بهمن کیارستمی گفت: بیشتر تحتتاثیر مستندهای پدرم و فیلمهایی که در دههی شصت در کانون [پرورش فکری کودکان و نوجوانان] ساخت هستم. فیلمهای شاخصی که به نظرم جای شان در سینمای امروز ایران خالی است و دلم میخواهد به آنها بپردازم.
به گزارش سینماسینما، بعدازظهر دیروز (شنبه بیست و یکم اردیبهشتماه) و در تازهترین برنامه از کانون فیلم خانه سینما، فیلم مستند «منیر» ساختهی بهمن کیارستمی به نمایش درآمد و سپس نشست پرسش و پاسخ با حضور سازندهی این فیلم برگزار شد.
در ابتدای این جلسه که با همکاری انجمن کارگردانان سینمای مستند و بامشارکت کارگروه نمایشِ این انجمن برگزار شد، بهمن کیارستمی در پاسخ به پرسش مصطفی شیری (مجری برنامه) دربارهی ایدهی ساخت «منیر» گفت: «این فیلم به منظور نمایش در حاشیهی نمایشگاهی از آثار منیر فرمانفرماییان که سال ۲۰۱۴ در موزهی گوگنهایم به نمایش درآمد ساخته شد و در طول ماههایی که این نمایشگاه برگزار میشد بارها به نمایش گذاشته شد.»
کیارستمی که در «منیر» به برشهایی از زندگی و فعالیتهای منیر فرمانفرماییان، هنرمند فقید عرصهی هنرهای تجسمی پرداخته همچنین دربارهی نمایش این فیلم بدون زیرنویس فارسی گفت: «امروز، نخستین نمایش رسمی این فیلم به حساب میآید و متاسفانهی نسخهای از این فیلم که زیرنویس فارسی داشته باشد، هنوز آماده نشده است.»
او سپس با اشاره به این که مستند «منیر» حدود پنج سال قبل از درگذشت منیر فرمانفرماییان (درفروردینماه گذشته) ساخته شده است، گفت: «تصویری که از خانم فرمانفرماییان در این فیلم ثبت شده نشان میدهد او آدم بستهای بود. جلسهی اول فیلمبرداری،همان سکانس آغاز فیلم بود که در آن میگوید اصلاً دلش نمیخواهد در فیلم حضور داشته باشد و از جلوی دوربین کنار میرود. متاسفانه ایشان حتی تا آخرین روز تصویربرداری که حدود یکسال و نیم طول کشید هم با حضور در مقابل دوربین راحت نبود و از انجام این کار سر باز میزد.»
وی همچنین دربارهی تمهید خود برای ضبط نماهای این فیلم خاطرنشان کرد: «از آنجا که خانم فرمانفرماییان تمایلی برای حضور در فیلم نداشت حدود شش ماه فقط صدای ایشان را ضبط کردیم. برای این کار از خانم فریار جواهریان که دوست قدیمیاش بود خواهش کرده بودم با ایشان گفتوگو کند.»
کیارستمی گفت: «این فیلم در مجموع بیش از سی جلسه تصویربرداری داشت. میتوان گفت خانم فرمانفرماییان آدم بدقلقی بود که خیلی وقتها قهر میکرد و از انجام این کار طفره میرفت.»
کیارستمی سپس در پاسخ به پرسش مجری برنامه دربارهی امکان بازدید از آثار این هنرمند گفت: «خوشبختانه گالری دائمی آثار او از حدود یکسال و نیم پیش در باغ نگارستان تهران آغاز به کار کرده؛ و این گالری شامل اغلب کارهای اوست که پیش از این آنها را وقف دانشگاه تهران کرده بود.»
وی همچنین با اشاره به شهرت منیر فرمانفرماییان در سالهای بعد از هشتاد سالگی گفت: «میتوان گفت او تنها حدود شانزدهسال به عنوان یک آرتیست شناخته شده بود و نمایشگاه برگزار میکرد. البته او خیلی کارهای فراوان و متنوعی انجام داده بود اما هنرِآینهکاریهایش به دلیل ایرانی بودن، موفقتر از سایر کارهایش جلوه کرد.»
کیارستمی افزود: «در حقیقت باید اشاره کرد که او همواره در حال تولید آثار هنری بوده و از نوشتن یادداشتهای بصریِ روزانه گرفته تا ساخت آثاری برای هدیه دادن به افراد مختلف. نکته اینجاست که شهرتی که بعد از هشتاد سالگی به سراغ او آمده بود تاثیر چندانی در زندگیاش نگذاشته بود. شاید مهمترین تاثیر این اتفاق، تصمیم او برای بازگشت به ایران و ادامهی همکاری با آینهکارها و گروهی بود که در کنار آنها میتوانست آثار درخشانی خلق کند. این در حالی است که او در تمام این سالها کار کرده بود بدون این که دیده شود.»
وی در ادامهی جلسه در پاسخ به پرسش دیگری دربارهی انتخاب تمرکز فیلم بر زندگی هنری منیر فرمانفرماییان گفت: «بههرحال فیلم ساختن دربارهی هنرمندی که فضای خاص و محدودی را در اختیار سازندهی فیلم قرار میدهد کار آسانی نیست. او در همین فیلم میتوانست هنرمندی باشد که به دلیل اتفاقهای درگیر با زندگی شخصیاش، خود را یک آدم سیاسی معرفی کند اما اصلاً علاقهای به انجام این کار نداشت. به عنوان مثال بخشهایی که از حضور ایشان در باغ قدیمی و اشاره به همسرش در این فیلم وجود دارد، تنها به اصرار من انجام شد و خودش تمایلی به صحبت در اینباره نداشت. چنان که تصور میکرد فکر کردن به چیزهایی که از دست داده بیهوده است؛ و طبعاً نسبت به این موضوع دافعه داشت.»
کیارستمی در بخش دیگری از صحبتهای خود با اشاره به نگرانی منیر فرمانفرماییان نسبت به شکسته شدن حریم زندگی خصوصیاش گفت: «ازدواج نخست منیر فرمانفرماییان مهمتر از بعدی بوده و تاثیر بیشتری بر زندگی او داشته اما خود او به همسر بعدیاش– که نام خانوادگیاش را نیز از او گرفته– علاقهی بیشتری داشت و در فیلم طبعاً بیشتر علاقه داشت دربارهی او حرف بزند.»
وی افزود: «بههرحال پرداختن به تمام جزییات یک زندگی خصوصی و هنریِ نود ساله امکانپذیر نیست و تنها کاری که میتوان انجام داد پیروی کردن از موضوعهایی است که سوژهی خود فیلم، آنها را مطرح میکند.»
کیارستمی سپس دربارهی وجه سفارشی فیلم خود گفت: «البته به نظر میرسد کلمهی «سفارش» از یک بارِ منفی برخوردار است اما نکته اینجاست که هر سوژهای که پیشنهاد میشود میتواند یک سفارش باشد.»
وی افزود: «من به دلیل آزادی و راحتیِ کار کردن در ساخت فیلمهای سفارشی، همواره از پیشنهاد تولید اینگونه فیلمها استقبال کرده و میکنم. در چنین شرایطی فیلمساز تعریف خاص خود را از موضوع و همچنین مخاطب فیلم ارائه میدهد. خصوصاً در شکل تولیدی خاصی که در کشور ما وجود دارد و تهیهکننده تعریف مشخصی برای هزینههای تولید فیلم ندارد.»
کیارستمی افزود: «این نوع فیلمها که اغلب دربارهی یک منظور مشخص و برای یک مخاطب خاص ساخته میشوند دست من بهعنوان مستندساز را بازتر میگذارد تا راحتتر و بهتر بتوانم کار خود را ارائه دهم.»
وی همچنین دربارهی انجام گفتوگوهای این فیلم به زبان انگلیسی گفت: «همانطور که گفتم این فیلم برای نمایش در حاشیهی گالری خانم فرمانفرماییان در موزهی گوگنهایم ساخته شد و طبعاً برای مخاطبان آن، برقراری ارتباط به زبان انگلیسی راحتتر بود.»
کیارستمی سپس در پاسخ به پرسش یکی از تماشاگران حاضر در سالن گفت: «برای تعدادی از هنرمندان ایرانی که در این فیلم حضور دارند صحبت کردن به زبان انگلیسی راحتتر بود و به همین دلیل از همهی آنها که به نوعی در زندگی هنری منیر فرمانفرماییان تاثیر گذاشته بودند خواستیم تا به زبان انگلیسی دربارهی او صحبت کنند.»
بهمن کیارستمی در بخش دیگری از این نشست پرسش و پاسخ دربارهی غیبت کولاژهای منیر فرمانفرییان در فیلم خود گفت: «این کولاژها به عنوان کار هنری تولید نشدهاند و بیشتر شبیه تولیداتی هستند که ایشان از آنها به عنوان یادداشتهای روزانهی خود استفاده میکرده است.»
وی افزود: «او چنان که یکی از گفتوگوشوندهها نیز میگوید، از وقتی هنرمند شد که از مسئولیتِ مراقبت از خانواده رها شد. در حقیقت، خانم فرمانفرماییان تا قبل از آن یک مادر تماموقت بود که فرصت چندانی برای خلق آثار هنری نداشت.»
