادم: «اول باید به پیرامون خود توجه کنیم و بعد به دوردستها» این همان چیزی است که همیشه هر آنچیزی که در اطراف ما روی میدهد، بیتوجه از آن گذر میکنیم و حالا نکتهی آن را درمییابیم که در تمامی سکانسهای مهم آثار اجتماعی بکر از جمله فیلم «پیرپسر»، فریاد میزند که به پیرامون خود بنگرید. از آن به بعد یادداشتها و سخنان عباس کیارستمی مانند زیرنویس بهروی پرده سینما برایم نقش بست. «واقعیت همیشه توانایی انگیزش خلاقیت را رقم میزند.»
سکانسی که دو پسر باستانی با هم گلاویز شدند یاد بخش دیگری از جملات کارگردان محبوبام افتادم: «برای من فیلم یعنی تشویق به نگاه کردن، کنجکاوی و پرسشگری.» سه مردی که فامیلی باستانی را یدک میکشاندند و از قاب پنجره، ورود رعنا به خانه را نگاه میکردند، یکی از روی هوس و پلشتی و دو باستانی دیگر از روی حس کنجکاوی، یاد جملهی طلایی از کتاب «سر کلاس با کیارستمی» افتادم: «وقتی به شخصیتها به روی پرده سینما نظر میاندازیم و به موقعیتی که این موجودات خیالی در آن قرار گرفتند نگاه میکنیم آنها را با خودمان میسنجیم. تلخ و شیرین زندگی را از راه آنها میچشیم.» در پلانی که علی و رعنا بعد از آن دورهمی شبانه، در خیابان قدم بر میداشتتند و باستانی فهیم کلافه از رعنا شده بود به معرفت درونی که کیارستمی از آن یاد میکرد، پی بردم، او میگفت: «وقتی میگوییم -دو تا چشم داشت دو تای دیگر هم قرض کرد- آن دو چشمِ قرضی است که میخواهیم با آن فیلمها باز شود. آن دو چشم به ما اجازه میدهند به آن چه ورای تصویر هست، برسیم.» در ۲۰ دقیقه پایانی فیلم که نفسام را برای بار سوم در سینه حبس کرده بودم یاد سخن دیگرش افتادم: «هویت فیلم را، بیننده تعیین میکند. به تعداد بیننده برداشتهای مختلف وجود دارد» و در انتها که هر سه مرد بر کف زمین در خون غلطیده بودند آخرین جملهای که از سازندهی «طعم گیلاس» به یاد داشتم بر روی پردهی سینما بالا و پایین میرفتند: «بیننده تیزبین میتواند گرهها را برای خودش باز کند به شرط آن که شخصیتها و پیکرهبندی فیلم استوار باشد.» این جملهی گرانبها همان مقوله ای است که اکتای براهنی از ابتدا تا انتها برای خلق جهان فیلمش به آن وفادار ماند و توانست مخاطبش را با آن جادو کند.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- نمایش آثار عباس کیارستمی در جشنواره وین ۲۰۲۶
- اهدای جایزه ویژه کوروساوا به محمد رسولاف/ برگزیدگان جشنواره فیلم توکیو ۲۰۲۶ معرفی شدند
- «چهار صندوق»؛ وقتی قدرت، سازندگانش را به بند میکشاند
- موزه سینمای ایران و شبی برای بزرگداشت عباس کیارستمی
- از «هامون»، «تایتانیک» و «پیرپسر» تا «بدنام»
- عباس کیارستمی؛ برجستهترین سینماگران ایرانی در صحنه جهانی
- شصتمین جشنواره فیلم کارلووی واری؛ فیلم عباس کیارستمی نمایش داده میشود/ اهدای سه جایزه و یک تجلیل
- «گل سنگ»؛ سریالی که قواعد نمایش خانگی را بر هم زد
- جنابخان؛ لبخندی بر روزهای پرالتهاب
- «مو به مو»؛ پرویز شهبازی و خلق جهانی متفاوت در نمایش خانگی
- افسانهای در حبس؛ سرنوشت «چریکه تارا»
- داوران ایرانی معرفی شدند؛ افتتاح جشنواره جهانی فیلم فجر با فیلمی از عباس کیارستمی
- «چیزهایی که میکُشی»؛ پدرسالاری، سکوت و خشونت
- «پیرپسر» در آینه مکتب نقد عمیقگرا
پربازدیدترین ها
- تاریخچه سریالهای ماه رمضان از ابتدا تاکنون/ در دهه هشتاد ۴۰ سریال روی آنتن رفت
- حقایقی درباره فیلم یک تکه نان به بهانه پخش آن از شبکه نمایش
- نگاهی به سریال پریا / یک عاشقانه نامتعارف
- حیازدائی از جامعه به سبک نجلا/انتقاد شدید کیهان از سریال نجلا
- نشانهشناسی «صد سال به این سالها»؛ از اندوه بیپایان ایران تا احیای حس نوستالژی
آخرین ها
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک
- فراخوان چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
- «افسانه سپهر» و «دیاِناِی» در راه اکران آنلاین
- آغاز کنسرتنمایش «فرهاد» از هفته آینده





