پایگاه خبری تحلیلی سینماسینما

نرگس صالح نژاد در روزنامه ایران نوشت:

روز ۱۱اسفند۱۳۰۷ خورشیدی، علی وکیلی، صاحب گراند سینما و سینما سپه تهران (بعدها به زهره تغییر نام داد)، نامه ای برای ریاست اداره انطباعات وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه با این مضمون نوشت: «… چون این بنده علی وکیلی می خواهم مجله ای به نام مجله نمایشات سینما که یکی از وسایل ترقی اخلاق جامعه و مملکت است دایر کنم و نشر دهد… از آن ریاست محترم تقاضای امتیاز و انتشار مجله مزبور را [می نمایم]. در خاتمه احترامات فائقه را تقدیم می دارد. علی وکیلی، آدرس: خیابان ناصریه، نمره ۲۲۱۰» با موافقت وزارت معارف علی وکیلی موفق به انتشار مجله خود و نخستین مجله سینمایی ایران شد.
علی وکیلی یکی از سرشناس ترین چهره های نسل اول سینماداران ایران بود. او چندین سینما با اهداف خاص افتتاح کرد که اغلب آنها به تعطیلی انجامید از جمله سالنی ویژه برای بانوان و ساخت سالنی برای خانم ها و آقایان با بالکن هایی مخصوص بانوان که هر دوی این سالن ها تعطیل شدند. یکی دیگر از اقدامات او ترجمه فارسی فیلم ها بود. او ایده خود را با خان بابا معتضدی در میان گذاشت و فعالیت خود را شروع کردند، اما این اقدام هم بدون نتیجه ماند. در نهایت پس از انتشار دو شماره از مجله «سینما و نمایشات» به تجارت و سیاست روی آورد و فعالیت های فرهنگی را کنار گذاشت.نخستین شماره ماهنامه با عنوان «سینما و نمایشات» در اندازه ۲۰×۱۴ در ۳۶ صفحه (بدون احتساب جلد و اعلانات) یا ۴۸ صفحه در ۱ مردادماه سال ۱۳۰۹ به قیمت ۳ ریال منتشر شد. محل اداره: سینما سپه، خیابان سپه، طهران. وجه اشتراک سالانه در همه جا ۳ قران است. قیمت اعلانات یک صفحه ۸۰ قران، نیم صفحه ۵۰ قران و یک چهارم صفحه ۲۰ قران. تخفیف جهت اعلانات مکرر داده خواهد شد.علی وکیلی به عنوان موسس، صاحب امتیاز و مدیر مسئول این نشریه در نخستین شماره آن، در سر مقاله با عنوان «سرمایه تاسیس و مقصود»، هدف خود از انتشار این نشریه را چنین بیان می کند: «امروز صنعت سینما در ایران نیز صورت نوینی به خود گرفته و با مساعدت های معنوی و فکری که از طرف دولت علیه و متصدیان امور می شود، امید آن می رود که با قدم های جدی تری در جاده این عامل مهم حیات اجتماعی و این اساس مهذب اخلاق جامعه برداشته شود و اما چون یگانه سرمایه پیشرفت در هر فن و شغلی معرفت کامل به آن فن و اطلاعات لازمه در آن شغل است، لذا ما نیز مقصد و مرام خود و مجله را این موضوع قرار دادیم که به قدر مقدور و درحدود مطالعات و تجربیات خود بتوانیم علاقه مندان سینما را از جریانات روزانه این صنعت در عالم و وسایل ترقی آن و اختراعات جدید مسبوق داریم و همچنین یگانه سرمایه ایجاد این مجله و وسیله موفقیت و پیشرفت خود همانا تشویق و ترغیب اهالی محترم و علاقه مندان گرام دانسته با اتکا به مراحم آنان قدم نخستین را برداشته و اینک شماره اول را تقدیم می داریم….»
در شماره اول این نشریه در کنار بررسی برخی فیلم های روز سینمای دنیا به موضوعاتی چون سینما در ایران، اخلاق آرتیست، فیلم های خوب (داستان فیلم چاه یعقوب)، سوانح عمر، مابل نورماند «ملکه فیلم های خنده آور»، سینماهای طهران و پروگرام های فعلی پرداخته شده است. این نشریه از همان نخستین قدم های خود اقدام به چاپ رپرتاژ آگهی کرده بود. نمونه ای از این آگهی ها را در زیر با هم می خوانیم: «سینما سپه بزرگ ترین فروشندگان فیلم وهمه لوازم سینما [:] ماشین کامل- دستگاه فیلم برداری و نمایش- موتور- فیلم سفید پزیتیو و نگاتیو- اشیای یدکی ماشین آلات- لوازم برق و چراغ، یگانه نماینده کمپانی معظم پاته کنسوزا در ایران [، ] اغلب لوازم همیشه در انبار موجود و سفارش های ولایات در اسرع اوقات انجام می شود [، ] تلفن ۹۶۵.»شماره دوم این نشریه، در ۲۸ صفحه به قطع کوچک (به غیر از صفحه اعلان که ضمیمه مجلد است) در چاپخانه سربی (اتحادیه طهران لاله زار) در شهریور ۱۳۰۹ و با قیمت ۱۰شاهی منتشرشد. مندرجات این شماره عبارتند از: احصائیه سینما در دنیا، صنعت مطلب نویسی فیلم، فیلم گویا، فیلم های خوب، ورزش و سینما، ریشارد تالماج ستاره سینما، سینماهای دایر طهران.در مقاله شماره دوم اسحاق زنجانی به عنوان مدیر و سردبیر بعد از تشکر از همراهی و استقبال خوانندگان در شماره اول اعلام کرد، تصمیم گرفته شده است «از اخذ وجه جزئی اشتراکی که در شماره اول مجله معین شده بود نیز صرف نظر کرده و مجله را مجانی به علاقه مندان چه در تهران و چه در ولایات تقدیم دارند.»از سرانجام این مجله اطلاعاتی در دسترس نیست، برخی فقط تک شماره ای از آن را نام برده و به نامش بسنده کرده اند و برخی هم دو شماره برای آن ذکر کرده اند. به نظر می رسد مجله پس از شماره دوم تعطیل شده است و دلیل آن را کناره گیری مدیر مسئول آن، آقای علی وکیلی، می دانند. علی وکیلی به دلیل کناره گیری از فعالیت های سینمایی و وارد شدن در حوزه سیاست و تجارت، امتیاز نشریه را به اسحاق زنجانی واگذار کرد، اما او نیز چاپ نشریه را ادامه نداد و بعدها نشریه سینمایی دیگری منتشر کرد.

منبع:
تاریخ روزنامه نگاری ایران، مجموعه مقالات، سید فرید قاسمی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۷۹.

□

روزنامه ایران، شماره ۶۵۵۷ به تاریخ ۱۰/۵/۹۶، صفحه ۱۵ (تاریخ)