سینماسینما، دامون ترابی
معمولا مخاطبان کارهای آروند دشت آرای به دو طیف کاملا طرفدار و کاملا مخالف تقسیم میشوند و البته نگارنده این یادداشت از قدیم در طیف طرفداران دشت آرای بوده که بعضا این طرفداری بیتوان هم نبوده است! باید گفت این فضای دو قطبی متاثر از اتمسفر خاص و تا حدودی پست مدرن آثار اوست… شاید هم گاهی در این مورد نیز حواشی مرتبط با کارگردان غلبه بر متن شده و تاثیر بر قضاوت روی کیفیت آثارش گذاشته است. اما آن چیزی که مسلم است جایگاه پیشرو، مهم و موثر آروند دشت آرای در تئاتر معاصر و مدرن ایران است.
در همین راستا «ماهی بلژیکی» هم مانند دیگر آثار او امضای دشت آرای را با خود همراه دارد. با وجود این که نمایشنامه اورجینال و مربوط به او نیست ولی همان فضاسازی خاص و مرموز و میزانسن متفاوت همیشگی در اینجا نیز حاکم است… طبق معمول در اینجا نیز صحنه آرایی و چیدمان آن در عین مینی مال بودن و سادگی اما درخشان و باشکوه جلوه مینماید. در اینجا چرخش صحنه ابدا ادایی نیست، کاملا هویت دارد و بار معنایی را با خود حمل میکند. استفاده صحیح از آکسسوآر و خلاقیت و نوآوری در استفاده از ابزار صحنهای همچون کتابهای رمان کمیک مُصور است و اساساً سوال اصلی اینجاست که آیا به راستی قرار بوده تئاتر غیر از این چیزی که در اینجا میبنیم باشد ؟!
باید اذعان کنم هر بار که به دیدن آثار آروند مینشینم حقیقت تئاتر به معنای واقعی کلمه برایم تداعی میشود. اگر به قول مخالفان در برخی از آثار او صرفا تکیه و خودنمایی در فرم بوده و محتوا فراموش شده حالا در «ماهی بلژیکی» کانسپت اصلی به وضوح نمایان است که با زبان گاهی تمثیل و گاهی هم با ابزار انتزاعی به مخاطب به درستی منتقل شده… در اینجا ابدا مشکل مفهوم و محتوا نداریم. بحران هویت هم از بُعد هویت شخصی و هم از منظر هویت اجتماعی حلقه اصلی درام را شکل میدهد. کانپلکسها و عقدههای فروخفته دوران نوجوانی کارکترها با زبانی انتزاعی و روایتی تمثیلی در بستر نمایش تکیه میزند و حال و روز دو شخصیت اصلی را روایت میکند… راوی در اینجا ابدا قضاوت نمیکند و نگاه او از بیرون صرفا نمایش برشی از مقطع فعلی زندگی کاراکترهاست.
بازی کاظم سیاحی در این کار درخشان است و طاهره هزاوه که در نمایش «برادران کارامازوف» نیز نقشآفرینی درخشانی داشت در اینجا هم نمره نسبتاً قابل قبول میگیرد.
«ماهی بلژیکی» با آن اسم استعاریاش نشانهای از میل به رهایی و زیست در وضعیتی معلق است. در واقع نام نمایش هم بیانگر فضای کلی متن است و هم بیانگر کاراکترهای اصلی که همچون ماهی در دستان یکدیگر سر میخورند و میل به آزادی و رهایی دارند. و در نهایت سُر خوردن در فضایی انتزاعی که احساس و مفهوم ارجح میشود. کارگردان حس تعلیق ، بیقراری و گسست را به خوبی انتقال داده… نمایش بسیار تاملبرانگیز است که بیش از پاسخگویی به نیاز مخاطب، برایش پرسش میسازد و پرسشگری میکند، او را تشنه نگه میدارد و در فضایی سراسر تفکر و تخیل او را غرق میکند.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
پربازدیدترین ها
آخرین ها
- نمایش و بررسی «جیببر» در سینماتوگراف اهواز؛ رستگاری یک دزد!
- درنگی در فرم، فرهنگ و زیباییشناسیِ سینمای ایرانی/ در باغِ شیداییِ علی حاتمی
- جشنواره لوکارنو ۲۰۲۶ در ایستگاه پایانی؛ پلنگ طلایی به فیلم فلورین شربان رسید
- دفاع امیریوسفی از سینمای زیرزمینی/ پاسخ نایب رییس خانه سینما به مدیرعامل
- «رُز» نماینده اتریش در اسکار شد
- مارک رایدل درگذشت
- بدرقه پهلوان آواز ایران به خانه ابدی؛ «ایرج» عاشق ایران بود
- تجربه زیسته و نقد فیلم: حق سخن گفتن یا معیار داوری؟
- نود و نهمین دوره جوایز اسکار؛ پنج کشور نمایندگان خود را به آکادمی معرفی کردند
- ایرج درگذشت
- برای شرکت در پنجاه و یکمین جشنواره تورنتو؛ «یک روز شیرین» راهی کانادا شد
- جادوی تدوین در «اودیسه» نولان
- نشانهشناسی «صد سال به این سالها»؛ از اندوه بیپایان ایران تا احیای حس نوستالژی
- شهاب حسینی؛ بازیگر مؤلف و قائم به اراده
- نمایش نسخه مرمتشده «دلشدگان» در موزه سینمای ایران
- پنجاه و یکمین جشنواره فیلم تورنتو؛ نمایش فیلم بهمن قبادی همراه با ۳ اثر ایرانی دیگر در کانادا
- ۲ رکورد مهم در گیشه؛ «اودیسه» پرفروشترین فیلم نولان و اکران آیمکس شد
- پروانه ساخت حذف میشود؟/ نامهنگاری برای تعویق جشنواره جهانی فجر
- «استاکر»؛ آستانهای بیپایان برای مواجهه با خویشتن
- «یخ بستگی»؛ برف روی کاجها
- نشست خبری رئیس سازمان سینمایی / گزارش تصویری
- نگرانی مدیر عامل خانه سینما/ اسعدیان: باید سینمای زیرزمینی را روی زمین بیاوریم تا قابل کنترل باشد
- در نشست خبری سیمافیلم مطرح شد؛ آخرین وضعیت تولید و پخش «پایتخت۸»، «مرد سه هزار چهره»، «سلمان فارسی» و…
- فیلم مهرداد اسکویی بهترین مستند جشنواره دوربان شد
- نمایش فیلم «پاتر پانچالی» در سینماتوگراف اهواز؛ تو با یک فیلم بومی روبرو هستی
- نگاهی به «اودیسه»/ کریستوفر نولان در دام نفرین کرونوس
- شاعرانگیِ فروغ؛ از تجربهی زیسته تا معماری تصویر
- مراسم افتتاحیه بیست و یکمین جشنواره بین المللی نمایش عروسکی تهران / گزارش تصویری
- پنجاه و یکمین جشنواره فیلم تورنتو؛ مستند افسانه سالاری به کانادا میرود
- مورگان فریمن: اگر دستمزد خوب باشد، از ضعفهای فیلمنامه میگذرم
