سینماسینما، فریبا اشوئی
بعضی نامها در نبودشان، گویی صدایشان بلندتر میشود.نه به دلیل این که رفتهاند، بلکه افسوس بر آنچه با خود آورده بودند و هنوز در این صحنه نمایشی که در آن هستیم، جایی برای نشستن نیافته است. بهرام بیضایی از همان دست صداهاست؛ صدایی که نه فریاد بود، نه خطابه. گفتوگویی بود پیوسته با اسطوره، تاریخ و انسان.
او اساسا نیامده بود که حکمی بدهد؛ آمده بود که امر پرسش را زنده نگاه دارد. در جهانِ او، حقیقت هرگز ساده و یکدست نبود. هر روایتی، برای خود سایهای داشت و هر شاهدی، زخمی پنهان. تماشاگر در آثارش، به یک قاضی مطمئنِ بینقص بدل نمیشد، بلکه او هم انسانی بود مرَدَد که میآموخت گاهی باید شک کند، بسنجد، کمی مکث و کمی تامل کند. بیضایی ما را به گذشته نمیبُرد تا به نوستالژیها پناه ببریم؛ او گذشته را میآورد دقیقا وسط زندگیمان تا ببینیم چگونه هنوز در زبان، رفتار و قضاوتِ ما نفس میکشد. اسطوره در آثار او نه یادگار کهنه، که آیینهای بود برای حالِ ناتمام ما.
زنانِ جهان او نه حاشیهاند و نه نشانه؛ بلکه خود راویاند. ایستاده در مرزِ حافظه و فراموشی.
بیضایی اما از مرگ هم نوشته است:
نه در ستایش آن، که برای نشاندادنِ بهای ناحقبودنِ جهان.
از راه گفته است تا بفهمیم رسیدن، تنها معیار معنا نیست.
اکنون که نامش را در سوگش مینویسیم، بیش از هر چیز، داغِ یک شیوه از دیدن را حس میکنیم؛ همان نگاهِ دقیق، صبور و بیمصالحهای که حاضر نبود به بهای سادگی، عمق را قربانی کند. فقدانِ او فقط فقدان یک کارگردان یا نمایشنامهنویس نیست؛ فقدانِ اعتماد به هوش مخاطب است، فقدانِ متنی که ما را نه مصرفکننده که هممسیرِ اندیشه بداند. با اینهمه، صحنه هرگز کاملاً خاموش نمیشود. تا وقتی پرسشی بیپاسخ مانده است. تا وقتی روایتی دیگر ،جرأتِ گفتن پیدا میکند، صدای او در لابهلای واژهها ادامه دارد. این یادداشت نه پایان است و نه وداع؛ تنها تأملی است کوتاه در آستانهٔ سکوتی بلند. سوگی آرام برای حضوری که بیش از هر زمان دیگر به آن محتاجیم.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- روایتگر اسطورهها؛ شبی برای پاسداشت بهرام بیضایی
- پاسداشت بهرام بیضایی در تئاترشهر
- نگاهی به اجرای «کارنامهی بندار بیدخش»؛ داستان کبوتری که نرسید و پیکی که در نکوفت
- نگاهی به نمایشنامهخوانی «چهار صندوق»؛ در ستایش رهایی
- «کوری»؛ وقتی جنایت از یک فرد به شبکه قدرت و سکوت میرسد
- اجراهای تازه از پروژه «بیضائیخوانی»؛ «آرش» و «اژدهاک» دوباره خوانده میشوند
- «آرش» در «بیضاییخوانی»
- «غروب در دیاری غریب» به خانه اردیبهشت اودلاجان رسید
- آخرین پلان مرد هزارچهره؛ اکبر عبدی در قاب جاودانگی
- کانون کارگردانان سینما برگزار میکند؛ اولین نمایش نسخه مرمت شده «سگ کشی» در موزه سینمای ایران
- «مجلس ضربت زدن»؛ جدال جهل و خرد
- «دکتر خوب»؛ از نقص تا نبوغ، جراحی که قواعد انسان بودن را دوباره مینویسد
- به بهانه اجرای «چهار صندوق» بیضایی در تهران/ مترسکی که با دست خودمان میسازیم
- کارنامه بازیگری سوسن تسلیمی به بهانه حضور در آثار بیضایی/ تلاقی همزمان نبوغ بازیگر و بازیگردان
پربازدیدترین ها
- نگاهی به سریال پریا / یک عاشقانه نامتعارف
- تاریخچه سریالهای ماه رمضان از ابتدا تاکنون/ در دهه هشتاد ۴۰ سریال روی آنتن رفت
- حقایقی درباره فیلم یک تکه نان به بهانه پخش آن از شبکه نمایش
- حیازدائی از جامعه به سبک نجلا/انتقاد شدید کیهان از سریال نجلا
- نشانهشناسی «صد سال به این سالها»؛ از اندوه بیپایان ایران تا احیای حس نوستالژی
آخرین ها
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک
- فراخوان چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
- «افسانه سپهر» و «دیاِناِی» در راه اکران آنلاین
- آغاز کنسرتنمایش «فرهاد» از هفته آینده





