سینماسینما، مهدی منصور
تلومر عنوانی است که از دانش زیستشناسی مولکولی وام گرفته شده؛ تلومرها، توالیهای تکرارشوندهای در انتهای کروموزومها هستند که در هر تقسیم سلولی اندکی فروکاسته میشوند و از همین رو، بهمثابه ساعتی زیستی، نشانگر فرسایش و میرایی حیات تلقی میشوند. انتخاب این عنوان برای اثری در ژانر تئاتر علمی-تخیلی، نه صرفاً استعارهای زینتی، بلکه کلیدی هستیشناسانه برای ورود به جهان نمایش است؛ جهانی که در آن، شاهین داستار بهجای تکیه بر فعل درام به معنای ارسطویی آن، تخیل جمعی را بهمثابه نیروی محرکه روایت برمیگزیند و این جابهجایی را در بستر مدرنیتهای بیزمان و بیمکان، فارغ از مختصات تاریخی و جغرافیایی مشخص، استقرار میبخشد. در چنین چارچوبی، «تلومر» نه صرفاً عنوان، بلکه دالی است که فرسایش، تکرار و امکان بازآفرینی را در ذهن مخاطب از همان آغاز فعال میکند.
از منظر فرم و معماری صحنه، اثر نشان از نگاهی کارگردانی منسجم و آگاهانه دارد. داستار در طراحی دکور، نورپردازی و میزانسن توانسته انسجام بصری قابلتأملی پدید آورد و زبان فضایی روشنی را در سراسر اجرا حفظ کند؛ امری که اثر را در ردیف تجربههای جسورانه و کمسابقهی تئاتر علمی-تخیلی در فضای نمایشی معاصر مینشاند. اما همین کارگردانی، در سطح هدایت بازیگران و پرداخت جزئیات اجرایی نقشهای اصلی، به همان دقت ساختاری دست نیافته است؛ کاستی که در برداشت نخست، ضریب تأثیرگذاری کلی اثر را تقلیل میدهد و میان وعدهی بصری اثر و تحقق آن در سطح بازیگری، شکافی محسوس ایجاد میکند. در نقطه مقابل، بازیگران فرعی در پرداخت پاساژها و حرکات میمیک، در دل میزانسن، عملکردی دقیق و قابلاعتنا از خود به نمایش گذاشتهاند که تا حدی این کاستی را تلطیف میکند.
طراحی نور یکی از وجوه قابلتحلیل این اجراست. در بخشهایی، نور بهصورت ممتد و گسترده، فضا را با موفقیت در بر میگیرد و اتمسفر کلی صحنه را شکل میدهد؛ در حالیکه در لحظاتی دیگر، بهرهگیری از تکنور (پرتوی متمرکز) با دقتی بیشتر، میزانسن را برجسته و نگاه مخاطب را هدایتمند میکند. این تناوب میان نور گسترده و نور موضعی، یکی از ابزارهای مؤثر روایت بصری در دست داستار بوده است.
از منظر نشانهشناسانه، استفاده از فرم گرد و کروی بهعنوان نشانهای فلسفی برای تغییر و دگرگونی، با مفهوم بنیادین «تلومر» -توالیهای تکرارشونده و حلقوی- همخوانی معناداری دارد و یکی از زیباییهای مفهومی اثر بهشمار میرود؛ نشانهای که در صورت بسطی عمیقتر، میتوانست به محور تفسیری کل نمایش بدل شود. با اینحال، فقدان انسجام ادراکی در اجرای جمعی این فرم سبب شده این نشانه، بهجای نشستیافتن در ذهن مخاطب بهعنوان کلیتی یکپارچه، به نقطهضعفی در ریتم ادراکی اثر تبدیل شود.
موسیقی نیز در این اجرا کارکردی دوگانه دارد: در پارهای از صحنهها بهخوبی در خدمت فضا قرار میگیرد و بار حسی لحظات را تقویت میکند، اما در بخشهایی دیگر، حضوری ناقص و کمرنگ دارد که نشان از طراحی موسیقایی نیمهتکمیل دارد و نیازمند بازنگری و افزودهسازی است.
در ارزیابی نهایی، باید گفت «تلومر» در کلیت خود تفاوتی بنیادین با عمدهی تجربههای صحنهای رایج دارد؛ ژانری دشوار و دور از فرمبندی و فیزیکالیتی متعارف تئاتر، که هرچند از کاستیهایی در سطح اجرا رنج میبرد، اما در سنجشی کلی توانسته مخاطب را تا پایان همراه نگه دارد و رضایتی نسبی در او پدید آورد. شاهین داستار با این تجربه نشان داده که جرأت ورود به سرزمینی ناشناخته و کمتجربهشده در تئاتر علمی-تخیلی فارسی را دارد؛ تجربهای که، در امتداد گفتمان جهانی تئاتر اسپکولاتیو و علمی-تخیلی، میتواند سرآغازی برای شکلگیری زبانی تازه و بینامتنی در صحنهی نمایشی منطقه باشد.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
پربازدیدترین ها
آخرین ها
- «تلومر»؛ روایتی از فرسایش و بازآفرینی در دل بیزمانی
- فیلم کوتاه «نفر ۱۶۹» آماده نمایش شد/ فیلمبرداری «نفس کشیدن زیر آب» به پایان رسید
- چرا خودمان را مقید به قانونی کنیم که مربوط به ۴۰ سال گذشته است؟/ درباره دو قطبی خطرناک در سینمای ایران
- شصتمین جشنواره فیلم کارلووی واری؛ فیلم عباس کیارستمی نمایش داده میشود/ اهدای سه جایزه و یک تجلیل
- دعوت آکادمی داوری از ۵۲۹ هنرمند؛ ۱۱ سینماگر ایرانی عضو آکادمی اسکار میشوند
- پس از دعوت آکادمی داوری از ۵۲۹ هنرمند؛ نادر ساعیور عضویت در آکادمی اسکار را نپذیرفت
- نقدی بر فیلم «دراما»/ کالبدشکافی یک فروپاشی: معماریِ تروما و روانرنجوری مدرن
- درباره «زن و بچه»/ زنی در میانه خشم و خروش و بخشش
- داوری آزاده بیزارگیتی در جشنواره ایتالیایی
- محمود کلاری رییس هییت داورانِ جشنواره زردآلوی طلایی شد
- ابتکار کیت بلانشت برای حمایت از هنرمندان مقابل هوش مصنوعی
- دلاور دوستانیان درگذشت
- «شیفت آخر بیمارستان»؛ روایتی انسانی از جنگی که جان انسانها را هدف گرفت
- مجموعه فیلمهای استنلی کوبریک منتشر میشود
- «برای فروش» از ۱۰ تیر روی صحنه میرود
- بزرگداشت عدنان غُریفی برگزار شد؛ راوی نخل
- در بیست و هشتمین دوره برگزاری؛ «راپسودی آتلانتیک» بهترین فیلم جشنواره شانگهای شد
- «آشغالهای دوست داشتنی»؛ جنگ روایتها
- بازگشت «بامداد خمار» از ۲۲ تیر
- معرفی هییت داوران هشتاد و سومین جشنواره فیلم ونیز
- نگاهی به سریال «گل سنگ»؛ آخرین شب آرامش
- پوستر فیلم سینمایی «براسو» رونمایی شد
- شروین حاجیپور بازیگر «بن سای» شد
- جیمز باروز درگذشت
- ادیپ شاه؛ فیلم حیرت آور هوش مصنوعی از تراژدی یونانی
- «پرنده کوچک خوشبختی»؛ مهمترین اثرِ روان سوژهگرای سینمای ما
- «گل سنگ»؛ سریالی که قواعد نمایش خانگی را بر هم زد
- جایزه برادران لومیر به برادران کوهن اهدا میشود
- مراسم تشییع پیکر بهروز رضوی / گزارش تصویری
- وداع با صدای ماندگار ایران/ پیکر بهروز رضوی به خانه ابدی بدرقه شد
