سینماسینما، آرش عنایتی
“شام آخر” انگارهای از فرهنگ مذهبی است که بارها و بارها به اشکال مختلف در نقاشیها به تصویر کشیده شده است. از طرح معروف داوینچی که دن براون با تئوری توطئهاش کوشید تا معنایی فراتر به آن ببخشد تا نقاشی سورئال دالی که معنایی فراتر اما متناسب با باورهای مذهبی به آن بخشید. بسیاری از کارگردانان سینما نیز از طریق نما یا سکانسی این لحظه را به تصویر درآوردهاند. از بونوئل(ویریدیانا) تا افولس(لذت) و … وجه مشترک همهی آنها اگر نه تقدسزدایی که تعبیر نقادانهای از این روایت مذهبی است. یکی از زیباترینشان به کارگردانی توماس گویترز آلئا شکل گرفته است.
“شام آخر” آلئا -که به سارار گومز فیلمساز کوبایی تقدیم شده- داستان کُنتی از سدهی ۱۸ میلادی است که هوس می کند تا در ایام عید – از هفتمین چهارشنبه تا یکشنبه(عید پاک)- مراسم شام آخر را به همراه دوازده بردهای که مانوئل(کارگزار خشناش) بر حسب اتفاق برگزیده، بازسازی کند. آن تقدیر کور و جبار(مانوئل)، پوچی خوش خیالی و برتریجویی بردگان برگزیده را نه تنها عیانتر میکند که توهم هر نوع رستگاری را در ادامه، از میان بر میدارد.
فیلم با نمایی از نقاشیای دیواری مذهبی(تولد مسیح) آغاز میشود. این نما که همراه با آواز کُر همراهی میشود و در حکم عنوان بندی فیلم است با عربدههای مانوئل به نمای باز شدن دری –خوابگاه بردگان– برش میخورد. به این ترتیب آلئا از همان ثانیههای نخست، اندیشه و نوع اندیشدناش را به نمایش میگذارد. به عبارت رساتر، آلئا مسیحیت را دروازهای به سوی بردهداری میداند. به ظرافت، چگونگی حیات جوامع کاپیتالیستی را عیان میکند (حمایت کُنت از مانوئل چه در بخش نخست- تنبیه سباستین- و چه در روز جمعه مقدس). آنمقدار هم باهوش هست تا حکم خادمان مذهب را از حاکمانِ باورمند به مسیحیت جدا کند. مشکل هر دو اما یکی است. هر دو، از فهم دنیایِ بردگان عاجزند بنابراین غسل تعمید بردههای برگزیده(توسط کشیش) به همان مضحکی در میآید که شستن و بوسیدن پاهایشان(از سوی کُنت). هر دو در پی انقیاد بردهها به بهانهی اعتقاد به مسیحیت هستند. این میشود که تعابیر اولی به کلام گاسپار؛ و مراسم آن دیگری، با تعبیر درست سباستین رنگ میبازند. آلئا، در ترسیم جامعهی استعمارزده نگاه ویژهای به هیبریدها دارد. از این رو مانوئل و گاسپار، دو سیر طیف قرار میگیرند. فرجام اولی و جانشینی و جانشنیناش، قابل حدس و به سرانجام رسیدن مبارزه برای رهایی توسط دومی(گاسپار، کارگزاری که قوهی عاقلهی تشکیلات کُنت است و ادلهی گفتمان مسیحیت را می گیرد و بر فرق کشیش میکوبد) کاملا منطبق با دستگاه فکری آلئاست.
فیلم به زیبایی نشان میدهد که اندک فضای آزادی در جوامع استبدادی طغیان و شورش به ارمغان میآورد. نبوغ آلئا و تفسیرش از مراسمِ شام آخر در نام و شخصیت «یهودا» متجلی میشود. یهودایی که آزادانه میاندیشد(داستان سباستین از حقیقت و دروغ) و در پی کسب آزادی است. شام آخری که آلئا به تصویر میکشد با نمایی از پرواز و رهایی به پایان میرسد. رهایی از انقیاد و اعتقاد به مشروعی که بانیاش بنیاناش را در نقطهای میگذارد که سرهای بر سرنیزه رفتهی بردگان، پیراموناش قرار گرفتهاند.
