پایگاه خبری تحلیلی سینماسینما

سینماسینما، محسن جعفری‌راد

مهمترین برگ برنده فیلم «خانه‌ای در خیابان چهل و یکم» به کارگردانی حمیدرضا قربانی، ایده بکر و جذاب آن است. مادری که میان مهر مادری و عدالت طلبی،میان عشق و وظیفه باید یکی را انتخاب کند و حاصل این انتخاب چشمان یخ زده و نگاه حسرت بار به اطراف است.

خلاقیت قربانی این است که در بسط و گسترش ایده مرکزی داستان،مبهوت پتانسیل احساسات گرایی سوژه نشده و سعی کرده با روایتی مینیمال، کنش ها و واکنش های فردی و اجتماعی آدمها را نسبت به مفاهیمی مثل خشونت، بخشش و …واکاوی کند. به عنوان مثال در مواجهه مادر با محسن، پیش فرض این بود که با بیرون ریزی عاطفی شخصیتها همراه شویم، اما انتخاب هوشمندانه فیلمساز، سکوت کشدار دو شخصیت و نماهایی مدیوم شات از آنهاست تا نمونه بارز سکوتی سرشار از ناگفته ها باشد.

فرم بصری فیلم در خدمت واقع نمایی عمل کرده و دوربین بهمنش با تکانش های کنترل شده و متوازن به خوبی با فاصله از شخصیت ها و با پرهیز از هر گونه نمایش نمای نزدیک چهره ها، مشارکت حداکثری مخاطب را طلب می کند. غیر از نمای پایانی (خروج دوربین از خانه، در حرکتی افقی و رسیدن به تابلوی کوچه) که بی تناسب با فرم بصری کل فیلم است و ضرورت و کارکرد معناشناختی ندارد، بهمنش و قربانی فضایی ساخته اند که بیش از هر چیز ، تردید و دوگانگی آدمها بین منفعت فردی و منفعت دیگری برجسته می شود.

از لحاظ نشانه شناختی نیز فیلم بدون هر نوع جلوه گرایی، اولا از اشیا استفاده ای دراماتیک می کند. از جمله اره،چاقو،رنده،قفس پرنده ها و … و ثانیا از شغل آدمها نیز در جهت قوام بخشیدن به فردیت آنها استفاده می کند. از ظرافت ظرف های شیشه ای که فروش آن شغل محسن و مرتضی است تا فروشگاه لوازم التحریر که به طور تمثیلی می تواند به معنازایی موقعیت کمک کند.

فیلم یک پیشنهاد کاربردی هم می دهد تا از طریق زبان سینما، رسالت روشنگری را هم تبیین کرده باشد. این که برای حل پرونده های قتل، به جای هر گونه واسطه گری دیگران، خود قاتل با خانواده مقتول رو به رو شود و طبق مختصات درام فیلم ، بعد از گذشت چهل روز ، این رو به رو شدن بی واسطه ، پایانی دل نشین و پر کشش را دامن می زند.

البته فیلم ضعف هایی هم دارد از جمله عدم نزدیکی به فردیت و خلوت مادر،شخصیت پردازی نصف و نیمه دایی و محسن که برخی رفتارهایشان منطق لازم با شناسامه شخصیت را ندارد،افت ریتم و ضرباهنگ فیلم در میانه های داستان و … اما در کل قربانی گام اول در سینمای بلند را در مقام کارگردان محکم برداشته است.