پایگاه خبری تحلیلی سینماسینما

سینماسینما، حسین سلطان‏‌محمدی:

تلویزیون این روزها در بعضی موارد، به موضوعاتی سوق داده شده که لزوما پیشگامی این رسانه را نشان نمی‌‏دهد بلکه تبعیت از سوژه‏‌های اصطلاحا عامیانه و زرد و حاشیه‏ سازی بی‏مورد را جلوه‏گر ساخته است. اگر فرض کنیم آمارهای رسمی سازمان صداوسیما از میزان بینندگان سیما به واقعیت نزدیک است – که البته با ملاک‏‌های خودشان خیلی دور از صواب نمی‏‌گویند، با اینکه بعضی رسانه‏‌های دیگر با ملاک‏‌ها و معیارهای متفاوتی، بر این ماجرا خرده می‌‏گیرند – آیا این تعداد بیننده، باید برمبنای سیاست‏‌های کلان و رسمی و بار معنایی واژگانی چون رسانه ملی و دانشگاه و مانند آن، جلو بروند یا برمبنای موج‏‌های عامیانه و حرف‏‌های محاوره‏ای میان مردم عادی؟ اگر قرار است همانند برنامه نود، رهبر جریان‏ سازی در سایر رسانه‏ های در موضوعی خاص بشویم، با توجه کردن به سوژه‌‏های فرعی به این خواهیم رسید یا با جریان‏ سازی جدی؟

شامگاه ۲۳ شهریور، در شبکه دو و در دوره تازه سینما دو، در بخشی از مکالمه مجری و مدیرعامل سینما بر سر حواشی جشن خانه سینما به این رسیدیم که چرا احسان کرمی، دقایقی طولانی بعد از آغاز مراسم رسید و نکات در این موضوع بیان شد. وقتی همه می‌‏دانیم احسان کرمی تا چه ساعتی، اجرای صحنه‌‏ای دارد، نمی‏‌توانیم این فرض را قائل شویم که با محاسبه این موضوع و فرستادن آگاهانه همایون اسعدیان، نوعی تمهید متفاوت برای اجرا، پیش‏ بینی شده است و رسیدن مجری با موتور به محل مراسم، برای شیرینی کار بوده است. صحنه رساندن حلقه‏‌های فیلم به دفتر جشنواره با موتور در فیلم «میکس» داریوش مهرجویی را، که به یاد داریم. تمهیدی متفاوت اما شیرین بود. حالا مباحثه بر سر این موضوع در برنامه‏‌ای که دیرهنگام در حال پخش است و افراد درگیر در سینما، مخاطب اصلی آن هستند، غیر از کشاندن مدیرعامل خانه سینما به جایگاه عذرخواهی از این و البته سایر موارد، چه آورده تخصصی داشت؟ یا در ادامه و در بحث پیشینه کاری علیرضا زرین‏‌دست و رسیدن به ماجرای جداشدن از پروژه فیلم سینمایی «بوی پیراهن یوسف» – بیش از بیست سال پس از تولید آن – و در حالی که خود وی محترمانه و با واژه‌‏های دیپلماتیک به آن پاسخ می‏دهد، اصرار مجری بر بیان واژگانی نظیر اینکه «تواضع به خرج می‏دهید و …»، غیر از این بود که عمدا در حال داستان‌‏سازی بر سر پروژه‌‏ای هستید که دو طرف روایت، یعنی فیلمبردار و ابراهیم حاتم‏ی‌کیا، از آن عبور کرده‏‌اند و اکنون جناب مجری مصر است برایش حاشیه درآورد؟

به اینها بیفزایید اصرار همکارمان احسان ظلی‏‌پور در برنامه‏‌های گفتگو محورش با چهره‏‌های فرهنگی، هنری، ورزشی و مانند آن بر رسیدن به حاشیه‏‌های روزمره محاوره‏ای مردم. آن از مبحث مهرداد میناوند که تبعات منفی‏اش بیشتر از نتایج مثبت آن بود و کدورت افزود. و اکنون شاهد انتشار فیلم گفت‏وگویش با رامبد جوان و ماجرای دعوت یا عدم دعوت از سحر دولتشاهی از سوی رامبد جوان در خندوانه هستیم. در حالی که دو سوی این بحث، پس از جدایی از یکدیگر در کمال احترام، به زندگی شخصی و هنری خود مشغول‏اند و همانند سایر هنرمندانی که این روزها، زندگی متفاوتی نسبت به گذشته خویش انتخاب کرده‏اند با گذشته خود محترمانه برخورد می‏کنند، تصورمان از قراردادن این دو در قاب خندوانه چیست؟ که برسیم در بیان زندگی شخصی به این موضوع که من و شما (رامبد جوان و سحر دولتشاهی)، چرا از هم جدا شده‏ایم؟ با پرسش از چرایی عدم دعوت، دنبال چه هستیم؟ آیا هرچه در محاورات عامیانه مطرح است، باید در تلویزیون بیان کنیم؟ اگرچه پاسخ رامبد جوان بسیار منطقی بود، که هنوز ظرفیت برخورد طبیعی با این مسئله وجود ندارد.

در دو مثال تازه رخ داده، ما با چه مصداق و معیاری به طراحی پرسش پرداخته‌‏ایم؟ معیار ما حفظ کرامت هنرمندان است یا کشاندن مجدد آنان به مباحثات عامیانه و خاله‌‏زنکی روزمره؟ ناظران رسانه‏‌ای ما که مثلا خرده‌‏گیر تقلیدی‏‌ بودن دکور دورهمی بودند، بر این نوع سبک حاشیه‏‌پردازی در برنامه‌‏های تلویزیون، صحه می‏گذارند؟ اگر نود، از همان دقایق آغازین پخش هفتگی، موج رسانه‌‏ای بر موضوعات دنیای فوتبال ما را به حرکت درمی‌‏آورد، به علت تمرکز بر موضوعات جدی است و نه موارد زرد و عامیانه، که آنها را با دقت کنترل می‏کند. اما این نمونه برنامه‏‌های مرتبط با دنیای هنر و سینما، از جدیت فاصله دارند و با ظاهر دموکرات‏‌مآبانه، بیشتر بر حواشی می‏‌افزایند. در خود تلویزیون که قطعا این تحلیل موجود است که به دلایل بسیاری نظیر تغییر رفتاری مردم در اوقات فراغت، و توجه به مواردی نظیر مسافرت یا غوطه‌‏ور شدن در دنیای مجازی، تب و تاب ماهواره دیدن، فروکش کرده است و علت این روش تهیه پرسش و پاسخ و موضوع ‏یابی، برای رقابت ماهواره‏‌ای نیست. اما می‏‌توان برداشت کرد که سایه فضای مجازی بر این رفتار رسانه‏‌ای دیده می‏‌شود؛ اما برای پیشگامی در فضای مجازی، لزوما موضوعات زرد، چاره‏کار نیست و محتواسازی برای دست‏به دست شدن در فضای مجازی، روش دیگری دارد.