سینماسینما، مهرداد شیخان
یکی از روزهای آخر آبان ۸۷ زنگ تلفن به صدا درآمد. آن سوی خط صدایی ناآشنا اما بسیار قبراق خودش را معرفی می‌کند: من عبدالرحیم جعفری هستم. این اسم برایم بسیار آشنا بود، اما پیش از آن‌که به یاد بیاورم، ادامه می‌دهد که می‌خواهد مستندی از زندگی‌اش ساخته شود. در همان مکالمه کوتاه درباره خودش و انتشارات امیرکبیر می‌گوید. آدرس می‌گیرد تا دو جلد کتاب خاطراتش – در جست‌وجوی صبح – را به دفتر کارم بفرستد. مکالمه تمام می‌شود. گوشی را که می‌گذارم، در ذهنم توفانی از نام آدم‌ها، کتاب‌ها و اتفاق‌ها برای ایده‌های اولیه فیلم به پا خاسته است.
چند ساعت بعد دو جلد کتاب «در جست‌وجوی صبح» روی میزم قرار دارد. روی آستر بدرقه جلد اول از روی لطف و محبت ـ همان لطف و محبتی که سالیان بعد با من ماند ـ برایم چیزی نوشته و تاریخ زده بیست‌وهشتم آبان هزار و سیصد و هشتاد و هفت. آن روز دقیقا سالگرد تاسیس انتشارات امیرکبیر بود، ۵۹ سالگی‌اش .
عبدالرحیم جعفری در تقاطع مکان و زمانی سرنوشت‌ساز در سال‌های آخر پادشاهی قجرها در تهران متولد می‌شود. او مانند همه ساکنان این شهر بیش از هر نقطه دیگری در معرض رخدادهای سیاسی و اجتماعی آن روزگار بود. هنوز چشم باز نکرده که حکومت رضا خان پا می‌گیرد. تقی جعفری کودکی‌اش با کار آغاز می‌شود. او فرزندخانواده‌ای تنگ‌دست است. هنوز به بلوغ نرسیده که دوران کارگری‌اش در چاپخانه آغاز می‌شود. این سال‌ها هم‌زمان است با روزگاری که تجدد و تجددخواهی با دو رویکرد متفاوت، هم به صورت حکومتی ـ فرمایشی از بالا و هم به شکل مطالبات اجتماعی حاصل دوران پسامشروطه از طبقات پایین و میانی جامعه ایران گسترده‌تر می‌شود و در دوران پس از شهریور ۲۰ شکل سیاسی ـ اجتماعی و عدالت‌خواهانه‌ای به خود می‌گیرد. در این میان، نسل عبدالرحیم جعفری خواسته یا ناخواسته به اصلی‌ترین نمایندگان این جریان نواندیش تبدیل می‌شوند و در دهه‌های بعد نقش موثری در جامعه ایران ایفا می‌کنند.
بخش مهمی از کمال‌جویی و خیزهای ذهنی و شغلی عبدالرحیم جعفری و عزم او در تاسیس و مدیریت موسسه انتشارات امیرکبیر ناشی از همین رخدادهاست. این فرهنگ و دیدگاه از همان ابتدای تاسیس انتشارات امیرکبیر مهم‌ترین دلیل پیشرفت کاری به شمار می‌آید. عبدالرحیم جعفری به طور غریزی همیشه به دنبال نقطه رهایی بود. ضرورت‌های جامعه‌اش را دریافته و به همین علت به دنبال گشایش بود. تلاش او نه فقط به عنوان یک ناشر بسیار پرکار، بلکه به عنوان یک پیش‌رو اجتماعی در جهت آن بود که به صاحبان آثار و نوآمدگان اعم از نویسنده، شاعر، مترجم، هنرمند و حتی ویراستارانش میدان دهد تا آثار مکتوب تازه و متفاوتی خلق شود. این نوع مدیریت در انتشارات امیرکبیر از یک سو و بسترهای فرهنگی و اجتماعی دهه‌های ۴۰ و ۵۰ ایران از سوی دیگر موسسه انتشارات امیرکبیر را در جایگاهی فراتر از یک بنگاه تولید و نشر کتاب قرار داد. انتشارات امیرکبیر بیشتر از آن‌که تنها نام یک موسسه موفق نشر کتاب شود، نام یک جریان فرهنگی با دامنه و وسعتی چشم‌گیر شد. جریانی فرهنگی که ابزارش کتاب بود و در افزایش دانش و آگاهی جامعه ایران تاثیری عمیق داشت. کتمان کردنی نیست که این آگاهی از جمله عوامل زمینه‌ساز تحولات اجتماعی ایران در دهه‌های ۴۰ و ۵۰ شد. جریانی که با بطن و متن جامعه معاصر ایران ارتباطی محکم داشت.
