سینماسینما، منوچهر دینپرست
خوانش فلسفی از سینمای عباس کیارستمی موضوعی جذاب و خواندنی است. چراکه با چنین خوانشی نهتنها میتوانیم نگاه جدیدی به هزارتوی سینمای او داشته باشیم، بلکه میتوانیم زمینهها و پرسشها و باورهای نوینی در باب سینمای کیارستمی به دست آوریم. بر اساس چنین باوری است که تا کنون کتابها و مقالات متعددی درباره سینمای کیارستمی و خوانش فلسفی درباره آن صورت گرفته است. بهتازگی از مجموعه «فیلم به مثابه فلسفه» کتابی با عنوان «کپی برابر اصل» از صالح نجفی منتشر شده که مولف در این اثر سعی کرده مبانی فلسفی خود را از سینمای عباس کیارستمی به دست آورد.
فیلم «کپی برابر اصل» از جمله فیلمهای مطرح عباس کیارستمی است که در سال ۲۰۱۰ ساخته شد و فیلم پس از نمایش در جشنواره فیلم کن ۲۰۱۰ با برخوردهای متفاوتی همراه بود. ژولیت بینوش برای بازی در این فیلم جایزه بهترین بازیگر نقش اول زن جشنواره فیلم کن ۲۰۱۰ را به خود اختصاص داد. عباس کیارستمی برای کارگردانی این فیلم در جشنواره فیلم کن ۲۰۱۰ یکی از نامزدهای جایزه نخل طلا بود.
داستان فیلم درباره جِیمز میلر (با بازی ویلیام شیمل)، نویسندهای بریتانیایی، است که برای ایراد سخنرانی درباره کتاب تازهاش تحت عنوان «کپی برابر اصل» به توسکانی (ایتالیا) آمده است. وی در این کتاب، مسئله «اصالت» را در قبال آثار هنری بیاهمیت دانسته است، با این استدلال که هر بازتولید یک اثر هنری، خود، اثری است اصیل؛ نیز هر اثر هنری اصل، خود یک نسخهبرداری است از اثری به فرم دیگر.
صالح نجفی در کتاب خود درباره این فیلم نوشته است: فیلم «کپی برابر اصل» دارای محتوای فلسفی است درباره بحث داغ دستکم چند دهه اخیر، یعنی رابطه بین اصلها و کپیها. فیلم در یک سطح این پرسش را طرح میکند که آیا بحث پیرامون آثار اصل و کپیهایی که از آنها ساخته میشود، بحثی است فلسفی، اقتصادی یا تاریخی و این همچنین موضوع کتاب قهرمان مرد فیلم است. میتوان گفت «کپی برابر اصل» دعوای بین کپیها و اصلهاست و کاربرد غیرمعمول و غیرمتعارف این قضیه یک بار به طور مستقیم در فیلم بیان میشود؛ آنجا که شخصیت زن فیلم خطاب به شوهر بدلیاش با اشاره به پسر خود میگوید کپی برابر اصل است.
مولف در این کتاب سعی کرده موضوع فیلم را به فیلمهای دیگری مانند «سفر در ایتالیا» اثر روبرتو روسلینی، یا فیلم «سال گذشته در مارین باد» اثر آلن رنه ارجاع دهد. اما از نظر او «کپی برابر اصل» دو ارجاع معتبر و کاملا فلسفی دیگر نیز دارد؛ یکی ارجاع به نمایشنامه «عاشق» اثر هرولد پینتر و دیگری ارجاع به کتاب «وانموده» یا «وانمایی» اثر ژان بودریار، فیلسوف و نظریهپرداز معاصر. این دو ارجاع برای درک فلسفی فیلم اهمیت بسیار دارند.
مولف سعی دارد در صفحات بعدی کتاب به تبیین این موضوع بپردازد و نگاه خود و نگاه ژان بودریار را در یک راستا قرار دهد تا به تبیین فلسفی فیلم بپردازد. او اگرچه به نکات دیگری درباره فیلم، مثلا موضوع عشق، میپردازد، اما باید پذیرفت که جستار مولف دارای نظم و یکپارچگی مفهومی است. مولف باور دارد اهالی فیلم بیشک میدانند «کپی برابر اصل» به شکلهای مختلف به تعداد زیادی از فیلمهای تاریخ سینما ارجاع میدهد. این ارجاعها از سوی کارگردان خواه آگاهانه باشد خواه ناخودآگاه، برای خوانش متن فیلم یا به عبارتی برای مضمون «کپی برابر اصل» مهماند.
مولف در پایان کتاب بر این نکته نیز تاکید دارد که «کپی برابر اصل»، درنهایت، یک تز فلسفی نیز درباره عشق دارد. این فیلم یک کمدی فانتاستیک در مورد عشق است به سبک نمایشنامه پینتر، فیلمی است درباره امکان آشتی بعد از ۱۵ سال زندگی، به سبک «سفر در ایتالیا»ی روسلینی، و نیز فیلمی است درباره زمانآمیزی به سبک فیلم «سال گذشته در مارین باد»، با غریبههایی که طوری با هم رفتار میکنند که انگار قبلا همدیگر را دیده بودند و با هم رابطه داشتند و آن رابطه را از طریق نقش بازی کردن به وجود میآورند. میتوان گفت تز فلسفی فیلم یک تعریف قابل دفاع از عشق، یا شاید تنها تعریف قابل دفاع از عشق است. اینکه عشق تعریف نوعی زمان است که بدان زمانآمیزی میگوییم.
چاپ اول کتاب «کپی برابر اصل» از مجموعه فیلم به مثابه فلسفه را نشر لگا، سال ۱۳۹۷ منتشر کرده است.
منبع: ماهنامه هنروتجربه
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- ۱۵ برنامه جدید در شبکه کتاب
- یک منبع ارزشمند/ نگاهی به کتاب «طراحی صدا برای فیلم»
- اینجا ترس، شام و ناهار و صبحانه آدمهاست!/ معرفی کتاب «گالری اجساد»
- بررسی و تبیین مفهوم «سینمای بیچیز» از منظر جامعهشناختی
- کارنامهی درخشانِ یک پژوهشگرِ دلشیفتهی سینما/ نگاهی به کتاب «افسون پردهی نقرهیی»
- داستانِ شیفتگی/ معرفی کتاب «افسون پردهی نقرهای»
- «سرگرمی آدمکش» هیچکاک ترجمه و منتشر شد
- ترسها، تردیدها و تنهاییهای یک زن/ نگاهی به کتاب «دفترچهی ممنوع»
- «کپی برابر اصل» کیارستمی در جمع برترین فیلمهای فرانسوی قرن ۲۱ از نگاه مجله ایندیوایر
- خیالبافانِ رویابین/ نگاهی به کتاب «حکایت مردان خاکستری سینما»
- تلنگری به جامعه ایرانی/ نگاهی به کتاب «چای سبز در پل سرخ»
- کتاب «تغییرات فرهنگی و اجتماعی» به بازار نشر آمد
- معرفی کتاب؛ «عکاسی، روشی برای مطالعات اجتماعی»
- انجمن سینمای جوانان منتشر کرد/ کتابی درباره موسیقی فیلم؛ ابزار پرقدرت گسترش حافظه بحران روحی و غم روزهای از دسترفته
- «تختخواب دیگران» منتشر میشود
نظر شما
پربازدیدترین ها
آخرین ها
- نمایش «دیوانه خانه زری بوره»/ جُـنون آرام
- استقبال از فیلمهای سینماگران ایرانی در فرانسه چطور است؟
- جنابخان؛ لبخندی بر روزهای پرالتهاب
- جشنواره آمریکایی به فیلم مهران رنجبر جایزه داد
- انتشار کتاب صوتی «ستارهی لیلا» با صدای گلچهره سجادیه
- با اهدای جوایز هفتاد و نهمین دوره؛ «مرگ فروشنده» موفقترین بازسازی یک نمایش در تاریخ جوایز تونی شد
- در شصتمین دوره برگزاری؛ کارلووی واری از مگی جیلنهال و جسی آیزنبرگ تجلیل میکند
- «تهران کنارت»؛ همچون طنینی که در خود میپیچد
- چهار جایزه بینالمللی برای فیلم «این صداها واقعیست»
- موافقت شورای صنفی نمایش با پخش بازیهای فوتبال ایران در سینما
- وکیل مدافع خبر داد: تایید حکم غیابی جعفر پناهی به حبس و ممنوعیت خروج از کشور
- «مجلس ضربت زدن»؛ جدال جهل و خرد
- «بدنام»؛ کابوس زیستن در حاشیه بدنامی
- فیلمبرداری «جزیره من» آغاز شد/ حضور برد پیت در صحنهی بزرگترین رقابتهای موتورسواری جهان
- «خون بس» برنده جایزه بزرگ بهترین فیلمنامه کوتاه رودآیلند شد
- مرجان ساتراپی درگذشت
- مرجان ساتراپی؛ کارگردانی استاندارد و نویسندهای مولف
- «تهران کنارت»؛ من از تو دل نمیکنم
- «پلان آخر بازی»؛ همچون پرندهی مهاجری، که پرواز برایش شکل غایی سفر است
- فخری خوروش؛ بازیگر مولف و ستاره موج نوی سینمای ایران
- «تهران کنارت»؛ زخمهای کاری، از نمایی دیگر
- فرهاد ارجمندی درگذشت
- به حرمت پیدا نشدن ماکان/نامه ای به پرویز پرستویی
- «روز افشاگری» و موضع اسپیلبرگ در استفاده از هوش مصنوعی
- خبرهایی از سریالهای لطیفی، جعفریجوزانی و رضا میرکریمی
- کنسرت «بازی تاج و تخت» روی صحنه میرود
- «استودیو صدای بِربِریَن»؛ فریادها و نجواها
- خوانشی فرویدی از فیلمتئاتر «نیوجرسی»/ تراژدی بیوالایش: از ترومای اولیه تا سیطرهی سائق مرگ
- تدوینگر اسکاری درگذشت
- دلیله و یک نقش مکمل تأثیرگذار
