سینماسینما، مهگان فرهنگ
در سینما، زنان هم برای تحقق آرزوهای خود، بیان آرمانها، آرزوها و جامعه ایدهآل خود تلاش کردهاند بویژه در عرصه فیلمسازی؛ اما تاریخچهای که زنان در صنعت و هنر سینما داشتهاند، پر از چالشها و موانع بوده است و در بحث تساوی نیز در این فضا انتقاداتی وجود دارد. بحث بر سر زنان در فیلمها یا به عبارتی حضور زن به عنوان بازیگر نیست بلکه درباره زنان به عنوان سینماگر در بخشهای مختلف به ویژه کارگردانی است.
زمانی که درباره بزرگترین کارگردانهای دنیا صحبت میشود، به ندرت کسی به کارگردانان زن اشاره میکند، حتی اگر فیلمهای آنها را هم دوست داشتهایم. در این حالت معمولا آنچه به ذهن میرسد، بیشتر اسامی کارگردانان مرد هستند.
به راستی چند کارگردان زن میشناسیم؟ بسیاری از ما فیلمهایی را دیدهایم، میشناسیم و یا دوستشان داریم، اما هیچ وقت نمیدانستیم یا هنوز هم نمیدانیم که آنها را زنان، کارگردانی کردهاند.
با این حال، در سالهای اخیر، حضور زنان فیلمساز در سینمای جهان به طور قابل توجهی افزایش یافته است و آنها به عنوان یکی از ارکان اساسی صنعت فیلمسازی شناخته میشوند. بررسی چالشها و ترویج ایدههای تساوی جنسیتی نیز از اقدامات لازم برای ایجاد تساوی حضور زنان و مردان فیلمساز و سینماگر، در سینما است. از محدودیتهای اجتماعی تا مسائل مربوط به تفکر جنسی، زنان همواره با موانعی روبهرو شدهاند که برای شکستن آنها باید تلاش فراوانی کنند.
این تساوی در حقیقت بهمعنای فراهم کردن فرصتهای برابر برای زنان و مردان در تولید، کارگردانی، بازیگری و دیگر زمینههای مرتبط با سینما حتی در زمینه مدیریت و آموزش و نقد و نگارش درباره سینما می تواند باشد. این مسئله مهم میتواند به طور مستقیم تأثیر بسزایی بر کیفیت و تنوع آثار سینمایی و زیر ساختهای سینمایی و حتی مطالعات فرهنگی و اجتماعی داشته باشد و در پیشبرد اهدافی همچون نمایش تنوع فرهنگی و جنسیتی در جوامع بهکار گرفته شود و به توسعه فرهنگ و رشد اجتماع بینجامد. اما، در عمل، تساوی حضور زنان و مردان در صنعت سینما هنوز بهطور کامل بهدست نیامده است. با وجود پیشرفتهایی که در سالهای اخیر انجام شده، زنان هنوز با موانعی مانند تبعیض جنسی، تفاوت در دستمزد و کمبود فرصتهای شغلی روبهرو هستند. این موانع میتواند از توانمندیهای زنان درسینما جلوگیری کرده و باعث کاهش تنوع و نوآوری در آثار سینمایی شود. بنابراین، برای دستیابی به تساوی حضور زنان و مردان در صنعت سینما، لازم است که اقدامات قانونی مناسب صورت گیرد تا موانعی همچون تبعیض جنسی و عدم دسترسی به فرصتهای برابر برای زنان برطرف شود. همچنین، ارتقاء فرهنگ سازمانی در شرکتها و سازمانهای مرتبط با سینما، افزایش آگاهی در جامعه و آموزش سهم مهمی در این راه دارند.
شاید تنها تساوی در اهدا جایزه بازیگری زن و مرد است که در کل فستیوالهای سینمایی دنیا دیده میشود. اما آیا اگر صحبت از سینمای ابر قهرمانی باشد، نام پتی جنکینز (Patty Jenkins) کارگردان فیلم زن شگفت انگیز محصول سال ۲۰۱۷ ، به ذهن مخاطبان سینما میآید؟!
حتی ممکن است نام سوفیا کوپولا (Sofia Coppola) که یک اسکار برای نگارش فیلمنامه گمشده در ترجمه، در کارنامهاش دارد را صرفا به دلیل اینکه دختر کارگردان بزرگ فرانسیس فورد کوپولا است، میدانیم. اما او با همین فیلمنامه و فیلم بود که به محبوبیت رسید.
شاید این اواخر نام گرتا گرویگ Greta Gerwig برای مخاطبان سینما بسیار آشنا باشد. زیرا فیلم پرفروش او، باربی به نوعی رکوردهای تابستانی باکس آفیس را تغییر داد و در کنار اوپنهایمر اثر کریستوفر نولان، در کانون توجه قرار گرفت. بسیارند از متخصصان سینما در حوزههای مختلف که سالهاست در تاریخ سینما موثر بوده و دیده نشدهاند.
شاید تبعیض جنسی، یکی از اصلیترین موانعی است، که زنان سینماگر با آن مواجه شدهاند. این تبعیض میتواند به صورت مستقیم و یا غیرمستقیم در مسائلی مانند دستمزد، فرصتهای شغلی و دسترسی به منابع تولید هنری ظاهر شود یا نقدهای جنسیت محور که زنان سینماگر برخی اوقات با نقدهایی روبهرو میشوند که به جنسیت آنها مرتبط است. این نقدها ممکن است به این شکل باشد که به عنوان مثال کارهای زنان فیلمساز را زنانه یا نرم معرفی میکند و از موضوعات جدیتر به گونهای که باید مورد توجه قرار گیرد، سرپیچی کنند.
هرچه جلوترمیرویم، افزایش توجه به اثرات زنان سینماگر با گسترش جنبشهای فعالیتهای زنان و افزایش توجه به تفاوتها و نقاط قوتی که زنان به فیلمسازی یا سایر کارهای مرتبط با سینما روی میآورند، میتواند این حضور را بیشتر کند و فاصله بین مردان و زنان را نیز در سینما به کاهش برساند. کوتاه سخن اینکه با توجه به چالشها و پیشرفتهایی که زنان فیلمساز و سینماگردر سینمای جهان تجربه کردهاند، میتوان ادعا کرد که این گروه از هنرمندان با تلاشهای فراوان و استفاده از فرصتهای جدید، به شکل قابل توجهی در توسعه و پیشرفت صنعت سینما نقش داشته و دارند.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- مادری با سه فرزند هنرمند / خاویر باردم: خوششانس بودم که او مرا بزرگ کرد
- شهرنوش پارسیپور؛ نویسندهای در مرز ادبیات، جامعه و کنشگری
- تریلر فیلم «مایکل»؛ نمایش دگرگونی اساسی جعفر جکسون
- گفتوگو با ایزابل کوشت، کارگردان فیلم «سه وداع»/ وداعها زیباترین چیزهای جهاناند
- درباره امید؛ تکشاخها و کرگدنها
- درباره «اسب جنگی»/ فیلمی درباره جنگ، اما برای صلح؛ جنگ میکُشد، اما صلح میپیوندد
- به کارگردانی گرتا گرویگ؛ مذاکره مریل استریپ برای نقش اصلانِ «نارنیا»
- نتفلیکس «صد سال تنهایی» را وفادارانه و شیوا اقتباس کرده است
- آموختههایی از پشت صحنه «صد سال تنهایی»/ آیا مارکز از نتیجه اقتباس راضی میشد؟
- مستند «در میان امواج» و روایتی زنانه از جنوب ایران
- چرا باید این روزها فیلم «آر یو والیبال» را ببینیم؟
- چرا هیچ فیلم، سریال و انیمیشنی درباره حافظ، شاعر پرآوازه ایرانی، تولید نمیشود؟
- «درون بیرون ۲» پرفروشترین انیمیشن تاریخ شد/ عبور از «یخ زده ۲»
- سهم قهرمانان جنگ ایران و عراق در سینمای ایران
- زنان در جشنواره کن ۲۰۲۴/ حضور پررنگ در هیات داوران، کم تعداد در میان فیلمسازان
پربازدیدترین ها
آخرین ها
- «چهار صندوقِ» بهرام بیضایی نمایشنامهخوانی میشود
- مارتین اسکورسیزی به فیلم بهمن قبادی پیوست
- نگاهی به موسیقی فیلم «زیبا صدایم کن»/ یک عاشقانه آرام
- یادداشتی بر برخوانی نمایشنامه «آرش»؛ از ستوربانی تا کمانداری، از حماسه تا تراژدی
- برای شرکت در نود و نهمین دوره جوایز آکادمی؛ برای نخستین بار واتیکان یک فیلم به اسکار میفرستد
- گرامیداشت روز سینما / گزارش تصویری
- «داستانهای موازی»؛ همه نمیدانند
- «مردن ترسناک نیست»؛ شرافت در قامت زیبای معشوق
- فوت مستندساز شیلیایی؛ پاتریشیو گازمن درگذشت
- نامه آقااسفندیار به رائد فریدزاده؛ اهدای نشان به آقای داوودنژاد را به شما تبریک میگویم!
- مدیر جشنواره جهانی مونترال درگذشت
- همزمان با معرفی هیات انتخاب؛ فیلمهای تجربی راهیافته به چهلوسومین جشنواره فیلم کوتاه تهران معرفی شدند
- نخستین پیشنشست همایش نمایشنامهپژوهی/ از آسیبشناسی پژوهش تئاتر تا ضرورت بازخوانی تاریخ ادبیات نمایشی ایران
- «غروب در دیاری غریب» به باغ کتاب رسید
- جشنواره ونیز ۲۰۲۶/ «کمی نور»؛ در شرایط ناامیدی
- روز سینما مبارک، اگر چیزی برای مبارک گفتن مانده باشد
- «پرده آخر»؛ نمونهای از یک فیلم ایرانی در ژانر پلیسی و معمایی
- «زن ناشناس»؛ داستانی از روزهای آزادی دانمارک در سال ۱۹۴۵
- ماموریت جدید صدای نمایشنامه نویس؛ بیشتر شنیده شدن/ برگزیدگان دوره پنجم معرفی شدند
- تصویربرداری «ده پهلوان» آغاز شد
- جشنواره ونیز ۲۰۲۶؛ جایزه آیرون دلا لاگونا به «مُراقب» رسید
- جشنواره ونیز ۲۰۲۶؛ شیرطلایی به «زن ناشناس» رسید/ یک جایزه برای بازیگر ایرانی
- جشنواره ونیز ۲۰۲۶؛ لاله مرزبان بهترین بازیگر زن بخش افقها شد
- نشست رسانهای روسای خانه سینما؛ عسگرپور: شورای پروانه ساخت حذف شود، نه پروانه ساخت
- «عبور از نمیدانم» در موزه سینما
- جشنواره ونیز ۲۰۲۶؛ گزارشی از آرای منتقدان فیپرشی/ «مراقب» در صدر جدول افقها
- گذری در جشنواره فیلم ونیز / گزارش تصویری
- نمایش «رومولوس»؛ این رومولوسِ مغموم
- رونمایی از ۶ کتاب درباره فیلمهای شاخص سینمای ایران در موزه سینما
- دو جایزه جشنواره «جامو و کشمیر» به «زیبا صدایم کن» رسید
