سینماسینما، مهرداد احمدپور-تورنتو
روز پنجم جشنواره تورنتو
اخبار امروز ایران دل و دماغی برای سینما رفتن و از سینما نوشتن باقی نگذاشته. گزارشی از روز پنجم ندارم. امروز فیلمی نخواهم دید؛ رفتن به محوطهجشنواره و دیدن آنهمه جوان خوش و خرم به خشم وجودم دامن میزند.
روزهای بعد اگر عمری بود و حوصلهای…
روز ششم
تئاتر اندیشه – ورنر هرتزوگ
چه میشود گفت راجع به فیلمسازی که در طول شش دهه فعالیت همه جور فیلم ساخته و به هیچ احدی باج نداده، نه به مخاطب عام، نه به جشنوارهها، نه هالیوود و نه حتی به خود سینما. و آنوقت درست در هشتاد سالگیاش چیزی با سر و شکل یک مستند علمی تلویزیونی راجع به مغز انسان را به عنوان فیلم آخرش داده بیرون و فرستاده برای جشنوارهها؟
تصور نمیکردم روزی برسد که دستجمعی در یک سالن بنشینیم و یک مستند علمی ببینیم! راجع به کامپیوترهای کوانتومی، چیپهایی که در مغز انسان کار میگذارند و دستگاههایی که قادرند فکر ما را بخوانند و این هرتزوگ است که با آن لحن استثناییاش در نریشنگویی و پریش کردن از مصاحبهشوندگان چنین چیزی را به «سینما» تبدیل میکند؛ حالا که با این چیپها میتوانی فکر مرا بخوانی، میشود بگویی فیلم بعدی من چیست؟
هرتزوگ یک جواهر کمیاب است، خوشحالم که زنده و سرحال است و هر ایدهای را میتواند به یک فیلم ناب تبدیل کند. این فیلم او شاید البته برای دیدن در سالن سینما مناسب نباشد اما -حداقل برای من- دیدنش در سالن و بصورت جمعی هیجانانگیزترش کرد.
ساعتی بعد مستند دیگری دیدم به نام «همه زیبایی و خون» به کارگردانی لورا پویتراس، که مستند جنجالی citizen4 در مورد ادوارد اسنودن را در کارنامه دارد. فیلم چند روز پیش شیر طلای ونیز را برده بود و چیزهایی هم که گوشه و کنار در موردش شنیده بودم بسیار کنجکاوم کرده بود؛ خیلیها حتی میگفتند این بهترین فیلم جشنواره است.
فیلم داستان فعالیتهای عکاسی است به نام نان گلدین (با شخصیتی یاغی و بسیار بسیار جذاب و عکسهایی جذابتر) که موجبات سقوط خانواده سکلر (بعنوان یکی از برزگترین مافیاهای دارو در آمریکا و تولید کننده داروی اعتیاداور آکسیکانتین) را فراهم میکند.
فیلم بصورت موازی داستان زندگی گلدین (بیشتر از طریق عکسهای بینظیر و استثناییاش) و داستان فعالیتهایش برای رسوا کردن خانواده سکلر (از طریق فیلمهایی که کارگردان گرفته) را جلو میبرد و هر چند که به هر حال تماشاییست اما از حد انتظارم پایینتر بود. این آن مدل سینمایی نیست که دوستش داشته باشم، سینمایی که به کنشگری اجتماعی بیش از هنر بها میدهد.
گلدین، تمام عمرش را دراگ زده و در همان عوالم آن عکسهای بینظیر را خلق کرده و حالا که در آستانه پیری پاک و پاکیزه شده، تبدیل شده به پرچمدار مبارزه با یک مافیای دارویی (که خود تبدیل به یک کارتل قانونی مواد مخدر شده)؛ تناقض جالبیاست که البته فیلمساز ترجیح میدهد از پتانسیلش استفاده نکند.
ما بین این فیلم و فیلم بعدی بیشتر برای استراحت و خواب! به سالنی رفتم که یک فیلم کاستاریکایی پخش میکرد با نام دومینگو و مه. از آن فیلمهایی که میخواست به زور و ضرب مه و دود غلیظ و افکت صوتی و موسیقی فضایی متوهم خلق کند، صدای فیلم خیلی بلند بود و خوابم نبرد و از سالن بیرون زدم.
خرس نیست، فیلم جدید جعفر پناهی فراتر از سینماست؛ یک متافیلم فوقالعاده که در یک قدمی یک شاهکار متوقف میشود؛ آنهم شاید به دلیل پایان متصنع فیلم که در واقع یک فیلم در فیلم است و ممکن است تصنعی که آدم را اذیت میکند خودش ساختگی و تصنعی باشد.
با آنکه چندان دوستدار سینمای پناهی (بخصوص در دورهی بعد از محکومیتش)نیستم، اما این فیلم را بیاندازه دوست داشتم. این فیلم شکل متعالی «تاکسی» و «این فیلم نیست» و «سه رخ» است که فیلمهای بدی بودند.
هر چه از این فیلم بگویم به نوعی لوث کردن تجربه تماشاچی خواهد بود؛ ولی فقط این شروع بینظیر را داشته باشید:
کارگردان ممنوعالخروجی تا لب مرز آمده که عوامل فیلمش را که آن طرف مرز در حال کار هستند بصورت آنلاین کارگردانی کند. حالا چرا از همان تهران آنها را هدایت نمیکند یا چرا به کمک قاچاقچیها نمیرود آنطرف مرز؛ خودش داستان این فیلم است؛ نامه عاشقانه واقعی به سینما این فیلم بود و چقدر فراسینمایی که خود جعفر پناهی نمایش چنین فیلمی را باید از زندان پیگیری کند.
امشب جشنواره برای من به نیمه رسیده و داشتم به فیلمهایی که دیدم فکر میکردم و دیدم تا همینجای کار سه چهار فیلم فوقالعاده (مثل عزم رفتن و مثلث اندوه) و پنج شش فیلم خوب (مثل دالیلند و عنکبوت مقدس) دیدهام و فکر میکنم چشمانداز سال سینمایی جدید درخشان اگر نباشد؛ حداقل بهتر از شش هفت سال اخیر است.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- مرور آثار نولان؛ جشنواره تورنتو به پیشواز «اودیسه» میرود
- «میان رویا و امید» به جشنواره تورنتو راه یافت
- «هفت روز» به جشنواره تورنتو میرود
- انتقاد اسپایک لی از منتقدانی که فیلمش را موجب شورش خواندند
- شروع جشنواره تورنتو با ستاره کمتر، ماسک بیشتر و فیلم آخر میازاکی
- نمایش فیلمهای هشت سینماگر ایرانی در جشنواره ملبورن
- جایی که ترس نیست/ نگاهی به فیلم «خرس نیست»
- برای آنکه رفت… برای آنکه ماند…/ نگاهی به فیلم «خرس نیست»
- «مرز بیپایان» از جشنواره رتردام جایزه گرفت
- شش فیلم ایرانی در جشنواره موزه هنر هیوستون
- ۳۰۱ فیلم بلند واجد شرایط اسکار شدند/ «خرس نیست» پناهی در لیست
- آمار تماشاگران «تا فردا» و «خرس نیست» در سینماهای فرانسه
- با فیلم زندگینامهای «فابلمنها»؛ اسپیلبرگ جایزه اصلی جشنواره تورنتو را برد
- سینماسینما/ گزارشی از چهارمین روز جشنواره فیلم تورنتو/ از نامهای به سینما تا ساعتهای دالی
- سینماسینما/ گزارشی از سومین روز جشنواره فیلم تورنتو/ از سوگواری تا مفهوم مرگ و زمان
نظر شما
پربازدیدترین ها
- نگاهی به سریال پریا / یک عاشقانه نامتعارف
- تاریخچه سریالهای ماه رمضان از ابتدا تاکنون/ در دهه هشتاد ۴۰ سریال روی آنتن رفت
- حقایقی درباره فیلم یک تکه نان به بهانه پخش آن از شبکه نمایش
- حیازدائی از جامعه به سبک نجلا/انتقاد شدید کیهان از سریال نجلا
- نشانهشناسی «صد سال به این سالها»؛ از اندوه بیپایان ایران تا احیای حس نوستالژی
آخرین ها
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک
- فراخوان چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
- «افسانه سپهر» و «دیاِناِی» در راه اکران آنلاین
- آغاز کنسرتنمایش «فرهاد» از هفته آینده