کیارستمی افزود: «او از سالها قبل آمادهی پذیرش مرگ و رفتن بود. به همین دلیل همواره در حال چیدن مقدماتی بود که میدانست در غیاب خود به نمایش گذاشته خواهد شد. کمک به راهاندازی «بنیاد منیر» با همکاری کسانی که به آنها اعتماد داشت نیز در همین راستا قرار میگیرد.»
وی سپس دربارهی حساسیتهای منیر فرمانفرماییان نسبت به تولید این مستند گفت: «او هم مثل کسانی که از دیدن و شنیدن تصویر و صدای خود آزردهخاطر میشوند، از تماشای این فیلم ابا داشت و هیچوقت به صورت کامل به تماشای این فیلم ننشست. به همین دلیل نمیتوانم بگویم که فیلم «منیر» مورد تایید خود او بود. در نهایت میتوان گفت از آنجا که خانم فرمانفرماییان تایید نهاییِ فیلم را منوط به نظر دوستان و نزدیکان خود میدانست، نظر آنها را پذیرفت و با فیلمی که دربارهی خود او ساخته شده بود کنار آمد.»
بهمن کیارستمی در بخش پایانی این جلسه در پاسخ به پرسشی دربارهی تاثیر خود از کارهای زندهیاد عباس کیارستمی گفت: «بههرحال هرکس توانایی الگوپذیری از تنها یک بخش از فرد مورد نظر خود را دارد و من در مورد خودم میتوانم بگویم بسیار تحت تاثیر مستندهای پدرم بوده و هستم.»
وی سپس تازهترین ساختهی خود (مستند «اکسدوس») را ادای دین به فیلم«مشق شب» دانست و افزود: «احتمالاً خیلی از کسانی که در اینجا حضور دارند نیز از ایشان تاثیر گرفتهاند؛ چه رسد به من که در فضای ذهنی نزدیک به پدرم بزرگ شده و همهچیز را از ایشان آموختهام.»
کیارستمی همچنین گفت: «من بیشتر تحتتاثیر مستندهای پدرم و فیلمهایی که در دههی شصت در کانون [پرورش فکری کودکان و نوجوانان] ساخت هستم. فیلمهای شاخصی که به نظرم جایشان در سینمای امروز ایران خالی است و دلم میخواهد به آنها بپردازم.»
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- نمایش آثار عباس کیارستمی در جشنواره وین ۲۰۲۶
- اهدای جایزه ویژه کوروساوا به محمد رسولاف/ برگزیدگان جشنواره فیلم توکیو ۲۰۲۶ معرفی شدند
- «پروانه»؛ وقتی غیاب، شکل دیگری از حضور است
- «بدون ایرج»؛ جسارت و عریانی فیلم در روایت تنهایی انسان ایرانی
- از باغ تا غیاب، خوانش هرمنوتیکی از «بدون ایرج»
- موزه سینمای ایران و شبی برای بزرگداشت عباس کیارستمی
- عباس کیارستمی؛ برجستهترین سینماگران ایرانی در صحنه جهانی
- شصتمین جشنواره فیلم کارلووی واری؛ فیلم عباس کیارستمی نمایش داده میشود/ اهدای سه جایزه و یک تجلیل
- داوران ایرانی معرفی شدند؛ افتتاح جشنواره جهانی فیلم فجر با فیلمی از عباس کیارستمی
- فوت بازیگر فیلم عباس کیارستمی/ احمد احمدپور درگذشت
- نگاهی به «پیرپسر» و تطابق آن با جهان سینمای کیارستمی/ اول به پیرامون، بعد به دوردستها
- «خانه دوست کجاست؟» یک فیلم صلح طلب است
- پرونده جنجالی عباس کیارستمی در «طعم عباس»
- «خانه دوست کجاست» در تازهترین قسمت سینماماجرا
نظر شما
پربازدیدترین ها
آخرین ها
- هرم طلایی مصر به حبیب باوی ساجد میرسد
- سایت داوری «آیین هفت سال سینمای ایران» رونمایی شد
- گرشا رضایی به «امیرکبیر» پیوست
- آیدا پناهنده: دیگر سریال نمیسازم!
- فوت مدیر دوبلاژ و صداپیشه ایرانی؛ ناهید شعشعانی درگذشت
- پیش از جنایت؛ سینما و مسئولیت اجتماعی در برابر خشونت
- مستند «شهین» نمایش داده میشود
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر





