پایگاه خبری تحلیلی سینماسینما

این روزها دو سریال تاریخی در شبکه نمایش خانگی عرضه شده است. «جیران» ساخته حسن فتحی به دوران قاجار و سلطنت ناصرالدین شاه و رابطه عاشقانه او با دختری روستایی می پردازد و «خاتون» به کارگردانی تینا پاکروان دوران پهلوی و حضور متفقین در ایران را روایت می کند. «خاتون» در کنار روایت یک قصه عاشقانه، بیشتر از «جیران» به مسائل اجتماعی می پردازد و در «جیران» مثل اغلب سریال های فتحی، عشق پررنگ است. مساله ای که «جیران» با آن مواجه شده و پیشتر، علی حاتمی بسیار با آن روبه رو بود، مقایسه تصویر شخصیت های واقعی و بازیگرانی است که نقش آنها را بازی می کنند. زمانی که حاتمی فیلم و سریال می ساخت، عده ای به او خرده می گرفتند که تاریخ را تحریف می کند. حاتمی در مصاحبه هایش پاسخ آنها را می داد و معتقد بود تاریخی که او روایت می کند، تهرانی که می سازد و شخصیت هایش باب سلیقه و زیبایی شناسی خودش شکل گرفته است. روایت تاریخ، بخشی از دغدغه حاتمی بود، او در طراحی صحنه، لباس و دیالوگ نویسی، معیارهایی داشت که آنها را در آثارش اجرا می کرد و بیشتر به قصه گویی توجه داشت. فتحی هم، در کنار روایت قصه هایی که در گذشته اتفاق افتاده و رنگ گذشته گرفته، می کوشد زیبایی شناسی و سلیقه تصویری خود را در آثارش نمایش دهد.

انتخاب بازیگران و طراحی چهره آنها هم بخشی از این رویکرد و سلیقه است. بنابراین این خواسته که خدیجه شبیه نمونه واقعی باشد یا مهدعلیا چرا شبیه مادر ناصرالدین شاه نیست یا بهرام رادان شباهتی به ناصرالدین شاه قاجار ندارد، از پایه و اساس خطاست. بیننده با اثری تاریخی یا مستند روبه رو نیست، «جیران» و فتحی هم ادعایی ندارند که تاریخ را نعل به نعل روایت کرده اند. «جیران» سریال است و باید زیبا، جذاب و پرکشش باشد. همان طور که فیلم ها و سریال های غربی، روایتی پرتعلیق و جذاب از زندگی گذشتگانشان دارند. نمونه دم دستی و بسیار دیده شده «قصه های جزیره» است. آیا این سریال جزئیات زندگی مردم کانادا در آن مقطع تاریخی را روایت کرده؟ لباس ها، دکور خانه ها، پوشش و آرایش زنان کاملا منطبق بر تاریخ است؟ قطعا تیم تولید برای جذاب تر نشان دادن آنچه در گذشته رخ داده، دست به تغییر زده و همه چیز را زیباتر و جذاب تر نشان داده است. جذب مخاطب، آن هم برای اثری که باید به شکلی درست در بازار عرضه و تقاضا دیده و پسندیده شود، ملاحظاتی دارد که از جزیره پرنس ادوارد آن سال ها و کانادای آن روزگار، فرهنگ، سلیقه و زیبایی شنایی عرضه می کند که ممکن است شبیه دنیای واقعی نباشد. اما تماشاگر ایرانی، هر چه سریال ها و فیلم های خارجی مقابل چشمانش قرار می دهد، می پذیرد اما درباره سریال ها و فیلم های ایرانی خط کشی در دست دارد که به غلط و بدون در نظر گرفتن معیارهای درام، به تماشای یک اثر نشسته و از آن خرده می گیرد.

«جیران» ضعف ها و کاستی هایی دارد، اما ضعف آن ربطی به انتخاب بازیگران و شبیه نبودن مریلا زارعی به مهدعلیا و پریناز ایزدیار به خدیجه ندارد. اگرچه شبکه های اجتماعی این فرصت را به مردم می دهد که بی محابا، پدیده ای را نقد یا ستایش کنند، اما زمان محک درست تری برای قضاوت درباره اثر هنری است. از علی حاتمی، «دلشدگان» و «هزاردستان» باقی است و تهرانی که گاه خیال انگیز است و گاه دهشتناک. آداب و سنت هایی که در آثار او جلوه گری می کنند و دیالوگ هایی شاعرانه و گوش نواز که دیگر شبیه شان در سینمای ایران، نوشته نخواهد شد.