سینماسینما، فرزانه متین
نظام مردسالاری بر پایه ی خشونت، غیرت، قدرت نمایی و سرکوب احساسات بنا شده است این مردانگی نه فقط به زن، ستم می کند بلکه مرد را در نهایت به ویرانی می کشاند. یکی از مهمترین مشکلات سینمای ایران، نمای مردانه، نگاه جنسی شده به زن، روایت خطی با قهرمان مرد که خودش بازتولید کننده ی سلطه ی مردانه محسوب میشود، است. در این گونه روایت ها، زنان معمولا در حاشیه قرار دارند و هویت شان وابسته به مرد تعریف و بازنمایی می شود و فیلم های اندکی در این زمینه ساخته شده که زنان را در ثقل روایت قرار می دهند که امکان انتخاب، مقاومت و حتی خشونت مشروع دارند که این چرخه را به دور از هرگونه شعارهای گل درشت از بین ببرند و بتوانند سلطه ی مردانه را به چالش بکشانند و به زنان امکانی فراتر از نقش های سنتی ارائه دهند.
در فیلم های «پیرپسر» و «زن و بچه»، مردسالاری نه فقط یک ساختار اجتماعی بلکه یک هویت روانی و فردی است که مردان خود قربانی این ساختارند که برای حفظ مردبودن آن را بازتولید می کنند و زنان در این جهان ها یا حذف شده اند یا تحت کنترل و سلطه اند.
«پیرپسر» اکتای براهنی بیش از هر چیزی به رابطه ی پیچیده و پرتنش یک پدر و پسر بر تصاحب یک زن می پردازد. این اثر روانشناختی دربارهی انتقال زخم های نسلی و وراثت خشونت مردانه است. در این فیلم، پدر نماد قدرت مطلق و نقش بی چون و چرای مردسالارانه را ایفا می کند. او از فرزندانش اطاعت می خواهد، عشق را نمی شناسند و فقط کنترل و اطاعت برایش معنا دارد. پسرهای او با بحران هویت مردانه نیز روبه رو هستند و هر دوی آن ها(علی و رضا) در تلاشند که نقش مردانگی را بازی کنند که بر آن ها تحمیل شده است. زن یعنی رعنا یا مادر رضا، باید غیرفعال، خاموش و یا قربانی خشونت پدر باشند. حضورشان ابزار شکل دهی شخصیت مردان است نه انسان های مستقل. فیلم نشانمی دهد که مردسالاری باز تولید می شود و پسر محکوم است به تکرار رفتارهای پدر مگر آنکه چرخه را بشکند.
اما جامعه ی مردسالارانه در فیلم «زن و بچه» سعید روستایی تا حدودی با «پیرپسر» متفاوت است؛ در فیلم جدید وی، مهناز با بازی پریناز ایزدیار دیگر به عنوان حفظ غیرت و آبروی مردان به کار گرفته نمی شود و محکوم به سرنوشتی نیست که تصمیم گیرنده ی آن، مردان باشند، نه پسر نوجوانش و نه نامزد پلشت اش نمی توانند او را محکوم به زندگی کنند که خواهانش نیست. مهناز که در مرکز روایت قرار دارد زنی مستقل و عدالت خواه است و در صدد شکستن حصارهایی است که مردان برای او درست کرده اند. زن در اینجا به عنوان سوژه است نه ابژه. او زن اغواگر و فریبنده ی سینما نیست که هدف اصلی مردان باشد بلکه زنی برخاسته از همین اجتماع و در صدد فریاد زدن برای عدالت است که البته وارد چرخه ی انتقام می شود. او هر مردی را که می داند باعث خلل در زندگی اش شده از منظر روحی و روانی تکه تکه می کند چرا که همین مردان، داغ بزرگی را بر دل او گذاشته اند. زیرکی روستایی در این مورد را باید قراردادن یک وکیل مرد در کنار مهناز دانست او نخواسته شکل و شمایل اثرش را فمنیستی کند که در جامعه ی ما، هنوز معنای درست خود را پیدا نکرده و از این رو خیلی روشن و واضح، چالش های نظام مردسالارانه را به تصویر کشانده است.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- «چهار صندوق»؛ وقتی قدرت، سازندگانش را به بند میکشاند
- زنی گرفتار در ساختاری آسیبزننده/ تحلیل اجتماعی فیلم «زن و بچه»
- «زن و بچه»؛ فروپاشیدن
- از «هامون»، «تایتانیک» و «پیرپسر» تا «بدنام»
- درباره «زن و بچه»/ زنی در میانه خشم و خروش و بخشش
- «گل سنگ»؛ سریالی که قواعد نمایش خانگی را بر هم زد
- فیلم سینمایی «زن و بچه» به اکران آنلاین رسید
- جنابخان؛ لبخندی بر روزهای پرالتهاب
- جشنواره فیلم کن ۲۰۲۶؛ فهرست بخش کلاسیک اعلام شد/ یک فیلم ایرانی در میان آثار کوتاه
- «مو به مو»؛ پرویز شهبازی و خلق جهانی متفاوت در نمایش خانگی
- افسانهای در حبس؛ سرنوشت «چریکه تارا»
- «چیزهایی که میکُشی»؛ پدرسالاری، سکوت و خشونت
- «پیرپسر» در آینه مکتب نقد عمیقگرا
- آثار پناهی، مکری و روستایی در بخش غیررقابتی/ «رها» و «چشم بادومی» در مسابقه فیلمهای اول و یونیسف جشنواره هند
- «پیرپسر»؛ پیرمرد پرحاشیه
پربازدیدترین ها
- تاریخچه سریالهای ماه رمضان از ابتدا تاکنون/ در دهه هشتاد ۴۰ سریال روی آنتن رفت
- حقایقی درباره فیلم یک تکه نان به بهانه پخش آن از شبکه نمایش
- نشانهشناسی «صد سال به این سالها»؛ از اندوه بیپایان ایران تا احیای حس نوستالژی
- حیازدائی از جامعه به سبک نجلا/انتقاد شدید کیهان از سریال نجلا
- نگاهی به سریال پریا / یک عاشقانه نامتعارف
آخرین ها
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک
- فراخوان چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
- «افسانه سپهر» و «دیاِناِی» در راه اکران آنلاین
- آغاز کنسرتنمایش «فرهاد» از هفته آینده
- ورنر هرتسوگ «پیادهروی زندگی» را میسازد
- «استیسی کیچ» درگذشت





