روزنامه اعتماد در گفت وگو با دکترتقی آزاد ارمکی به بررسی مسائل اخیر پرداخته است.
به گزارش سینماسینما، بخشهایی از مصاحبه را می خوانید:
شما قبلا اعتراضات سال۸۸ را اعتراض طبقه متوسط و تجمعات سال۹۸ بر سر گرانی بنزین را مربوط به طبقه محروم جامعه ارزیابی کرده اید؛ با این مفروضات حوادث اخیر بعد از ماجرای درگذشت مهسا امینی را از منظر سیاسی و نظام طبقاتی چطور باید تحلیل کرد؟
هرچند مسائلی که این روزها در ایران درحال رخ دادن هستند متفرق به نظر میرسند، اما یک تم مشخص در آنها مشاهده میشود که ریشه آن «ضرورت تغییر» است. مثلا ضرورت تغییر درگشت ارشاد،یا تغییر نگاه سیاستگذاران به مطالبات زنان و جوانان و…حتی رادیکالترین شعارها نیز این روزها تم تغییر دارند.برخی افراد به دنبال تغییرات ساختاری هستند و برخی دیگر نیز به دنبال تغییر در روشها، شیوهها و نگاهها هستند. این دغدغهها هم دغدغه طبقه متوسط است که از زبان گروههای اجتماعی متعدد در حال طرح است.
چه دلیلی برای این تحلیل تان دارید؟ چرا معتقدید طبقه متوسط در این رخدادها نقشآفرین است؟
اگر موضوع، دغدغه طبقه پایین بود، این طبقه باید از این فرصت استفاده میکرد، برای کاهش فقر و نابرابری و نهایتا امتیازگیری اقتصادی. مثلا در ماجرای اعتراضات پس از درگذشت مهسا امینی، شعارهای اقتصادی در خصوص حقوق بهتر، مقابله با فقر و … نیز شنیده میشدند…
در حالی که یک چنین مطالباتی طرح نشدند.بلکه همه گروهها تلاش میکنند تا همان دغدغههای ریشهای طبقه متوسط را مطرح کنند.تغییر نگاه به زندگی، مدارا،حقوق زنان،آزادی، حقوق شهروندان و… توسط طبقه متوسط به دهان سایر بازیگران گذاشته شده است. از سوی دیگر، دانشجویان و دانشگاهیان هم اساسا نیروهای طبقه متوسط هستند که بعد از مدتها وارد کنشگری عمومی شدهاند. سایر اقشار اجتماعی نیز با همه تنوعی که دارند، حتی کنشگران فضای مجازی از مفهوم حقوق انسانی، تنظیم روابط مناسب و نزدیک با جهان، و… سخن میگویند که همه اینها گفتمان طبقه متوسط است.
یعنی این مطالبات هیچ ارتباطی با طبقات محروم پیدا نمیکند؟
اگر این مطالبات در قالب یک گفتمان تکرار شوند، باقی بمانند و روی آن ایستادگی شود، امکانی را فراهم میکند تا مانند سکه، یک جهت آن در راستای پاسخگویی به مطالبات طبقه متوسط باشد و جهت دیگر برای پیگیری مطالبات دهکهای پایین جامعه محقق شود. این همگرایی طبقاتی، موج بعدی پیگیری مطالبات را شکل میدهد که در آن هم طبقه متوسط و هم طبقه محروم، بازتابی از خواستههای خود را در آن پیدا میکنند.
شعار «زن، زندگی و آزادی »که طی روزهای اخیر مطرح شده، چه معنایی دارد؟
این یکی از ریشهدارترین خواستههای طبقه متوسط است. نیرویی هم که این مطالبه را مطرح میکند، نیروی طبقه متوسط است. اگر طنین این مطالبه به اندازهای گسترش پیدا کند که قلمروهای تازهای را در بر گیرد، باید منتظر حوادث تازهای در کشور باشیم.
بسیار گفته شده که فشار اقتصادی اخیر (به خصوص بعد از آزادسازی قیمتها) باعث نحیف شدن طبقه متوسط شده، چرا ردپای این مشکلات اقتصادی در مطالبات طبقه متوسط مشاهده نمیشود؟
چندین دلیل دارد؛ چون طبقه متوسط به خوبی دریافته، ریشه مشکلات اقتصادی کشور در مناسبات ارتباطی با جهان خارج و ضرورت احیای برجام و موارد اینچنینی است. یعنی در سیاستهای کلان و چیدمان نظام سیاسی و تصمیمگیری میبیند که این ضرورتها اولویت دارد. امروز مشکل اصلی اقتصادی کشور، این نیست که مثلا کارخانهای توسط یک سرمایهدار تعطیل شده یا کمبود کالا و فقر و… وجود دارد و مردم باید علیه سرمایهداری شعار دهند. موضوع اصلی تحریم و عدم احیای برجام و انزوای کشور است. حرفهایی که مارکس میزند با شرایط امروز ایران متفاوت است. از نگاه مارکسیستی طبقه کارگر علیه بورژوایی به پا میخیزد که مشکلات اصلی را ایجاد میکند اما اینجا موضوع اصلی، نظام تصمیمسازی و حوزه اجتماعی است. عامل اصلی در بروز این وضعیت نامناسب، سیاستگذاریها، ضرورت احیای برجام، بهبود مناسبات با جهان و منافع برخی گروههای با نفوذ در کشور است.
در مواجهه با این مطالبات باز هم شاهد رفتارهای تکراری از سوی صدا و سیما و سایر اصولگرایان حاضر در دایره قدرت هستیم. در ماجراهای سالهای ۷۶، ۷۸، ۸۸، ۹۸ و نهایتا ۱۴۰۱ صدا و سیما مطالبات را به بیگانگان و دشمنان مربوط کرد و بعد هم محتوای مشخصی را با موضوع آتش زدن پرچم یا توهین به شعائر و… تهیه کرد. آیا این رویکرد باز هم باعث اقناع گروههای سمپات با سیستم میشود؟
در گذشته برخی از این راهبردها نتیجهبخش بود. مثلا ماجرای سال۸۸ را به رویکردهای ضد اسلامی ارتباط دادند و تا حدودی بحث را جمع کردند، اما این رویکرد امروز حتی طرفداران اصولگرایان را نیز قانع نمیکند. در خوشبینانهترین حالت، مخاطبان قبلیشان را حفظ میکنند و مخاطب جدیدی جذب نمیکنند. کاری که صدا و سیما میکند، فرقی با رویکرد ایران اینترنشنال ندارد. هر دو تنها به دنبال بمباران تبلیغاتی هستند.هیچکدام به دنبال شفافسازی نیستند. گفتوگوهای عمیق را در هر دو رسانه هم نمیبینند. در حالی که باید لایههای موضوع از منظر علمی، طبقاتی، اقتصادی، سیاسی و…بررسی شود. رسانه آزاد تلاش میکند دیالوگهای متفاوتی را شکل دهد نه اینکه فقط بمباران تبلیغاتی کند. به این دلیل است که بهرغم اینکه صدا و سیما خود را مدام تکثیر میکند و از ۲کانال به ۱۰۰کانال رسیده، اما نتوانسته مخاطبان خود را گسترش دهد، بلکه مخاطبان و مرجعیت خود را از دست داده است.
اما فضای مجازی نقش ویژهای را از منظر رسانهای ایفا میکند.
فضای مجازی بدون بهرهمندی از یک ساختار مرکزی، در حال ایفای یک نقش ویژه در شکلدهی به تنوع معنا در جامعه ایرانی است. فضای مجازی یک ورژن ثابت در دفاع از حاکمیت یا نقد حاکمیت ندارد، بلکه لایههای متعدد رخدادها را جستوجو میکند و جالب اینجاست که اتفاقات اصلی در این قلمرو شکل میگیرد که صدا و سیما به آن بیاعتنا است.
موضوع گشت ارشاد این روزها به عنوان یک مطالبه جدی مطرح است. فعالان سیاسی، علمای دینی و عموم مردم آن را طلب میکنند. اما برخی اصولگرایان معتقدند که عقبنشینی از سنگر گشت ارشاد باعث پیشروی جامعه مدنی و طرح خواستههای تازه میشود. نظر شما چیست؟
باید توجه داشت، حاکمیت به سادگی عقبنشینی نمیکند، فقط زمانی این عقبنشینی شکل میگیرد که ساختارها دچار کژکارکردی شوند. به نظر میرسد گشت ارشاد به نقطه پایان خود نزدیک میشود. تاسفآور این است که چرا این تحولات به اجبار (و نه اختیار) رخ میدهند و از قبل پیشبینی صورت نمیگیرد. مثل ماجرای حضور زنان در ورزشگاهها، سیستم به دلیل اجبار فیفا ناچار شد تن به حضور زنان در ورزشگاهها بدهد. در ماجرای گشت ارشاد نیز ماجرای فوت دختر نازنین ایرانی (مهسا امینی) نوعی اجبار را شکل داده است. این به معنای مقدمهچینی برای سایر مطالبات جامعه مدنی و مردم نیست، کسانی که این نظر را دارند، موضوعات را سطحی میبینند. برای هر موضوع، سازمان و سوژهای باید ضرورت مختص آن موضوع شکل بگیرد و بعد تحولات شکل بگیرد. مثلا در تغییر کارکرد دانشگاهها، کرونا اثرگذار بود. دولت اساسا اعتنایی به دانشگاهها ندارد و میخواهد نیروی طرفدار برای خود بسازد. اما کرونا نقش دانشگاه را تغییر داد. این روند برای حوزههای علمیه به گونهای دیگر رخ داده است. مسالهای رخ داده که باعث شده کارکردهای تازهای در این نهاد ایجاد شود. بنابراین در خصوص گشت ارشاد، مطالبات مرتبط با جمعآوری آن است نه گزارههای دیگر. تسری دادن آن به سایر موارد اشتباه است.
خبرآنلاین
![](/wp-content/themes/cinemacinema/img/tel.gif)
لینک کوتاه
نظر شما
پربازدیدترین ها
- یادداشت محمد حقیقت درباره جشنواره ونیز/ آیا شاهکاری در راه است؟
- در حال و هوای جشنواره ونیز/ انتظارها از آلمادوار بالا بود، اما…
- اعطای جایزه هفته منتقدان جشنواره ونیز به فیلمساز ایرانی/ صاحبان جوایز فیپرشی شناخته شدند
- در حال و هوای جشنواره ونیز/ جایزهای به لیدی گاگا میرسد؟
- «پیر پسر» در جشنواره لوکا/ فیلمی با بازی لیلا حاتمی و حامد بهداد مسافر ایتالیا شد
آخرین ها
- ۲ فیلم ایرانی در جشنواره دانشجویی اروگوئه رقابت میکنند
- شیر طلای ونیز به آلمادوار رسید
- جایزه افقهای اکسترای جشنواره ونیز برای نادر ساعیور
- اعطای جایزه هفته منتقدان جشنواره ونیز به فیلمساز ایرانی/ صاحبان جوایز فیپرشی شناخته شدند
- تلخی بیپایان/ درباره نمایش «ترور»
- برای رقابت در بخش بهترین فیلم بینالمللی؛ ۷ کشور دیگر فیلمهای اسکاریشان را معرفی کردند
- نخستین جوایز جشنواره ونیز اهدا شد/ «ماناس» و «آلفا» دو جایزه اولِ بخش مستقل ونیز را گرفتند
- «رها» با شهاب حسینی کلید میخورد
- اکران «شهسوار» از چهارشنبه
- پایان مأموریت «ناریا» در تهران
- بزرگداشت فرامرز قریبیان برگزار شد؛ دوستت دارم رفیق!/قریبیان یک چهره ماندگار فرهنگی است
- در حال و هوای جشنواره ونیز/ جایزهای به لیدی گاگا میرسد؟
- راهیابی «آخرین تولد» به پنج جشنواره بینالمللی
- قهرمانی تیم ملی کشتی فرنگی جوانان ایران در مسابقات جهانی با حمایت همراه اول
- یادداشت محمد حقیقت درباره جشنواره ونیز/ آیا شاهکاری در راه است؟
- «پیر پسر» در جشنواره لوکا/ فیلمی با بازی لیلا حاتمی و حامد بهداد مسافر ایتالیا شد
- چهار فیلم جدید با ترکیب تازهای از بازیگران روی پرده سینماها
- از «قیام» نتفلیکس تا آثار ایرانی در جشنواره بوسان
- حضور همراه اول در بزرگترین رویداد فناوری عراق
- با تمدید ۳ ساله قرارداد؛ همکاری دیوید فینچر با نتفلیکس در قالب ۴ پروژه ادامه دارد
- دبیر جشنواره موسیقی فجر: خیالتان راحت؛ موسیقی رَپ خطر ندارد!
- نشست تئاتر و آموزش با حضور صابر ابر، الهام کردا و ستاره اسکندری
- بزرگداشت فرامرز قریبیان برگزار میشود
- در حال و هوای جشنواره ونیز/ انتظارها از آلمادوار بالا بود، اما…
- جایزه ویژه جشنواره بلغارستان به «کیک محبوب من» رسید
- جایزه جشنواره ارمنستانی به «بختگان بیبخت» جایزه
- صدور مجوز برای ۴ طرح سریال نمایش خانگی
- آغاز جنگ ستارگان در ونیز از سوی منتقدان
- شاعری که روحش همه نیمایی بود؛ بدرقه محمدعلی بهمنی به خانه ابدی
- مینی سریال گریسلدا؛داستان یک ملکه شرور