پایگاه خبری تحلیلی سینماسینما

وحید وکیلی‌فر / کارگردان

سینماسینما: هنری، مستقل، تجربی، آلترناتیو، رادیکال، روشنفکری، خاص، بی‌خاصیت، جشنوارهای، سیاه‌نما و هر آنچه می خواهید بنامیدش. سینما در ذاتش هنری است کوچک و سطحی تر از سایر هنرها. قرار هم بر این بود سینما در حد همان اختراع سرگرم کننده در کافه ها باقی بماند. اما دیوانگان همیشه قواعد را بر هم می زنند.

از همان ابتدا عده ای که سررشته ای هم در سایر هنرها داشتند، بر آن شدند که در پی کشف وجوه پنهان دیگر این پدیده نوین برآیند. و اینچنین به وجود همزادی بااصالت تر از اصلش دست یافتند و این اختراع شگفتانگیز را به هنر سینما ارتقا دادند. هر چند که اصل و فرع پدیده سینماتوگراف سبب قلمفرسایی و جدلهای فراوان بوده و هست.

بسیاری بر آن شدند که در کنار کازینوها و بارهایی که برای خالی کردن جیب تودهها به راه انداخته بودند، سالنهای سینما را هم با زرق و برق های خودساخته برپا کنند و اینچنین هم شد. و با همان پول های به دست آمده، کمپانی ها و استودیوهای بزرگی افتتاح شدند. اما اقلیت دیگری در پی کشف و اختراع دستور زبان بیانی و ساختارهای روایی سینما بودند. کوششهای همین افراد بود که سبب پیدایش سبک ها و مکتب های سینمایی شد. و اتفاقا استودیوهایی که تنها هدفشان پرکردن جیب هایشان بود، از قواعد، اصول و مشخصه های این همزاد بی آزار خیر رسان، تغذیه میکردند.

در نتیجه سینما روزبه روز زنده تر و شاداب تر می شد و به جایگاهی رسید که سایر گونه های هنری را به حاشیه برد. برای سالیان سال رقابتی پنهان و آشکار در بین این دو طیف در زمینه محتوا و شکل های بیانی سینمایی در جریان بود. تا اینکه از اواخر دهه ۶۰ میلادی استودیوها به خواص وجودی سینمای مستقل پی بردند و بر اساس صلح نامه ای نانوشته این دو همزاد به همزیستی مشترکی دست یافتند.

تمام آنچه به اختصار بیان شد، قابل تعمیم است به سینمای ایران. چه آن زمان که جدال بین کلاه مخملی ها و موج نو بود، چه در دهه ۶۰ و دعوای آشکار سینمای ایدئولوگ و فیلم های به اصطلاح جشنواره ای و چه اکنون در رویارویی سینمای بدنه و سینمای هنر و تجربه. همه ریشه در یک تفکر اشتباه دارد و آن این است که سینمای جریان اصلی وجود سینمای تجربی را در تضاد با منافع خویش می پندارد. به همین دلیل همچون سینماگران پیش از دهه ۶۰ میلادی، و با اشتباهی استراتژیک، تمام هم و غم خود را به کار بسته تا مانع جان گرفتن و تنومند شدن نهال سینمای تجربی شود. شاهد این ادعا همین بیرون گذاشتن فیلمهای هنر و تجربه از جشن سینمای ایران است، بی هیچ توجیه و دلیل قانع کننده ای.

اکثر تهیه کنندگان، هنر و تجربه را معضل می پندارند. و در این جدال بیهوده به خانه سینما به مثابه آخرین سنگری می نگرند که باید از آن حفاظت کنند. اما آنچه را که در نظر نمی گیرند، تاریخ است و سیر دورانی آن. پس چه بخواهیم و چه نخواهیم، به زودی صلحی برقرار خواهد شد که منفعتش به طرفین خواهد رسید. پس چه بهتر که بیش از این، زمان و سرمایه‌ها را به هدر ندهیم.

ماهنامه هنر و تجربه