سینماسینما، رضا صائمی
سینمای هنر و تجربه، در این پنج سالی که از عمرش میگذرد، بارها شاهد نمایش فیلمی بوده که نه فقط از سوی مخاطبان خاص، که از سوی سینماگران خاص و صاحبنام نیز مورد توجه و تایید قرار گرفت و به اعتبار و توصیه آنها، مخاطبان بیشتر به تماشای آن فیلم نشستند و حتی منتقدانی که کمتر اهل تماشای فیلمهای هنر و تجربه بودند نیز پایشان به سینمای این گروه باز شد. آخرین نمونه آن رخشان بنیاعتماد و تقدیر از فیلم «زغال» به کارگردانی اسماعیل منصف بود. خوانش صحبتهای این کارگردان و مستندساز اجتماعی درباره فیلم «زغال» واجد برخی مولفهها و نشانههایی بود که میتوان از پس آن، چشماندازی از سینمای متفاوت و تازه را صورتبندی کرد؛ سینمایی که گروه هنر و تجربه نیز در جهت رشد و بالندگی آن تلاش میکند و اساسا وجود آن فرصتی برای دیده شدن این جنس از آثار سینمایی است. چنانکه بنیاعتماد هم در مراسم آیین رونمایی فیلم «زغال» به این نکته اشاره کرد و گفت: «خیلی خوشحالم که یکی از فیلمهای مورد علاقهام را بالاخره امشب بر پرده سینما میبینیم. انشاءالله خدا پنجره هنر و تجربه را همینجور گشوده حفظ کند که فرصت اکران به فیلمهای متفاوت و دوستداشتنی میدهد. آثاری که در اکران عمومی به دلایل بسیار امکان دیده شدن را پیدا نمیکنند.»
بنیاعتماد که در تدوین این فیلم به اسماعیل منصف کمک کرد و مشورتهای راهگشایی داده بود، یکی از امتیازهای خوب فیلم را تهرانگریزی و خروج از لوکیشن و قصههای شهری و آپارتمانی دانست که هم به ساختار بصری فیلم فرمی تازه بخشید و هم امکان هوایی تازه در سینمای ایران را فراهم کرد. این ویژگی به خلق خلاقانه فضا و لوکیشن متفاوت در فیلم منجر شده که نقش مهمی در شکلگیری زیباییشناسی تصویری آن دارد. جالب اینکه فیلم به زبان ترکی تولید شده و از بازیگران چهره و شناختهشده استفاده نکرده، اما قصه و روایت آن از این قابلیت برخوردار است که مخاطب را با خود همراه کند. خود قصه و موقعیت اخلاقی-دراماتیک آن به مثابه امتیاز مضمونی و قصهپردازی قابل توجه و تامل است. بنیاعتماد درباره ویژگیهای این فیلم گفت: «به نظرم امتیاز این فیلم اصلا محدود به فضا، زبان و لوکیشن متفاوت نیست. البته وقتی اولین بار فیلم را دیدم، گفتم یک هوای تازه در سینماست و بهشخصه بسیار لذت بردم. چهرهها و فضاها طراوت و تازگی دارند. کشور ما انگار فقط تهران و آپارتمانهای بالای شهرش شده است. فیلم جدا از این ویژگیها، خیلی خوب است. خوشحالم که اسماعیل منصف به عنوان یک سینماگر بسیار خوب، فیلمش را ساخت. ساختن فیلم حق کسانی مانند منصف است که جدی و مسئولانه در سینما، تجربههای خوبی داشتند.»
