سینماسینما، مرتضی رنجبران؛
نام او برای آنها که با سینما خاطره دارند آشناست؛ ابراهیم حاتمی کیا؛ کارگردان سینمای دفاع مقدس، از آن کارگردان ها که با دغدغه در دل جنگ برآمد، فیلم ساخت و بعد از مدتی ریل فیلمسازی اش را عوض کرد.
من حاتمی کیا را با «مهاجر» می شناسم؛ با آن فضای ساده، با آن فیلمسازی که هیچ بودجه هنگفتی برای ساختش در کار نبود.
با «از کرخه تا راین» و «آژانس شیشهای»، حاتمی کیا را فیلمسازی دیدم که حرفش را می زند حتی اگر دود موتورسیکلت های یک گروهی اذیتش کند.
با «روبان قرمز» اما حاتمی کیا نشان داد یک فیلمساز متبحر است یک فیلمساز که در دل جنگ می تواند حرف های خاص خود را بزند حتی اگر به قیمت بیرون کشیدن این اثر از جشنواره باشد.
کم کم در این مسیر حاتمی کیا حرف های تازه تری زد تا جایی که به فیلم هایی همچون «ارتفاع پست» و «به نام پدر» رسید. آنجا تصویر تبعات جنگ را به تصویر می کشید بی آنکه بخواهد دفاع از سرزمین را نفی کند.
حاتمی کیا هرچه جلوتر می رفت حرف های جدی تری می زد؛ او دیگر از سینمای جنگی به معنای عام فاصله گرفته و به فیلم های ضد جنگ رسیده بود و در این مسیر به جایی رسید که به جمع فیلمسازانی پیوست که فیلمش توقیف شد؛ «به رنگ ارغوان» با تم امنیتی که از سوی نهادهای بالادستی دستور توقیف گرفته بود از جمله این آثار بود.
آنچه اما مسیر حاتمی کیا را عوض کرد ساخت فیلم «گزارش یک جشن» بود که تعابیر سیاسی بسیاری از آن شد. کار به جایی رسید که امروز حتی نسخه ای از این فیلم در دسترس نیست و سخنی هم از سوی خود حاتمی کیا برای اکران آن اثر بیان نمی شود. گویی که او هیچوقت چنین فیلمی را نساخته است.
حاتمی کیا اما کم کم تغییر ریل داد شاید هم او را به ریل دیگری بردند. او از فیلمسازی که دغدغه هایی نزدیک به طیف گسترده مردم داشت تبدیل به یک فیلمساز سفارشی ساز شد که به اعتقاد بسیاری از کارشناسان از نوع خوب این سفارشی ساز ها نبود.
تولید فیلم «چ» با نگاتیو با هزینه هنگفت که حاصل آن چندان دلچسب نبود نشان داد حاتمی کیا تغییر مسیرش را آغاز کرده و به جمع فیلمسازانی پیوسته که براساس بودجه پروژه سینمایی قبول می کند.
او در ادامه این مسیر به فیلم هایی مثل «بادیگارد» و «به وقت شام» رسید و همکاری هایش با نهادهای مختلف در فیلمی همچون «خروج» ادامه یافت. حاتمی کیا تلاش کرد در «خروج» حرف بزند اما حرف هایی که زد به دل ننشست زیرا دیگر رنگ و بویی از دغدغه در آن اثر نبود.
حالا امروز او با موسی برگشته است. «موسی کلیم الله» بنظر حرکت تندتر حاتمی کیا را در ریل جدید نشان می دهد.
واکنش او در نشست این فیلم مبنی بر اخباری درباره کناره گیری از پروژه «موسی کلیم الله» در قالب سریال و احمقانه خواندن این سوال هم در نوع خود جالب بود. حاتمی کیا در همه این سال ها که از ریل خارج شده تندخو تر شده و در نشست های خبری به وضوح می توان این را دریافت که دیگر رسانه برایش از درجه اهمیت ساقط است.
حالا ما با یک حاتمی کیای جدید طرفیم؛ شاید این ادامه همان اظهارنظر مرحوم علی معلم درباره این کارگردان با سابقه سینمای ایران باشد: «او بچه لوس سینمای ایران است» حالا اوضاع بر وفق مراد اوست؛ بودجه هست، سفارش می دهند و می سازد اما دیگر این حاتمی کیا رنگ و بوی قدیم را ندارد. کاش ابراهیم حاتمی کیا برگردد و فیلمی بسازد که سر تامین بودجه اش به در و دیوار بزند و دست جلوی نهادی دراز نکند. کاش باز «روبان قرمز» بسازد. اما این کاش ها از آن ای کاش های محال است. تجربه نشان داده ریل جدید مرعوب کننده است. حیف شد سینمای ایران حاتمی کیا را از دست داد؛ حیف شد او فارغ از کیفیت موسی و دیگر آثار سفارشی است به مسیر دیگری رفت مسیری که حاتم بخشی ها و بودجه پاشی ها آنرا ایجاد کرد. مسیری که زندگی هنری او را به دو بخش تقسیم می کند. حاتمی کیای ماقبل سفارشی سازی و حاتمی کیای سفارشی ساز. حالا باید ببینیم کدام حاتمی کیا را قرار است ببینیم آن سفارشی ساز تندخو و طلبکار یا…
مرتضی رنجبران
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- فراخوان چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
- علیرضا تابش دبیر چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر شد
- رئیس روابط عمومی خانه تئاتر معرفی شد
- برخورد سینماگران با جشنواره فیلم فجر؛ مُرده شورها هم گریه کردند!
- اعتراض مهرانه ربی به استفاده از عکسِ کیومرث پوراحمد در جشنواره فجر
- بیانیه انجمن بازیگران درباره برخی اظهارات؛ نادیده گرفتن احوالات روحی جامعه داغدار، دور از موازین اخلاق حرفهای است
- به ادعای سرقت فیلمنامه؛ محمدرضا مروزقی خواستار جلوگیری از نمایش «تقاطع نهایی شب» شد
- اعلام اسامی فیلمهای راهیافته به جشنواره فجر
- درنگی بر جشنواره فیلم فجر/ قاب شکسته سینما
- اگر میدانستم مخالفت میکردم/ واکنش علی نصیریان به پوستر جشنواره فیلم فجر
- رونمایی از پوستر جشنواره فیلم فجر ۴۴ با تصویری از «شیر سنگی»
- فراخوان جشنواره فیلم فجر ۴۴ منتشر شد
- با صدور احکامی از سوی رائد فریدزاده؛ دبیران جشنوارههای ملی و جهانی فیلم فجر معرفی شدند
- پس از گذشت حدود ۲ ماه؛ فروش اکران نوروزی سینماها به ۲۷۰ میلیارد رسید
پربازدیدترین ها
- نگاهی به سریال پریا / یک عاشقانه نامتعارف
- تاریخچه سریالهای ماه رمضان از ابتدا تاکنون/ در دهه هشتاد ۴۰ سریال روی آنتن رفت
- حقایقی درباره فیلم یک تکه نان به بهانه پخش آن از شبکه نمایش
- حیازدائی از جامعه به سبک نجلا/انتقاد شدید کیهان از سریال نجلا
- نشانهشناسی «صد سال به این سالها»؛ از اندوه بیپایان ایران تا احیای حس نوستالژی
آخرین ها
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک
- فراخوان چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
- «افسانه سپهر» و «دیاِناِی» در راه اکران آنلاین
- آغاز کنسرتنمایش «فرهاد» از هفته آینده