آلئا نه تنها از چهرهی واقعی استعمار، که نقاب از رخِ مظلومنمای استثمارشدگان هم برمیدارد(داستان فروش پدر و پسر) بنابراین نیشترش نه فقط به قصد انتقام از ظالم که از برای فَصد و انتباه مظلوم عمل میکند آن هم با کمک از اسبِ تروای(مبلغین مسیحیت و روایت هایشان) استعمار.
![](/wp-content/themes/cinemacinema/img/tel.gif)
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
نظر شما
پربازدیدترین ها
- یادداشت محمد حقیقت درباره جشنواره ونیز/ آیا شاهکاری در راه است؟
- در حال و هوای جشنواره ونیز/ انتظارها از آلمادوار بالا بود، اما…
- اعطای جایزه هفته منتقدان جشنواره ونیز به فیلمساز ایرانی/ صاحبان جوایز فیپرشی شناخته شدند
- در حال و هوای جشنواره ونیز/ جایزهای به لیدی گاگا میرسد؟
- «پیر پسر» در جشنواره لوکا/ فیلمی با بازی لیلا حاتمی و حامد بهداد مسافر ایتالیا شد
آخرین ها
- ۲ فیلم ایرانی در جشنواره دانشجویی اروگوئه رقابت میکنند
- شیر طلای ونیز به آلمادوار رسید
- جایزه افقهای اکسترای جشنواره ونیز برای نادر ساعیور
- اعطای جایزه هفته منتقدان جشنواره ونیز به فیلمساز ایرانی/ صاحبان جوایز فیپرشی شناخته شدند
- تلخی بیپایان/ درباره نمایش «ترور»
- برای رقابت در بخش بهترین فیلم بینالمللی؛ ۷ کشور دیگر فیلمهای اسکاریشان را معرفی کردند
- نخستین جوایز جشنواره ونیز اهدا شد/ «ماناس» و «آلفا» دو جایزه اولِ بخش مستقل ونیز را گرفتند
- «رها» با شهاب حسینی کلید میخورد
- اکران «شهسوار» از چهارشنبه
- پایان مأموریت «ناریا» در تهران
- بزرگداشت فرامرز قریبیان برگزار شد؛ دوستت دارم رفیق!/قریبیان یک چهره ماندگار فرهنگی است
- در حال و هوای جشنواره ونیز/ جایزهای به لیدی گاگا میرسد؟
- راهیابی «آخرین تولد» به پنج جشنواره بینالمللی
- قهرمانی تیم ملی کشتی فرنگی جوانان ایران در مسابقات جهانی با حمایت همراه اول
- یادداشت محمد حقیقت درباره جشنواره ونیز/ آیا شاهکاری در راه است؟
- «پیر پسر» در جشنواره لوکا/ فیلمی با بازی لیلا حاتمی و حامد بهداد مسافر ایتالیا شد
- چهار فیلم جدید با ترکیب تازهای از بازیگران روی پرده سینماها
- از «قیام» نتفلیکس تا آثار ایرانی در جشنواره بوسان
- حضور همراه اول در بزرگترین رویداد فناوری عراق
- با تمدید ۳ ساله قرارداد؛ همکاری دیوید فینچر با نتفلیکس در قالب ۴ پروژه ادامه دارد
- دبیر جشنواره موسیقی فجر: خیالتان راحت؛ موسیقی رَپ خطر ندارد!
- نشست تئاتر و آموزش با حضور صابر ابر، الهام کردا و ستاره اسکندری
- بزرگداشت فرامرز قریبیان برگزار میشود
- در حال و هوای جشنواره ونیز/ انتظارها از آلمادوار بالا بود، اما…
- جایزه ویژه جشنواره بلغارستان به «کیک محبوب من» رسید
- جایزه جشنواره ارمنستانی به «بختگان بیبخت» جایزه
- صدور مجوز برای ۴ طرح سریال نمایش خانگی
- آغاز جنگ ستارگان در ونیز از سوی منتقدان
- شاعری که روحش همه نیمایی بود؛ بدرقه محمدعلی بهمنی به خانه ابدی
- مینی سریال گریسلدا؛داستان یک ملکه شرور