سینماسینما، محمدمهدی بهداروند
شهید علی صیاد شیرازی را نمیتوان صرفاً یک فرمانده نظامی دانست. او ترکیبی از ایمان، انضباط، شجاعت، معنویت، و صداقت بود. کسی که ارتشی بود اما در دل بسیجیها جا داشت. در میان جنگاورانی که غالباً با سلاح شناخته میشوند، صیاد با وضو، با نماز شب، با صداقت، و با تواضع در ذهنها مانده است. همین ویژگیها، او را به یکی از پیچیدهترین و در عین حال الهامبخشترین شخصیتهای دفاع مقدس تبدیل کرده است. کارگردان فیلم «صیاد»، جواد افشار، برای من فقط یک فیلمساز نیست؛ او از معدود کسانیست که وقتی دوربین به دست میگیرد، میداند به چه چیزی نزدیک میشود. او خود رزمنده است و یک پایش در جنگ مجروح شده است. این تجربهها باعث میشود که او بهطور عمیقتر از دیگران بفهمد که «فرمانده» بودن یعنی چه.
افشار با دانستن اینکه یک فرمانده نه فقط باید دلاور باشد، بلکه باید انسانی با درک بالا از مسئولیتها و بار معنوی فرماندهی باشد، توانسته به درستی و با احترام، تصویر صادقانهای از شهید صیاد شیرازی ارائه دهد. با این پیشزمینه، وقتی شنیدم سراغ شهید صیاد شیرازی رفته، مطمئن بودم که قرار است با اثری مواجه شوم که صرفاً یک زندگینامهی تصویری نیست. او بلد است سکوتها را روایت کند؛ لحظات درونی یک انسان را. و حالا که فیلم را دیدهام، میتوانم بگویم: شاید بهترین دستاورد «صیاد»، نه صحنههای جنگ، که همان لحظاتیست که فرمانده، با خودش و خدای خودش تنهاست. در چنین شرایطی، ساخت فیلمی درباره زندگی شهید صیاد شیرازی نه تنها یک انتخاب هنری، بلکه تصمیمی اجتماعی و فرهنگی است. فیلم «صیاد» تازهترین تلاش سینمای ایران برای بازنمایی یکی از چهرههای مغفولمانده در تاریخ انقلاب و دفاع مقدس است. فیلمی که با وجود ضعفها و محدودیتهایش، شجاعانه به میدان آمده و از حاشیه امن روایتهای تکراری فاصله گرفته است. «صیاد» سعی میکند پرترهای چندلایه از این سردار مؤمن ترسیم کند. فیلم نه یک بیوگرافی خشک و نه صرفاً یک اثر جنگی است؛ بلکه ترکیبی از روایتهای جنگ، جلسات تصمیمگیری، صحنههای خانوادگی، و لحظات خلوت او با خود و با خداست.
این انتخاب، اگرچه مخاطب را با روایت نامتعارفی روبهرو میکند، اما به فیلم اجازه میدهد زوایای انسانیتری از صیاد را نمایش دهد. مردی که در اوج قدرت، دلنگران تربیت فرزندانش بود و در میان میدان نبرد، یاد خدا را فراموش نمیکرد. یکی از نقاط قوت فیلم، بازی سنجیده بازیگر نقش صیاد است. او با صدای آرام، نگاه نافذ، و زبان بدنی کنترلشده، توانسته تصویری نسبتاً باورپذیر از شهیدی را ارائه دهد که هرگز اهل تظاهر و نمایش نبود. در سکانسهایی که صیاد در جلسات با فرماندهان سپاه حاضر میشود یا هنگام مواجهه با خانواده، ما شاهد مردی هستیم که اقتدارش با تواضع همراه است، و این دوگانه بهندرت در سینمای ایران به خوبی بازآفرینی شدهاند. همچنین، فیلم از افراط در شعارهای مرسوم ژانر دفاع مقدس پرهیز میکند. در این اثر، صیاد با صدای بلند شعار نمیدهد، بلکه با رفتار، سکوت، و تصمیمهایش پیام میدهد. این ویژگی، فیلم را به حقیقت نزدیکتر کرده و از سطح کلیشهای فیلمهای جنگی فراتر برده است. با این حال، «صیاد» خالی از نقص نیست. بزرگترین ضعف فیلم در ساختار روایی آن است. رفتوبرگشتهای زمانی، گاه به شکلی ناگهانی اتفاق میافتند و انسجام داستان را دچار اختلال میکنند. برخی شخصیتهای فرعی، مانند همسر صیاد یا همراهان نظامی او، تنها به عنوان تیپهایی گذرا ظاهر میشوند و عمق لازم برای همدلی مخاطب ندارند. این ضعف بهویژه در نیمه دوم فیلم بیشتر خود را نشان میدهد. در بخش فنی نیز، با اثری نسبتاً متوسط روبهرو هستیم. طراحی صحنه و لباس نسبتاً دقیق انجام شده، اما تدوین در برخی قسمتها کند و کشدار است.