به نظر میرسد دو مولفه مهم را میتوان در اسماعیل منصف ردیابی کرد که در موفقیت او در فیلمسازی موثر بوده است؛ یکی تجربه ساخت فیلمهای کوتاه که حضور در جشنوارههای گوناگون را در سطح جهان تجربه کرده و دیگری سابقه و تجربه او در تدوین. او به تدوین فیلمهای مستند و فیلمهای داستانی سینمای مستقل پرداخته است، از جمله: فیلمهایی همچون «من میخوام شاه بشم»، «آهستگی»، «بَرد»، «پریدن از ارتفاع کم»، «بدون مرز»، «دمیرچی» و همین «زغال». در واقع جهان سینمایی منصف بازنمایی و روایتی از جهان زیسته و فردی خود اوست و میتوان رگههای پررنگ دغدغهها و سلیقه شخصی او را در فیلمهایش جستوجو کرد، که درنهایت به شکلگیری سینمای مستقل و متفاوت او کمک کرده است. همین نگاه مستقل دستکم در تولید محتوا و فرم، همان ویژگی و امتیازی است که کارگردانی مثل رخشان بنیاعتماد را بر سر شوق میآورد و همان نگاهی است که برای سینمای هنر و تجربه یک ویژگی و مولفه ارزشمند برای نمایش آثاری است که هوای تازه به سپهر سینمای ایران میدمد. بدیهی است همه فیلمهایی که بر پرده سینمای هنر و تجربه مینشیند، یک وزن و اندازه ندارند و قطعا همه آنها مصداق فیلمهای خوب نیستند. اما اغلب آنها آثاری هستند که تلاش کردهاند دست به تجربهگرایی بزنند و در واقع تجربه متفاوتی در فیلمسازی را در برابر دیدگان مخاطب بگذارند. فیلمهایی از جنس «زغال» را میتوان فیلمهای کالت هنر و تجربه دانست که میتواند شاخصی برای سنجش و الگودهی برای تولید آثاری باشد که این گروه سینمایی به دنبال آن است. نکته کلیدی صحبتهای رخشان بنیاعتماد درباره فیلم «زغال» این بود که این فیلم یک هوای تازه در سینماست. سینمای ما بیش از اینها به هوای تازه نیاز دارد و گروه هنر و تجربه یکی از مهمترین مجراهای دریافت و انتشار این هوای تازه است. برخی از شاخصهای این هوای تازه را میتوان در توصیف بنیاعتماد از ویژگیهای فیلم «زغال» استخراج کرد. از جمله رفتن به سراغ لوکیشن و جغرافیای جدید، فضاسازی متفاوت، بهرهگیری از زبانهای گوناگون، پرهیز از گرایش افراطی به فیلمهای آپارتمانی و بالاشهری، بهرهگیری از چهرههای متفاوت و البته حمایت از فیلمسازان مستعد و صاحب ایده. بنیاعتماد درباره اسماعیل منصف و ضرورت حمایت از کارگردانهایی مثل او گفته است: «خوشحالم که اسماعیل منصف به عنوان یک سینماگر بسیار خوب فیلمش را ساخت. ساختن فیلم حق کسانی مانند منصف است که جدی و مسئولانه در سینما، تجربههای خوبی داشتند.» نکته محوری این سخن این است که سینمای ما برای تجربه هوای تازه نیازمند سینماگرانی است که سینما دغدغه آنها باشد نه مشغلهشان.
منبع: ماهنامه هنروتجربه
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- محمدرسول صادقی مدیرعامل هنروتجربه شد
- بنیاد ایرانشناسی برگزار میکند؛ نشست تخصصی روایت وطن در سینمای ایران
- دیدار و گردهمایی بزرگ پخشکنندگان آثار هنر و تجربه در جشنواره کن
- بلاگرهای سینمایی، بلایی سینمایی
- کیمیایی از تجلیل تا تحلیل
- امروز، روز ملی سینما نیست!
- اولین کارگاه انتقال تجربه بسته انیمیشن «رویاهای رنگی» برگزار شد؛ امیدواریم اکران انیمیشن کوتاه ادامه پیدا کند
- نگاهی به کارنامه سینمایی رضا میرکریمی به بهانه اکران فیلم نگهبان شب
- شکاف تاریخی بین ادبیات /درباره کتاب گفتوگوهایی پیرامون اقتباس ادبی در سینمای ایران
- در اولین نشست «زیرمتن» مطرح شد؛ روایت «زالاوا» از جدال میان دو نظم/ باور به «جن» از واقعیت آن ترسناکتر است
- سینماتک خانه هنرمندان ایران برگزار میکند؛ «زیرمتن» با «زالاوا» کلید میخورد/ بررسی بینارشتهای فیلمهای روز
- واکنش سید رضا صائمی به برخی اظهار نظر ها درباره هوشنگ ابتهاج
- چاقوکشی برای رسیدن به حق!/ درباره لزوم فاصلهگذاری بین هنرمند و انسان خوب
- سینمای ایران از نفس افتاده است
- از تاریکی گفتن موجب روشنایی نمیشود/ سینمای ایران نیازمند فیلمهایی است با تم امید و جسارت
نظر شما
پربازدیدترین ها
- نگاهی به سریال پریا / یک عاشقانه نامتعارف
- تاریخچه سریالهای ماه رمضان از ابتدا تاکنون/ در دهه هشتاد ۴۰ سریال روی آنتن رفت
- حقایقی درباره فیلم یک تکه نان به بهانه پخش آن از شبکه نمایش
- حیازدائی از جامعه به سبک نجلا/انتقاد شدید کیهان از سریال نجلا
- نشانهشناسی «صد سال به این سالها»؛ از اندوه بیپایان ایران تا احیای حس نوستالژی
آخرین ها
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک
- فراخوان چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
- «افسانه سپهر» و «دیاِناِی» در راه اکران آنلاین
- آغاز کنسرتنمایش «فرهاد» از هفته آینده





