سینماسینما، آرش عنایتی
وقتی در ارتباطی اینترنتی در یکی از برنامهها، پس از نمایش فیلم، مجری/ کارشناس ایرانی، انگشتِ خطابش را به سوی والتر مرچ تدوین گر و از نویسندگان مستند «کودتای ۵۳» برد و پرسید که، تجربهی نوشتن برای شمایی که سالها تدوینگر بودهاید چگونه بوده؟! مرچ که با مدارا و در پسِ لبخندی سعی داشت رنجش از این بیانصافی را پنهان کند و از مدارِ انصاف خارج نشود پاسخ داد که، تدوین هم به نوعی نوشتن است. تدوینگر به مانندِ فیلمنامه نویس به قوت اندیشه مینویسد اما، به قدرت صدا و تصویر که جانشین کلمه میشوند. اگر این قول مشهور را بپذیریم که، هر تصویر برابر هزار کلمه است پس تدوینگر، فیلم به فیلم و از ترکیب و تحلیل صدا و تصویر، مولفِ هزاران سطر و صفحه است. گاه اندیشهی این سطور را به فیلمنامه نویس و گاه به کارگردان و حتی به تصویربردار نسبت میدهند لیکن، اهلِ بیت و الفتِ سینما، نیک میدانند لحظاتی هست که مولفی جز تدوینگر ندارند. برای نمونه، به یکی از نماهای فیلم بنگرید. مرچ با درایت و تیزبینی ذاتیاش در گوشهای از تصاویرِ گفتو گو با اردشیر زاهدی، نکتهای را میبیند که از دید همهی عوامل دور مانده اما به خوبی، مبینِ کاراکترِ مقابل دوربین و در راستای تبیین کل ماجراست. بنابراین تصویر را درشتتر کرده و صدای اردشیر را بر آن لغزانده تا، توهمِ استمرار صدا و تصویر نسبت به نمای قبل و بعد، حفظ شود. آنچه میماند شرحی است از این لغزش تاریخی و چراییاش. در واقع این نما، تعبیر و تفسیری از زندگی ما ایرانیها و نسبتمان با کودتا و هر پدیدهی سیاسی دیگر است. زاهدیِ پسر که سلطنت طلبی و بد دهنی نظامیان را از آن نظام و پدر توامان؛ و فرصتطلبی را از پدر به قدر کفایت به ارث برده، نشسته و تاریخ میبافد. یاوههایش را بارها از زبان این و آن شنیدهایم و میشنویم. آنچه از طریق خلاقیتِ مرچ، در مییابیم همان است که اغلب نمیخواهیم از ما بدانند و به هزار نقابِ تزویر و ریا پنهانش میکنیم. همان است که در پس زمینهی تصویر میدرخشد. به بیان دیگر والتر مرچ با گزینش این تصویر و تاکیدش(زوم این)، بر قابی-شمایل حضرت علی(ع)- که در پسِ وسایل بیشمار خانهی زاهدی قرار گرفته، در واقع به چیزی که او قصد پنهان کردن و کتمانش را داشته و دارد، اشاره میکند. و آن، همان وجهِ مذهبی اسلامی ما ایرانیهاست. با این تمهید و از طریق آشکارسازی این تصویر، مرچ روایت تازهای از ماجرای کودتا مطرح کرده است. او، در طرفداران سلطنت نیز، انگیزهها و سویههای مذهبی جسته و یافته است. انگیزهی محرکی که سالها و در پس آن انگیختهی بزرگ پنهان مانده است.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- نگاهی به فیلم «کندو»/ جهانی بدون ترحم
- کتاب «سینمای فریدون گله» به چاپ پنجم رسید
- احضار روح سرگردان یک کودتاچی/ درباره مستند «کودتای ۵۳»
- «کودتای ۵۳» در سینماهای هنروتجربه روی پرده رفت
- اکران «کودتای ۵۳» در آمریکا و اروپا/ اکران آنلاین در ایران از ۱۷ دی
- گزارش اختتامیه جشنواره «سینماحقیقت»/ «جاهای خالی پر شود»؛ بهترین فیلم جشنواره
- معرفی برگزیدگان چهاردهمین جشنواره سینماحقیقت/ مستند «کودتای ۵۳»، بهترین فیلم از نگاه تماشاگران
- تا پایان روز پنجم جشنواره سینماحقیقت؛ ۱۵ فیلم پرمخاطب و ۱۵ فیلم برتر از نگاه تماشاگران سینماحقیقت اعلام شد
- کارگردان و عوامل تولید مستند «کودتای ۵۳» مهمان «نردبان» شدند
- برشهای کوتاه/ صحنههایی از فیلم «کندو»
- بهترین فیلمهای تاریخ سینمای ایران از نگاه سردبیر و اعضای تحریریه سینماسینما (۱)
- «مرد اردیبهشت»/ یادی از احمد نجیبزاده
نظر شما
پربازدیدترین ها
آخرین ها
- آیدا پناهنده: دیگر سریال نمیسازم!
- فوت مدیر دوبلاژ و صداپیشه ایرانی؛ ناهید شعشعانی درگذشت
- پیش از جنایت؛ سینما و مسئولیت اجتماعی در برابر خشونت
- مستند «شهین» نمایش داده میشود
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد





