سینماسینما، دامون ترابی
معمولا مخاطبان کارهای آروند دشت آرای به دو طیف کاملا طرفدار و کاملا مخالف تقسیم میشوند و البته نگارنده این یادداشت از قدیم در طیف طرفداران دشت آرای بوده که بعضا این طرفداری بیتوان هم نبوده است! باید گفت این فضای دو قطبی متاثر از اتمسفر خاص و تا حدودی پست مدرن آثار اوست… شاید هم گاهی در این مورد نیز حواشی مرتبط با کارگردان غلبه بر متن شده و تاثیر بر قضاوت روی کیفیت آثارش گذاشته است. اما آن چیزی که مسلم است جایگاه پیشرو، مهم و موثر آروند دشت آرای در تئاتر معاصر و مدرن ایران است.
در همین راستا «ماهی بلژیکی» هم مانند دیگر آثار او امضای دشت آرای را با خود همراه دارد. با وجود این که نمایشنامه اورجینال و مربوط به او نیست ولی همان فضاسازی خاص و مرموز و میزانسن متفاوت همیشگی در اینجا نیز حاکم است… طبق معمول در اینجا نیز صحنه آرایی و چیدمان آن در عین مینی مال بودن و سادگی اما درخشان و باشکوه جلوه مینماید. در اینجا چرخش صحنه ابدا ادایی نیست، کاملا هویت دارد و بار معنایی را با خود حمل میکند. استفاده صحیح از آکسسوآر و خلاقیت و نوآوری در استفاده از ابزار صحنهای همچون کتابهای رمان کمیک مُصور است و اساساً سوال اصلی اینجاست که آیا به راستی قرار بوده تئاتر غیر از این چیزی که در اینجا میبنیم باشد ؟!
باید اذعان کنم هر بار که به دیدن آثار آروند مینشینم حقیقت تئاتر به معنای واقعی کلمه برایم تداعی میشود. اگر به قول مخالفان در برخی از آثار او صرفا تکیه و خودنمایی در فرم بوده و محتوا فراموش شده حالا در «ماهی بلژیکی» کانسپت اصلی به وضوح نمایان است که با زبان گاهی تمثیل و گاهی هم با ابزار انتزاعی به مخاطب به درستی منتقل شده… در اینجا ابدا مشکل مفهوم و محتوا نداریم. بحران هویت هم از بُعد هویت شخصی و هم از منظر هویت اجتماعی حلقه اصلی درام را شکل میدهد. کانپلکسها و عقدههای فروخفته دوران نوجوانی کارکترها با زبانی انتزاعی و روایتی تمثیلی در بستر نمایش تکیه میزند و حال و روز دو شخصیت اصلی را روایت میکند… راوی در اینجا ابدا قضاوت نمیکند و نگاه او از بیرون صرفا نمایش برشی از مقطع فعلی زندگی کاراکترهاست.
بازی کاظم سیاحی در این کار درخشان است و طاهره هزاوه که در نمایش «برادران کارامازوف» نیز نقشآفرینی درخشانی داشت در اینجا هم نمره نسبتاً قابل قبول میگیرد.
«ماهی بلژیکی» با آن اسم استعاریاش نشانهای از میل به رهایی و زیست در وضعیتی معلق است. در واقع نام نمایش هم بیانگر فضای کلی متن است و هم بیانگر کاراکترهای اصلی که همچون ماهی در دستان یکدیگر سر میخورند و میل به آزادی و رهایی دارند. و در نهایت سُر خوردن در فضایی انتزاعی که احساس و مفهوم ارجح میشود. کارگردان حس تعلیق ، بیقراری و گسست را به خوبی انتقال داده… نمایش بسیار تاملبرانگیز است که بیش از پاسخگویی به نیاز مخاطب، برایش پرسش میسازد و پرسشگری میکند، او را تشنه نگه میدارد و در فضایی سراسر تفکر و تخیل او را غرق میکند.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
پربازدیدترین ها
- تاریخچه سریالهای ماه رمضان از ابتدا تاکنون/ در دهه هشتاد ۴۰ سریال روی آنتن رفت
- نشانهشناسی «صد سال به این سالها»؛ از اندوه بیپایان ایران تا احیای حس نوستالژی
- «غریزه»؛ وقتی همچون تبعیدی از شهر خود میگریزی
- با انتشار بیانیهای اعلام شد؛ دلایل کنار گذاشتن نوید محمدزاده به روایت سازندگان تئاتر «آرش»
- «زن ناشناس» ساخته آرتور هراری، موفق در گیشه
آخرین ها
- یادداشتی بر بیضاییخوانی؛ تاریخ فقط با نامهای تازه تکرار میشود
- جواد مجابی درگذشت
- نگاهی به موسیقی فیلم «استخر»/ ناظرِ آرام صحنهها
- «۱۵/۱۸» (محلی برای شفا)؛ صدای عصیان جوانان فرانسوی
- حسین وخشوری دبیر اولین جشنواره فیلم فجر و مدیرمسئول هفتهنامه سینما درگذشت
- سینمای تینایجری در ایران/ از دهههای دور تا «تهران کنارت» و «بیداد»
- همزمان با برگزاری ونیز ۲۰۲۶/ آلبرتو باربرا: جشنواره امسال نسبت به سالهای گذشته سیاسیتر است
- پس از کسب چهار جایزه بینالمللی/ ادامه حضور جهانی « این صداها واقعیست» در هشت جشنواره
- مستند «زعفران»؛ زیبایی، توازن و جهانی فراموش شده
- «نفرین توقیف» راهی جشنواره فیلم لندن میشود
- نخستین نمایش جهانی «در جاده با کیارستمی» در بوسان
- اندیشکده خانه تئاتر تاسیس شد
- نمایش «سر به سر» در جشنواره کره جنوبی
- «کوری»؛ وقتی جنایت از یک فرد به شبکه قدرت و سکوت میرسد
- سیکل معکوس نظارت و سانسور بر سینما
- مادری با سه فرزند هنرمند / خاویر باردم: خوششانس بودم که او مرا بزرگ کرد
- جشنواره فیلم بوسان ۲۰۲۶؛ نخستین اکران فیلم مجید مجیدی و نمایش ۵ فیلم ایرانی
- «ضیافت» به پروژه بیضاییخوانی رسید/ «اژدهاک» دوباره خوانده شد
- «استوار ساقی»، «باگ» و «چمدان آبی» در جشنواره احمدآباد هندوستان/ نمایش ۶ انیمیشن
- جایزه بهترین فیلم برداری تونس به فیلم کوتاه «البنات» رسید
- «زن ناشناس» ساخته آرتور هراری، موفق در گیشه
- همچون غرش شیری باستانی که در درهای خواب رفته به گوش میرسد
- خوانشی چند لایه از فضا، فرم و سیاست در فیلم «انگل»/ معماریِ نابرابری
- با انتشار بیانیهای اعلام شد؛ دلایل کنار گذاشتن نوید محمدزاده به روایت سازندگان تئاتر «آرش»
- یک شکست برای فیلم ریدلی اسکات؛ «مرد عنکبوتی» به پیشتازی ادامه میدهد
- «امیرو»؛ پرترهای ناتمام از یک انسان طردشده
- رابطه سوژه و قدرت در «بیداد»/ آواز برای بازپسگیری سوژگی
- «بیداد»؛ وقتی مضمون از فیلم جلو میزند
- نگاهی به نمایش «ویکنت شقه شده»/ توپها برای که شلیک می کنند؟
- یادداشتی بر بیضایخوایی؛ تجربهای تازه با نسلی تازه
