در پانصد و سی و سومین برنامه سینماتک خانه هنرمندان ایران با عنوان «مسلخ ایدئولوژی»، تاثیر ایدئولوژی «بازگشت به نقطه صفر» خمرهای سرخ بر مردم کامبوج بررسی شد.
به گزارش سینماسینما، اولین برنامه سینماتک خانه هنرمندان ایران در سال جدید و پانصد و سی و سومین برنامه سینماتک خانه هنرمندان ایران با عنوان «مسلخ ایدئولوژی»، غروب روز دوشنبه، ۲۸ فروردین ماه ۱۴۰۲ به نمایش فیلم سینمایی «کشتزارهای مرگ» به کارگردانی رولند جافی محصول سال ۱۹۸۴ در سالن استاد ناصری خانه هنرمندان ایران اختصاص داشت و با پایان اکران اثر، کیوان کثیریان مدیر سینماتک خانه هنرمندان ایران و منتقد سینما و جابر قاسمعلی فیلمنامهنویس و منتقد قدیمی سینما راجع به فیلم به گفتوگو نشستند.
در ابتدای نشست، جابر قاسمعلی «کشتزارهای مرگ» را فرصت و معیاری دانست که بتوان نه فقط تاریخ را مرور کرد بلکه در نهایت، کاربرد و کارکرد ایدئولوژی را در زمانه امروزی سنجید و ادامه داد: لازم است قبل از ورود به بحث فیلم، اشارههایی به اتفاقاتی که در سده اخیر افتاده، داشته باشیم. انقلاب ۱۹۱۷ اتحاد جماهیر شوروی و جریان انقلاب مارکسیستی لنینیستی، تاثیرات مختلفی به شکل صدور انقلاب به ویژه در آمریکای جنوبی همانند شیلی، کوبا و همزمانی آنها با انقلاب اسلامی و کودتا با حکومتهای دستنشانده در افغانستان و حتی بر نگاه آیندگان، بر مناسبات بینالمللی گذاشت. این فیلم میخواهد نسبتی را بین مدرنیته و ایدئولوژی برقرار کند. فیلم خیلی به این موضوع خوشبین نیست. این فیلم در دهه ۱۹۸۰ میلادی ساخته شده و تصویر دهشتناکی از یکی از قرائتهای مارکسیستی میدهد که همان هم محل بحث است. کارل مارکس در نظریه خودش اشاره میکند: «سوسیالیسم اساسا باید از دل مناسبات بورژوازی و سرمایهداری بیرون بزند و اگر این دوره تاریخی را نگذرانده باشد، به واسطه اینکه تودهها عمدتا عامی و بیسواد هستند بنابراین ممکن است این اتفاق به فاجعه ختم شود.» اولین نقض این نگره در انقلاب اکتبر اتفاق میافتد. اگرچه بعد از آن در اروپا و به ویژه انگلیس، سرمایهداری از تصورات مارکسیستی هوشمندتر به نظر میآمد. احزاب تشکیل میشود، سندیکاهای کارگری راه میافتد، کارگران یک شکلی از بورژوازی را به خودشان میگیرند و رفاه برایشان ایجاد میشود. طبیعتاً اعتراضات کارگری به حداقل میرسد و سندیکاهای کارگری ادعای حقوق میکنند. حتی این تصور به وجود میآید که دیکتاتوری پرولتاریا از دیکتاتوری سرمایهداری بدتر است.
او افزود: آنچه در انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ اتفاق میافتد این است که لنین در آنجا اصلا به سخنان کارل مارکس و همینطور جریان کارگری توجهی نمیکند. او معتقد است که روشنفکران باید انقلاب را راه بیندازند.