کارگردان «در جست‌وجوی صبح»، مستندی درباره عبدالرحیم جعفری
منبع: ماهنامه هنروتجربه
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- چهار مستند ایرانی در جشنواره هات داکس
- بازگشایی سامانه ثبت طرح مرکز گسترش از اردیبهشت ۱۴۰۳
- معرفی فیلمهای ۳ بخش از جشنواره «سینماحقیقت»
- با معرفی هیات انتخاب و داوری؛ آثار مستند راهیافته به چهلمین جشنواره بینالمللی فیلم کوتاه تهران اعلام شد
- ۶۱۵ مستند ایرانی متقاضی حضور در هفدهمین جشنواره «سینماحقیقت»
- یک ایرانی نامزد دریافت پاندای طلایی چین شد
- در یک نشست رسانهای مطرح شد؛ دغدغه کارگردان باید فقط ساخت یک فیلم خوب باشد/ ما در قبال این فرهنگ مسئولیم
- رونمایی از مستند «سبز بن دار»
- کتاب «حاشیه همان متن است» منتشر شد
- با معرفی هیات انتخاب و داوری؛ آثار راهیافته به بخش مستند بلند جشنواره چهل و یکم فیلم فجر اعلام شد
- مستندهای خارجی بلند و نیمه بلند مسابقه بینالملل «سینماحقیقت» معرفی شدند
- مستندهای کوتاه و نیمه بلند «سینماحقیقت» معرفی شدند
- افزایش مبلغ جوایز شانزدهمین جشنواره «سینماحقیقت»/ ۵۰ میلیون تومان جایزه بهترین فیلم
- پوستر شانزدهمین جشنواره سینماحقیقت رونمایی شد
- داستانهایی از یزد در «تا بادها، یادها را نبرند»/ مستند آرشیوی سندی هویتی است
نظر شما
پربازدیدترین ها
- یک پایان بد برای یک سریال قابل قبول/ یادداشت احمد میراحسان بر پایانبندی سریال «نجلا»
- نشانهشناسی «صد سال به این سال‌ها»؛ از اندوه بیپایان ایران تا احیای حس نوستالژی
- تاریخچه سریالهای ماه رمضان از ابتدا تاکنون/ در دهه هشتاد ۴۰ سریال روی آنتن رفت
- جدیدترین عکس از پسر شهرزاد/پدر فرهاد و کبیر در پشت صحنه «شهرزاد ۲»
- «بت»؛ روایتی پلی فونیک از انسان در وضعیت آیکونیکال
آخرین ها
- نگاهی به نمایشنامهخوانی «کارنامهی بندار بیدخش»/ خردمندِ دربندِ رویینه دژ
- ایدفا۲۰۲۶؛ ایرانیها تریلر رسمی مهم‌ترین جشنواره مستند جهان را ساختند
- «پاتریک استوارت» درگذشت
- جوایز ایدا؛ فهرست اولیه برترین مستندهای سال معرفی شد/ «روباه و ماه صورتی» در میان مدعیان
- هم‌زمان با روز جهانی انیمیشن؛ رونمایی از نخستین انیمیشن «دستساز» جهان
- انتشار ۱۱ قطعه باکلام و بیکلام با ۱۶ نوازنده مطرح و ۴ خواننده
- مسیری تازه برای بازآفرینی حماسه ملی ایران؛ «شاهنامه» در راه است
- معرفی هیئت داوران بخشهای جشنواره بینالمللی فیلم مقاومت
- تهیهکننده «امیرکبیر» معرفی شد
- «یک ساعت از آن روز»، روایتی از ایرانِ این روزها
- محکومیت جعفر پناهی به ۵ سال حبس و ۲ سال ممنوعیت خروج از کشور
- سینمای ایتالیا؛بازگشت مخاطب و جست‌وجوی هویت تازه
- خوانشی سینماتیک میان خاطره، هویت و زوال یک خیابان/ خیابانی که از حافظه آدم‌ها عبور می‌کند
- «بُت»؛ طوفانی که به پا نشد
- یک فرش قرمز بارانی/ جشنواره فیلم توکیو ۲۰۲۶ آغاز به کار کرد
- جشنواره توکیو جایگاه جهانیاش را ارزیابی می‌کند
- پنج فیلمنامه مجوز ساخت گرفتند
- محسن راستانی پرکنتراست بود/ خلاق، دقیق و جسور
- به یاد محسن راستانی؛ ممنونم برای عکسهای درجه یکتان
- تردید مخاطبان در تماشای فیلم چینی/ احساس خطر کمپانیهای هالیوود
- آنجا که اسطوره از حصار زمان رها می‌شود
- محسن راستانی درگذشت
- «بت»؛ روایتی پلی فونیک از انسان در وضعیت آیکونیکال
- ایران و جایزه نوبل ادبی
- این یک سفر جهنمی است؛ حمایت سازنده «تلماسه» از فیلم ایناریتو
- نگاهی به نمایشنامهخوانی «آرش»/ حماسهای که از حافظه ادبی ایران غایب ماند
- نمایش «راشومون»؛ دوزخ قضاوت
- فقر تکراری نیست؛ روایتهای ما در سینما تکراریاند
- معرفی برگزیدگان چهل و سومین جشنواره بین المللی فیلم کوتاه تهران
- «نیرنگبازها» در تماشاخانه ایرانشهر/ پیشفروش بلیت نمایش «مسلوب» آغاز شد
