پایگاه خبری تحلیلی سینماسینما

چهل وپنج سال از زمانی که «گاو» مارتین اسکورسیزی برای اولین بار روی پرده رفت می گذرد؛ فیلمی که در زمان اکران چندان جدی گرفته نشد اما امروز به عنوان یکی از برترین فیلم های سینما و یکی از مهم ترین بازنمایی های ورزش در تاریخ سینماست. «گاو خشمگین» تنها داستان یک بوکسور نیست؛ روایتی است از مردانگی زخم خورده، خشونت متراکم و بدنی که از فرط تکرار ضربه دیگر توان ایستادن ندارد. اکنون در سالگرد ۴۵ سالگی این فیلم، بازخوانی آن بیش از هر زمان دیگری ضروری به نظر می رسد.

همه چیز در گاو خشمگین از رینگ آغاز می شود؛ اما رینگ بوکس در اینجا میدان رقابت ورزشی نیست، میدان تولید و بازتولید خشونت است. بدن جیک لاموتا نه فقط ابزار ورزش، بلکه تنها سرمایه اجتماعی اوست؛ سرمایه ای که مدام مصرف می شود، فرسوده می گردد و هرچه بیشتر می کوبد، بیشتر در خودش فرو می ریزد. اسکورسیزی با فاصله گرفتن از واقع گرایی مرسوم در فیلم های بوکس، مبارزه ها را به صحنه های اندام نگارانه تبدیل می کند؛ گاو خشمگین ورزش را از ساحت سرگرمی دور می کند و آن را به ابزاری برای فهم فشار اجتماعی و روانی تبدیل می سازد.

در قلب این فیلم، بحران مردانگی قرار دارد. جیک لاموتا تجسم مردی است که تنها زبانش برای ارتباط، خشونت است. حسادت بیمارگونه، بی اعتمادی مزمن و نیاز به کنترل، بر همه چیز سایه می اندازد. او همان گاوی است که در نام فیلم رمزگذاری شده؛ قدرتمند، بی انضباط و در لحظه خشم کور. لاموتا در رینگ پیروز است اما در زندگی شکست خورده؛ نمی تواند مرز بین مسابقه و واقعیت را تشخیص بدهد و همان ضربه هایی را که قرار است در رینگ بزند، در خانه و فضای خصوصی تکرار می کند. این پیوند میان ورزش حرفه ای و فروپاشی اخلاقی، گاو خشمگین را از یک فیلم ورزشی صرف جدا می کند.

بدن در این فیلم مرکز معناست. از یک سو، بدن ورزشکار حرفه ای به عنوان بدن مصرف شده و از سوی دیگر، بدن افسرده، چاق و بی تحرک لاموتای میانسال که با گذشته ای شکست خورده روبه رو می شود. این تقابل زمانی است که فیلم را به یک تراژدی بدل می کند؛ جایی که انسان با نیروی خودش نابود می شود. بدن لاموتا از نماد قدرت به نشانه سقوط تبدیل می شود. او در پایان دیگر گاو خشمگین نیست؛ گاوی است خسته، سنگین و ناتوان که شهرت گذشته اش را در قالب نمایش های سطحی بازگو می کند.

اسکورسیزی در گاو خشمگین از زبان کاتولیکی گناه و اعتراف استفاده می کند؛ شخصیتی که باید برای رهایی از گناه، خشونتش را ابتدا بر دیگران و سپس بر خودش وارد کند. لاموتا با هر مشت، در واقع اعترافی ناتمام انجام می دهد؛ اعترافی که هیچ وقت کامل نمی شود. صحنه های بوکس، اعتراف گاه هایی هستند که در آنها حقیقت تاریک شخصیت برملا می شود. رستگاری در این فیلم نه کامل است و نه نجات بخش؛ بلکه شکست باشکوهی است که تنها حقیقت آن باقی می ماند.

منبعو: روزنامه ایران