موسیقی متن هم، گرچه تلاش دارد فضای حماسی را القا کند، اما در انتقال احساسات درونی شخصیت اصلی ناتوان است. گاه این موسیقی بیشتر یادآور مستندهای آرشیوی تلویزیونی است تا یک اثر سینمایی پرحرارت. اما یکی از مهمترین نکاتی که نمیتوان بهسادگی از کنار آن گذشت، اجتناب فیلم از ورود به برخی نقاط حساس زندگی شهید صیاد است. مثلاً اختلافنظرهایش در فرماندهی جنگ، تعاملات مهمش با سپاه، یا ارتباطات مستقیم او با رهبری انقلاب. این خلأ، اگرچه میتواند دلایل ملاحظاتی داشته باشد، اما از بُرش تاریخی فیلم کاسته و آن را به روایتی محتاطانهتر تبدیل کرده است. با تمام این اوصاف، باید اذعان کرد که فیلم «صیاد» یک تجربه شجاعانه در سینمای دفاع مقدس است. تجربهای که اگرچه کامل نیست، اما دروازهای را گشوده که سالها بسته مانده بود. صیاد، سرداری بود که زندگیاش سرشار از داستانهای ناگفته است؛ و این فیلم، نخستین گام در مسیر روایت آنهاست. در زمانهای که قهرمانان حقیقی در حاشیهاند و تصاویر جعلی از شجاعت و معنویت فراوان شده، بازگشت به صیاد بازگشت به ریشههاست؛ به مفهوم فرماندهی با ایمان، قدرت با تقوا، و سیاست با طهارت. فیلم صیاد با تمام ضعفها و قوتهایش، تلاشی است برای احیای تصویر یکی از نجیبترین سرداران ایران. اگرچه این اثر هنوز فاصله دارد با سینمایی عمیق و بینقص، اما گامی مؤثر است؛ نه تنها در بازنمایی تاریخ، بلکه در بازسازی وجدان جمعی. ما به اینگونه فیلمها نیاز داریم؛ نه فقط برای بزرگداشت شهیدان، بلکه برای نجات خودمان از فراموشی. زیرا صیاد، فقط یک نام در خیابانهای تهران نیست؛ او معیاری است برای سنجش ما با مردانگی، ایمان، و وفاداری. و سینما، اگر بخواهد زنده بماند، باید بیش از گذشته به سراغ چنین معیارهایی برود.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- یاداشتهای جشنواره/ هفت فیلم زیر ذرهبین
- پایان مأموریت «ناریا» در تهران
- صدور پروانه ساخت سینمایی برای ۹ فیلمنامه
- به کارگردانی جواد افشار؛ سریال «ناریا» مقابل دوربین میرود
- کیمیایی که کیمیا نبود/ به بهانه بازپخش سریال کیمیا
- ساخت فیلم حضرت معصومه(س) به جریان افتاد
- توضیحات تهیهکننده «گاندو»؛ «گلستان» در دست مأمور آمریکایی چه میکرد؟/ جنجال کلاهگیس
- تهیهکننده «گاندو» به ماجرای حجاب زنان در سریالش پاسخ داد/ با حفظ روحیه انقلابی، تمام واقعیتها را نشان میدهیم
- آخرین جزییات ساخت سریال «گاندو» از زبان جواد افشار
- حادثه خطرناکی که جان سیروس گرجستانی را تهدید کرد
- جشن پایان ضبط «آنام» برگزار شد/ دشواری ساخت سریال خارج از تهران
- اسماعیل عفیفه: تصویربرداری «آنام» سه روز دیگر تمام می شود/ از کلیشه دوری کردیم
- واکنش کارگردان «آنام» به حذف تیتراژ و سکانسهایی از سریالش
- تصویربرداری سریال «آنام» به ۸۰ درصد رسید/ پخش بعد از «لیسانسهها»
- نقشآفرینی مهرانه مهینترابی در «آنام»
پربازدیدترین ها
- تاریخچه سریالهای ماه رمضان از ابتدا تاکنون/ در دهه هشتاد ۴۰ سریال روی آنتن رفت
- حقایقی درباره فیلم یک تکه نان به بهانه پخش آن از شبکه نمایش
- نگاهی به سریال پریا / یک عاشقانه نامتعارف
- حیازدائی از جامعه به سبک نجلا/انتقاد شدید کیهان از سریال نجلا
- نشانهشناسی «صد سال به این سالها»؛ از اندوه بیپایان ایران تا احیای حس نوستالژی
آخرین ها
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک
- فراخوان چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
- «افسانه سپهر» و «دیاِناِی» در راه اکران آنلاین
- آغاز کنسرتنمایش «فرهاد» از هفته آینده