این فیلمنامهنویس با اشاره به ایدئولوژی مائوییستی «بازگشت به نقطه صفر» خمرهای سرخ در کامبوج عنوان کرد: این آغازی بر پایان جهان از نظر آنها است. جهان از اینجا تمام شده است و از نقطه صفر شروع میکنند. در فیلم میبینیم که همه مناسبات مدرن دارد حذف میشود؛ مدرسه، دانشگاه، درمانگاه و حتی خود شهر. شهریها از نظر خمرهای سرخ بورژواهای فاسد تنبل و بیعرضهای هستند که باید در روستاها کار کنند. حتی در دادگاهها میگفتند که ما اینها را نکشتیم و چون ضعیف بودند، کم میآوردند و میمردند. آنها خانواده و حتی عشق را حذف میکردند. آنها هر چیزی که رنگ و بوی مدرنیته و حتی رنگ و بوی انسانی هم میداد، حذف میکردند. یکی از مباحثی که زیاد در فیلمها دیده میشود این است که تشکیلات سیاسی مقدم بر همهچیز است.
جابر قاسمعلی درباره نخستین تجربه تماشای اثر در همان سالهای اکران گفت: من این فیلم را به صورت ویدئو در دهه ۶۰ شمسی تماشا کردم و در ذهنم مانده بود. در بازبینی مجدد فیلم، کیفیت بصری و هنریاش برای من جالب بود. اول اینکه براساس رمانی بود که خبرنگاری آمریکایی نوشته است و خاطرات خودش را از همکاری با یک خبرنگار کامبوجی و اتفاقاتی که در آن سالها در کامبوج میافتاد، روایت میکند. فیلم در ابتدا لحن گزارشگرانه دارد. این لحن گزارشی بر جنبه نگاه مستندگرا داشتن اثر تاکید میکند. گزارش کردن آن روی سکه مستندگرا بودن است. صحنه بمباران کامبوج برای بیرون راندن ویتنامیها که در فیلم است، نقدی بر میلیتاریسم آمریکا و بهانهای برای ورود بدمن های اثر و همان خمرهای سرخ است.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «شبهای پرتره» با عکاسی از علیرضا مشایخی آغاز میشود
- «بچهخرس» در خانه هنرمندان ایران/ علی غریب «تناسخ…» را روی صحنه میبرد
- نمایش و تحلیل مستند «گلدونه، مشرحیم، صغرا و دیگران» در سینماتک خانهی هنرمندان ایران
- «ارباب پونتیلا و نوکرش ماتی»؛ نقد مناسباتِ نابهنجار اجتماعی و سرمایهسالاری
- لاله برزگر با «مرزهای درون» به خانه هنرمندان ایران میآید
- بررسی توقیف و انتظار ۶ ساله اکران «قاتل و وحشی»
- یادبود ناصر تقوایی برگزار شد/ خالق «کاغذ بیخط» غریب بود
- کانون کارگردانان سینمای ایران برگزار میکند؛ یادبود زندهیاد «ناصر تقوایی»
- «زعفرانیه ۱۴ تیر»؛ روایتی ساده از چالشهای اخلاقی
- «زعفرانیه ۱۴ تیر»؛ یک روزِ پرتنش در شمال تهران
- «شب، خانه، بخارا»؛ تاریخ نگار و مبتنی بر رسالت فرهنگی
- یادبود «منوچهر والیزاده» در خانه هنرمندان ایران
- مجوز ساخت سینمایی برای ۸ فیلمنامه صادر شد
- بیست و یکمین جشنواره تصویر سال در ایستگاه پایانی/ برگزیدگان معرفی شدند
پربازدیدترین ها
آخرین ها
- اعلام منع پخش ۴ اثر نمایش خانگی در یک هفته/ تماشاگرانی که نادیده گرفته میشوند
- آغاز «جاده ابریشم موسیقی» از عمارت تاریخی ارثیه قزوین
- «نویسنده» و لذت کشف از دل روایتهای تو در تو
- هرم طلایی مصر به حبیب باوی ساجد میرسد
- سایت داوری «آیین هفت سال سینمای ایران» رونمایی شد
- گرشا رضایی به «امیرکبیر» پیوست
- آیدا پناهنده: دیگر سریال نمیسازم!
- فوت مدیر دوبلاژ و صداپیشه ایرانی؛ ناهید شعشعانی درگذشت
- پیش از جنایت؛ سینما و مسئولیت اجتماعی در برابر خشونت
- مستند «شهین» نمایش داده میشود
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی





