سینماسینما، عرفان پهلوانی*
در زمینهی دانشهای (علوم) انسانی و نگاه دانشگاهی (آکادمیک) به هنر، همه چیز بهگونهای شگفتانگیز با یکدیگر در پیوند هستند؛ این پیوند، در هنر و دانش بازیگری که به باور بسیاری از اندیشمندان، انسانگرایانهترین گونهی هنر است، شگفتانگیزانهتر خودنمایی میکند. برای شناخت درست بازیگری، میشاید و میباید که در راه انسانشناسی گام نهاد و پویید.
شاید از همین روست که در بسیاری از آموزشگاهها و دانشگاههای جهان نیز که دیگر نوگرایانه رفتار میکنند، جداسازی و تفکیک درسها به ریختار کلاسیک وجود ندارد:
برای نمونه، نمیتوان دربارهی تحلیل یک نوشتار یا گونهای از گونههای هنرهای نمایشی سخن گفت، اما از روانشناسی، جامعهشناسی، اسطورهشناسی، نشانهشناسی، دانش سیاست و… بهره نجست.
تدریس فن بیان بدون پرداختن به فیزیولوژی و شناخت آناتومی تن انسان یا دانشهایی در پیوند با هنر موزیک همچون سلفژ و ریتم شوخی بهنگاه میرسد.
از دیگر سو قرار است فن بیان بازیگر در خدمت فرآیندی دراماتیک قرار بگیرد؛ یعنی باری از معنا یا عاطفه را منتقل سازد، پس روشن است که باید معنا را شناخت. اما معنا چگونه شناخته میشود؟ پس آیا بهکارگیری شایستهی فن بیان بدون شناخت فلسفه ممکن است؟
آیا اگر از عاطفه در فن بیان سخن بگوییم دچار تداخل بحث با آموزههای درس دیگری با نام تربیت حس شدهایم؟ میتوان فن بیان شایستهای داشت، اما خودآگاه یا ناخودآگاه از هنجارهای فیزیک صوت و آکوستیک آگاه نبود؟
سخن از بداههپردازی گفتن بدون پرداختن به تمرکز و تخیل و ساختار مغز و عصبشناسی انسان غیرممکن است. نمیشود بداههی گفتاری داشت و از گسترهی واژگانی بیبهره بود. گسترهی واژگانی بدون شناخت بایستهی ادبیات کهن و معاصر، نظم و نثر، بهدست میآید؟
اگر از بازیگری در نمایشها و اجراگری در نمایشوارههای کهن سخن بگوییم، اما به ارزیابی همسنجی (بررسی تطبیقی) هنر و ادب در جهان نپردازیم، سخن بهکاستی نراندهایم؟
چگونه میتوان از تربیت حس سخن گفت، اما کمدی را نشناخت؟ هنجار شناخت کمدی، شناخت خنده است و خنده بهعنوان یکی از انسانیترین پدیدههای هستی، یکی از پیچیدهترین مفاهیم کیهان بهشمار میآید. میتوان کمدی را تبارشناسی کرد و تاریخ را برنرسید؟
اگر در درس تربیت حس، افزون بر عاطفهها و احساسها، به حواس پنجگانه و کارکرد آنها در بازیگری هم بپردازیم، پس ناگزیر باید ویژگیهای این پنج حس انسان را با سنجههای پزشکی و فیزیولوژی هم بربرسیم.
میتوان از پرورش و زیباییشناسی بهکارگیری تن بازیگر سخن گفت و از آناتومی تن انسان، از پزشکی و دانش و هنر تندیسسازی بهدور ماند؟ یا میتوان از بازیگر و دوربین سخن گفت، اما بایدها و شایدهای هنرهای دیداری و پیکرانه (تجسمی) را در نگاه نیاورد؟
هنرمند شدن و بازیگری به دور از آفرینشگری، نوآوری و خلاقیت چگونه ممکن خواهد بود؟ برای شناخت درست آفرینش چه اندازه باید پژوهید و برای آگاهی از خلاقیت تا کجا باید کاوید؟
آیا مگر نه این است که بیشتر آنچه بهعنوان تئوریها و نظریههای هنر و دانش بازیگری از دیگر زمانها و مکانها و از راه برگردان و ترجمهی زبانی بهدست ما رسیده است، نگاشت و ثبت آزمودهها و تجربههای هنرمند یا یک گروه هنری ورجاوند است؟ پس اگر آموزگار هنر بازیگری، اینجا و اکنون، از آزمودههای ارزشمند خود بگوید، ره به بیراهه برده است؟
بازیگر از رسانههای نو چگونه باید بهره بگیرد و ابزار بسازد؟ نگاه نوآمد بازیگر به رسانههای کهن در روزگار و جهان نو چگونه میتواند بود؟ پس بیگمان هنرمند بازیگر را دانش رسانهشناسی میباید و میشاید.
بازیگر باید پدیدهی فرهنگی و کالای فرهنگی را بشناسد، با تئوریهای اقتصادی آشنایی داشته باشد، تا بتواند کار بیافریند، درآمد بزاید و خواست حقوق حقهاش را از دولت و زمامدار، آزادی و امنیت، خویشکاری ناب و گوهرینهی خود را از یاد مبرد.
چشمها را باید شست، جور دیگر باید دید؛ بازیگری را باید به پیچیدگی و گستردگی انسان دانست و نباید با ندانمکاریهای برآمده از سر نادانی یا بددلی، این هنر و دانش را به بیراهه برد و بدان آسیب زد. آموزش و آموختن هنر و دانش بازیگری، سیلابسها و طرح درسهای رایج و متداول، نیازمند بازنگری و ویرایش فوری و ضروری هستند.
*مدرس بازیگری
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- نگرانی خانواده از تصمیم کیت بلانشت/ آیا برنده دو اسکار از بازیگری خداحافظی میکند؟
- در اهمیت راهاندازیِ خانه سالمندانِ مخصوص هنرمندان
- حلیمه سعیدی بازیگر سریالهای رضا عطاران درگذشت
- عاطفه تیموری: در بازیگری باید ایدهها و افکار خودم را پیاده کنم
- علی تیموری: هوش، خلاقیت و سختکوشی لازمه بازیگری است
- شما چه واکسنی زدهاید که بیمار نمیشوید؟!
- عکسی نوستالژیک از جمشید هاشمپور
- آرمی همر متهم به تجاوز و خشونت شد/ اظهارات تکان دهنده قربانی
- عکسی که علیرضا خمسه از دوران سربازی خود منتشر کرد
- روایت نقش آفرینیهای آزیتا حاجیان در موزه سینما ثبت شد
- ویدئویی از مصاحبه با حبیب اسماعیلی برگرفته از تاریخ شفاهی موزه سینما
- پیام آنتونی هاپکینز به جوانان/ سالم زندگی کنید + ویدئو
- مجوز آلبوم حامد بهداد صادر شد
- ناصر ایزدفر، بازیگر و کارگردان پیشکسوت تئاتر درگذشت
- علو صدا در اقتداری زنانه/ به بهانه اهدای جایزه یونسکو به ژاله علو
نظر شما
پربازدیدترین ها
آخرین ها
- آیدا پناهنده: دیگر سریال نمیسازم!
- فوت مدیر دوبلاژ و صداپیشه ایرانی؛ ناهید شعشعانی درگذشت
- پیش از جنایت؛ سینما و مسئولیت اجتماعی در برابر خشونت
- مستند «شهین» نمایش داده میشود
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد





