سینماسینما، ابوالفضل نجیب
شوربای سینمای این سالها آنقدر شور شده که داد و فغان آشپزهای آن را در آورده است. تا جایی که یک روزنامه اصول گرا در واکنش به محدودیت و ممنوعیت ساخت فیلمهای اجتماعی و در واقعیت امر به ابتذال حاکم بر سینما مینویسد:
«راه را برای سینمای اجتماعی در داخل باز کنید تا برای جشنوارههای خارجی فیلمهابی مثل «مراقب» و «کمی نور» نسازند.»
در ادامه درباره دلایل این عقب نشینی مینویسد:
«تجربه سالهای اخیر نیز نشان میدهد در دورهای ۳ ساله که سینمای اجتماعی و منتقد با محدودیتهای بیشتری مواجه شد و امکان تولید و نمایش آن کاهش چشمگیری یافته، فضای بیشتری برای رشد جریانهای خارج از ساختار رسمی ایجاد شد. به همین دلیل، مواجهه با سینمای زیرزمینی را نمیتوان صرفاً با برخورد سلبی یا از زاویه رونق اقتصادی سالنها حل کرد. بخشی از پاسخ، در باز کردن مسیر تولید و نمایش برای سینمای جدی و اجتماعی در داخل کشور نهفته که اگر امکان فعالیت قانونی و اقتصادی داشته باشد، برای ادامه حیات خود به سرمایه خارجی و بازار جشنوارههای بینالمللی و ساختارشکنی وابسته نخواهد بود.»
تردیدی نیست دست و دل بازی این روزنامه برای باز شدن فضای تولید فیلم های اجتماعی بیش از هر چیز ناشی از ناگزیری است تا پذیرش اصولی با نفس تولید فیلم های اجتماعی، اما حتی در حد ناگزیری هم شاید دریچهای برای احیا و بازگشت سینمای اجتماعی باشد. اشاره نویسنده روزنامه اصولگرا به بیحاصلی تلاشهای چندین ساله برای ممنوعیت فیلمهای اجتماعی به خودی خود گواه و گویای ناگزیری و آن دادن به جبر استیلای رسانههای مجازی است که با سرعت و سهولت هر رویداد و اثر هنری را روانه خانهها میکند و به عبارتی روسیاهیاش به زغال میماند.
باید سالها و چه بسا دههها می گذشت تا بالاخره صدای اعتراض منتقدین و راه حل آنها برای برون رفت از ابتذال حاکم بر سینما و ایضا مواجهه با آنچه امروز در قالب سینمای زیرزمینی ظهور و حتی به رسمیت شناخته شده به گوش کسانی برسد که مسبب واقعی هم شرایط موجود سینما و هم مشوقین ناخواسته مهاجرت و تبعید ناخواسته فیلمسازان مطرح و استعدادهای جوان بودند و همچنان هستند. آنها دریافتند و یا نخواستند اهمیت و جایگاه سینمای اجتماعی را حتی در میان مخاطبان داخلی سینما درک کنند. حتی اهمیت این فیلمها را در چرخه استقلال و ایستادن این سینما روی پای خود وقعی نگذاشتند.
فراموش کردند این گونه سینما چه نقش و تاثیر در شناساندن ایران و سینمای ایران داشت. چه اعتباری برای سینمای ایران کسب کرد. در واقع مسئولان ریز و درشت نمک آن سینما را خوردند و عاقبت نمکدان آن را شکستند. تا برسند به امروز روزی که حسرتهای پنهانشان را در پذیرش حقانیت این گونه شخم بزنند و از سر ناگزیری توصیه به احیای آن کنند. حالا گیریم که درهای این سینما را به روی تولید فیلمهای اجتماعی باز گذاشتند. سوال اساسی بعد از این گشاده دستی این خواهد بود که حاکمان بر سینما چه تلقی و تعریفی از این سینما خواهند داشت. آیا به اندازه فیالمثل «متری شیش و نیم» و «برادران لیلا» و … را تاب خواهند آورد.
واقعیت این است مولفههای سینمای اجتماعی در مقایسه با دهههای گذشته به لحاظ تغییر و پیچیدگیهای ناشی از شرایط با نمونههای آن دوره بسیار متفاوت خواهد بود. آسیبهای اجتماعی ناشی از فقر و بیکاری و … به کنار، به نظر میرسد چالشهای فرهنگی و اجتماعی و … پس و پیش این نسل مهمترین دغدغههای فیلمسازان خواهد بود. این سینما تا چه اندازه تابآوری تصویر واقعی جامعه را خواهد داشت. آیا قرار است این گونه هم به نوعی مصادره به مطلوب و به همان کمدی سازان سفارش داده شود. البته این پرسشها همه مفروض است به باز شدن قفلهای حالا سنگین شده و خاک خورده بر سینمایی که روزگاری مردم برای تماشای آن و علیرغم همه تلخی ها به صف میایستادند و ایستاده کلاه از سر بر میداشتند. باز شدن این قفل از سرناگزیری به معنی تسلیم شدن در برابر شرایطی است که پیش از این درباره ابتداییترینها از جمله ویدئو و سیدی و ماهواره و ظهور رسانههای مجازی تجربه شد. آنچه قرار است در خصوص تولد دوباره سینمای اجتماعی واقع شود یک ضرورت است. و تا نگاه، نگاه ناگزیری باشد در بر همان پاشنه خواهد چرخید.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- روایت ایرانی «سرخ و سیاه» استاندال
- در حسرت حرمت و شان بازیگری
- سیکل معکوس نظارت و سانسور بر سینما
- نگاهی به سینمای زیرزمینی به بهانه «بیداد»/ عرصه تجلی سینمای اجتماعی
- نشانهشناسی «صد سال به این سالها»؛ از اندوه بیپایان ایران تا احیای حس نوستالژی
- به مناسبت ۲۸ تیری که سالمرگ خسرو شکیبایی بود/ دیداری که خاطرهای ماندگار شد
- از «هامون»، «تایتانیک» و «پیرپسر» تا «بدنام»
- روایت غالب، در تقابل با روایت مغلوب
- بیضایی در بزنگاه ادبیات کهن و مدرن
- برای رفتن غریبانه شیرین یزدانبخش؛ وصیتی به مثابه گلایه
- «بامداد خمار»؛ در منزلت فرودستی
- نمایش مناسبات داخل زندانها در سریالهای نمایش خانگی چگونه است؟
- در حسرت آن سینمای شریف
- به بهانه مرگ درمندرا بازیگر فیلم «شعله»؛ شعلهای که هرگز خاموش نشد
- متفاوتترین بدمن تاریخ سینمای ایران
پربازدیدترین ها
آخرین ها
- آیدا پناهنده: دیگر سریال نمیسازم!
- فوت مدیر دوبلاژ و صداپیشه ایرانی؛ ناهید شعشعانی درگذشت
- پیش از جنایت؛ سینما و مسئولیت اجتماعی در برابر خشونت
- مستند «شهین» نمایش داده میشود
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد





