سینماسینما، فرنوش آباء
«تاسیان» نه فقط یک درام عاشقانه، بلکه تصویری تکاندهنده از تاثیرات ویرانگر ایدئولوژی یک مکتب است؛ ایدئولوژی مکتب چپگرای ایرانی که در طی دههها با شعار عدالت اجتماعی و مبارزه با «زر و زور و تزویر» خود به ابزاری برای تخریب ساختارهای مولد اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی تبدیل شد. «تاسیان» آینهای بیرحم است برای نگریستن به نتایج تلخ تفکری که به جای درک واقعبینانه از توسعه و شکوفایی، راه نفرتپراکنی طبقاتی و توزیع فقر را برگزید.
ایدئولوژیهایی که به جای ساختن، مصادره کردند
در دهههای منتهی به انقلاب ۵۷، بخش بزرگی از روشنفکران ایرانی، از دانشگاه تا ادبیات و هنر، درگیر نوعی رمانتیسیسم سیاسیِ چپ شدند. عدالت را در سرکوب سرمایه و بازتوزیع کورکورانه ثروت میدیدند. نتیجه؟ دولتیسازی همهچیز؛ انکار مالکیت فردی، ستیز با طبقه متوسط مولد، و نهایتاً بازتولید فقر.
«تاسیان» با نگاهی ریشهای به همین گفتمان وارد میشود. خانهای که قرار بود مأمن خانواده باشد، در اثر دخالتهای سیاسی و ایدئولوژیک از درون میپاشد. حتی خانواده در فیلم نمادیست از جامعه: ساختاری که اگر به جای تقویت، کنترل و مصادره شود، هویت خود را از دست میدهد.
ضدسرمایهداری که سرمایه انسانی را هم از میان برد
یکی از مهمترین پیامهای زیرمتنی «تاسیان»، بیاعتمادی عمیقیست که فرهنگ چپگرای رادیکال نسبت به توانمندیهای فردی، نوآوری و ثروتآفرینی ایجاد کرده است. در این نگاه، «موفق بودن» یک برچسب ننگ است؛ «ثروت» امری مشکوک و «کارآفرین» کسیست که حتماً حقی از مردم خورده است.
با چنین نگرشی، نه فقط سرمایهگذار بلکه نیروی انسانی متخصص هم از صحنه خارج میشود. نتیجهاش را هم امروز در آمارهای فرار مغزها و مهاجرت میلیونی نخبگان میتوان دید. چپگرایی ایرانی، برخلاف ادعایش، نه به شکوفایی مستضعفان کمک کرد، نه به توسعه کشور، بلکه فقط با انکار قواعد ساده بازار و بهرهوری، اقتصاد را به باتلاق کشاند.
جمشید نجات: سرمایهدار مولد، قربانی نفرت طبقاتی
جمشید نجات در «تاسیان» نماینده طبقهی سرمایهدارِ ملی و مولد پیش از انقلاب است؛ کسی که نه با رانت، بلکه با تولید و کارآفرینی ثروت اندوخته، اما در فضای ایدئولوژیک آن زمان، تنها به جرم «ثروتمند بودن» از صحنه حذف میشود.
سریال با هوشمندی، تصویر کلیشهای از سرمایهدار را کنار میزند و به ما نشان میدهد که چطور چپگرایی ایرانی، در نفی سرمایهداری، بزرگترین سرمایههای انسانی و اقتصادی کشور را نابود کرد. جمشید نجات نماد نسلی است که میتوانست ستون اقتصاد نوین ایران باشد، اما قربانی نفرت طبقاتی و مصادرهگرایی شد.
در سکوت و وقار این شخصیت، صدای تاریخی نسلی شنیده میشود که بهجای تجلیل، طرد شد؛ نسلی که اگر باقی میماند، شاید آینده ایران تصویر دیگری داشت.
آیا هنوز دیر نشده؟
«تاسیان» در سطور پایانیاش، گرچه سیاه است و تلخ، اما ناامید نیست. تلنگریست برای بازنگری: اگر هنوز هم در ادبیات رسانهای و فرهنگیمان، از ثروت بهعنوان «فساد» یاد میکنیم، اگر هنوز کارآفرین را با دلال یکی میدانیم، و اگر هنوز خیال میکنیم فقر مساوی با شرافت است، پس هنوز همان راههای اشتباه را ادامه میدهیم.
وظیفه امروز روشنفکر، هنرمند و حتی سیاستگذار، نه بازتولید نفرت، بلکه ترمیم اعتماد و درک دوبارهمفهوم «عدالت همراه با رشد» است. در غیر اینصورت، «تاسیان» فقط یک روایت نخواهد بود، بلکه الگویی واقعی از آیندهایست که میتوان دوباره تجربهاش کرد، اگر همچنان اسیر ایدئولوژیهای پوسیده بمانیم.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- روایت غالب، در تقابل با روایت مغلوب
- طایفه زندهکُشِ مُردهپرست؛ داستان فراموشی بهرام بیضایی در ایران
- معرفی برگزیدگان بیست و چهارمین جشن حافظ؛ «پیر پسر» چهار جایزه گرفت/ سه جایزه برای «تاسیان»
- نقدی بر نمایش «هم این هم آن» و روایت تلخ فراموشی اصالت در عصر شهرت/ وقتی فالوئرها جای خاک صحنه را میگیرند
- سینمای ایران در آیینه روز ملی؛ مرگ مولف، مهاجرت ستارهها
- نگاهی به نقدهای «تاسیان»/ نمایش یک دوران آرام، لزوما رویا فروشی نیست
- «تاسیان» و نظریه مرگ مولف
- تاسیان میشود بیتو
- در فقدان نگاه زنانه؛ دو مجموعه، دو فیلمساز زن ایرانی
- مرگ رفاقتها در بزنگاه تاریخ/ نگاهی به سریال «تاسیان» به بهانه پخش قسمت بیست و یکم
- تطبیقی میان «زخم کاری»، «آبان» و «تاسیان»/ اخلاق، سرمایه و قدرت
- «تاسیان» از نگاه نسل من؛ مصائب تصویر کردن یک برهه تاریخی
- وحید آگاه، وکیل دادگستری: اخذ مجوز تولید و پخش از ساترا مبنای قانونی ندارد
- معمای پیچیده یک سریال؛ قسمت چهارم «تاسیان» بدون مجوز، منتشر شده است
- آیا «تاسیان» رفع توقیف شد؟
پربازدیدترین ها
- تاریخچه سریالهای ماه رمضان از ابتدا تاکنون/ در دهه هشتاد ۴۰ سریال روی آنتن رفت
- حقایقی درباره فیلم یک تکه نان به بهانه پخش آن از شبکه نمایش
- نگاهی به سریال پریا / یک عاشقانه نامتعارف
- حیازدائی از جامعه به سبک نجلا/انتقاد شدید کیهان از سریال نجلا
- نشانهشناسی «صد سال به این سالها»؛ از اندوه بیپایان ایران تا احیای حس نوستالژی
آخرین ها
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک
- فراخوان چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
- «افسانه سپهر» و «دیاِناِی» در راه اکران آنلاین
- آغاز کنسرتنمایش «فرهاد» از هفته آینده





