جواد طوسی در اعتماد نوشت:همانقدر که «سینمای اجتماعی» نزد مخاطبین ما هواخواهان زیاد دارد، در حیطه تئاتر نیز لحن و نگاه اجتماعی میتواند مخاطبین خودش را داشته باشد. در کنار گستردگی نگاه انتزاعی و تجربههای فرمالیستی و استفاده از متون خارجی در اجراهای تئاتری این سالها، خلأ «تئاتر اجتماعی» که به دور از کلیشهها میخواهد به جامعه ملتهب این دوران و طبقهبندی ناهمگون آن نزدیک شود را کاملا احساس میکنیم. قاعدتا این نوع نگرش، اقتضائات فرهنگی و جامعهشناختی زمانه خودش را دارد. مثلا قبل از انقلاب نمونههای متفاوت متنهای اجتماعی تئاتری را در نمایشنامههای اکبر رادی، غلامحسین ساعدی، اسماعیل خلج، محسن یلفانی، بهرام بیضایی، محمود استادمحمد و بهزاد فراهانی شاهد بودیم. اما در این دوران آثار اجتماعی نمایشی، حضور پراکندهای داشتهاند و به ندرت خالقش توانسته سبک و دیدگاه مستقلی از خود ارائه دهد.
نمایش «۲۰ متری» به کارگردانی رضا بهرامی، با چهار کاراکتر که تکگویی طولانی و مستقل خودشان را دارند، به تبارشناسی تاریخی یکی از مناطق قدیمی جنوب غرب تهران (۲۰ متری جوادیه) میپردازد. قبلا همین نمایشنامه نوشته کهبد تاراج با نام «جوادیه» روی صحنه رفته بود. شهرام تاکسی، مرجان سر به زیر، سیامک ۳۵ میلیمتری و سیفالله مداح، چهار شخصیت این کار هستند که همگی در دهه ۶۰ آرزو به دل مردهاند و حالا در دورهای دیگر سر از خاک بیرون آوردهاند و شمایل تلخ و تراژیک خود را (با لحن و قالبی نوستالژیک) به نمایش میگذارند. آنچه در متن کهبد تاراج اهمیت پیدا میکند جنس خاصی از دیالوگنویسی است که شامل ترکیبی از بغض و دلتنگی، فریاد و اعتراض، استیصال و اندوه بیپایان میشود. آنها هر کدام از زبان خود بخشی از فرهنگ و مناسبات این منطقه و طبقهبندی اجتماعی آدمهایش را با لحنی دوگانه و کنایهآمیز و آمیخته با طنز بیان میکنند و از حسرتها، بیهودگیها، به هرز رفتنها، تعصبات کور، عاشقانهها و مرگ «قهرمان» میگویند. همراهی و پیوند کلامی آنها در قسمت پایانی، تصویری از ذهن پریشان و دنیای کابوسزده قافیهباختگان یک طبقه فرودست تنها و بیپشتوانه را به نمایش میگذارد که همچون ارواح سرگردان در گذر زمان پرسه میزنند. تقدیر محتوم آنها تداوم تصویر خاکستری و بیفضیلتشان است. آنها معصومان اول و آخر جامعه بیآرمان و از اصل دور افتاده و بیقهرمانی هستند که هم محکوم به فنا بودنشان را معترفند و هم از شرایط نابرابری که برایشان رقم زده شده برمیآشوبند. رضا بهرامی با هدایت حسابشده بازیگرانش در دکوری ساده در دل سیاهی و درک درست متن کهبد تاراج، ماهیت واقعی یک طبقه زخم خورده و پوست انداخته در کوچه و خیابان را آشکار و از آنها در پیشگاه تاریخ احقاق حق میکند. «۲۰ متری»، تصویری بیواسطه از تئاتر اجتماعی بومی و اقلیمی است که میخواهد با مخاطبش روراست باشد.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- روایتگر اسطورهها؛ شبی برای پاسداشت بهرام بیضایی
- پاسداشت بهرام بیضایی در تئاترشهر
- نگاهی به اجرای «کارنامهی بندار بیدخش»؛ داستان کبوتری که نرسید و پیکی که در نکوفت
- نگاهی به نمایشنامهخوانی «چهار صندوق»؛ در ستایش رهایی
- اجراهای تازه از پروژه «بیضائیخوانی»؛ «آرش» و «اژدهاک» دوباره خوانده میشوند
- «آرش» در «بیضاییخوانی»
- «غروب در دیاری غریب» به خانه اردیبهشت اودلاجان رسید
- کانون کارگردانان سینما برگزار میکند؛ اولین نمایش نسخه مرمت شده «سگ کشی» در موزه سینمای ایران
- «مجلس ضربت زدن»؛ جدال جهل و خرد
- به بهانه اجرای «چهار صندوق» بیضایی در تهران/ مترسکی که با دست خودمان میسازیم
- کارنامه بازیگری سوسن تسلیمی به بهانه حضور در آثار بیضایی/ تلاقی همزمان نبوغ بازیگر و بازیگردان
- طایفه زندهکُشِ مُردهپرست؛ داستان فراموشی بهرام بیضایی در ایران
- بهرام بیضایی، در متن آثارش از خلال افکارش؛ سلوک بیضایی
- سوگوارهای برای بهرام بیضایی/ مکاشفه در زندان روح وقتی همه راهها به رویت بسته شده
نظر شما
پربازدیدترین ها
آخرین ها
- مستند «شهین» نمایش داده میشود
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک
- فراخوان چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
- «افسانه سپهر» و «دیاِناِی» در راه اکران آنلاین





