پایگاه خبری تحلیلی سینماسینما

سینماسینما، ابوالفضل نجیب

هشت سال جنگ تحمیلی علیرغم همه تبعات و هزینه های تحمیل شده جانی و مالی و روحی و روانی و پیامدهایی از جمله فقر و بیکاری و فساد و…. شاید تنها دستاورد آن ظهور و استمرار و تنوع سینمایی بود که به یکی از مهمترین ژانرها در تاریخ سینمای ایران تبدیل شد. ژانری که ابتدا به ساکن با رویکرد حماسی و تهیج روحیه عمومی برای مشارکت و دفاع از مرز و بوم اعلام موجودیت کرد. این شروع اغلب توام بود با الگوبرداری از نمونه های اکشن جنگی موفق در سینمای جهان. بتدریج برخی فیلمسازان جوان و آموخته در نهادهای سینمایی بعد از انقلاب با نگاهی متفاوت و در نسبت با فرهنگ حاکم بر جبهه ها موفق به خلق آثار ماندگاری در این ژانر شدند.  «بلمی به سوی ساحل» ساخته شادروان رسول ملاقلی پور و  «مهاجر» ساخته ابراهیم حاتمی کیا از نمونه های متفاوت ژانری بودند که قدم های اولیه را بر می داشت. بتدریج  «از کرخه تا راین» و تا رویکرد به نوع کمدی سینمای جنگ «لیلی با من است» در ادامه این مسیر نشان از بلوغ این ژانر داشت. سینمای جنگ بواقع تنها نوع ژانری از سینما بود که توانست پروسه تکاملی و جنینی طبیعی را تا سال ها بعد طی کند. نوع جنگ که می توان به کلاسیک تعبیر کرد، در واقع بستری شد برای ساخت همه گونه سینمای جنگ در خاک و هوا و دریا و جنگ شهرها. این تنوع بی شک ناشی از گستردگی و تنوع مکانی و مهمتر جنگی بود که که بیشتر روی خاک و نبردهای زمینی شکل می گرفت. که گاه به نبردهای حتی تن به تن و گرفتن اسیر و رویارویی میان نیروهای دو سو و اتفاقات غیرمنتظره منتهی می شد. درست بر خلاف جنگ تحمیلی اخیر و تجاوز هوایی اسراییل به مکان های مشخص و واکنش های موشکی و پهبادی متقابل جمهوری اسلامی. از این زاویه باید پذیرفت نوع و جنس جنگ اخیر با جنگ هشت ساله با عراق کاملن متفاوت و بدیع است. جنگی بدون رویارویی و از راه دور. به همین دلیل در صورت استمرار سینمای جنگ از این پس این ژانر تابع قوانینی خواهد بود که مختص جنگ دوازده روزه است. و به یک معنی اگر قرار بر دنبال کردن این سینما باشد، ناگزیر به فراهم آوردن امکانات و سخت افزارهای لازم در این خصوص خواهیم بود. سازوکارهایی که به نظر نمی رسد در حال حاضر و کوتاه مدت امکان فراهم آمدن آن میسر باشد. علی القاعده دنبال کردن این گونه با لحاظ پیامدهایی که به جا گذاشته و ایضن محدودیت ها و ملاحظاتی که می باید رعایت شود، تا حصول به مانیفست و دستورالعمل های رسمی جدید در پرده ابهام خواهد بود. این که جنگ اخیر در تولیدات سینمای جنگ که مدتهاست به انزوا رفته نقش و تاثیری ایفا کند حداقل تا این زمان حداقلی از پایان آن دور از ذهن است. حتی با رفع ملاحظات موجود بعید است به این زودی و با توجه به محدودیت های سخت افزاری و مشکلات برای بازسازی وقایع غیرمنتظره در این جنگ سینمای ایران نشانی از جنگ ۱۲ روزه را در تولیدات سال و سال های آینده به همراه داشته باشد. بخصوص که جنبه ها و سویه های امنیتی و اطلاعاتی این جنگ بسیار فراتر از جنگ هشت ساله است و به یقین و به همان اندازه ملاحظات برای بازسازی آنچه اتفاق افتاده بیشتر خواهد بود.