سینماسینما، عزیزالله حاجیمشهدی
چهرهپردازی در سینما، تنها یک فعالیت فنی و تفنّنی نیست، بلکه حوزهیی میانرشتهیی است که در پیوند مستقیم با روانشناسی شخصیت، تاریخ، فرهنگ دیداری، مردمشناسی و حتی انسانشناسی چهره عمل میکند. در هر اثر سینمایی، چهرهپرداز نقشی بسیار کلیدی در شکلدهی به هویت شخصیتها و انتقال دقیق موقعیتهای زمانی، اجتماعی و احساسی ایفا میکند؛ نقشی که بهظاهر پشت دوربین است، اما تأثیر آن در پیشبرد روایت، گسترش جهان اثر، و باورپذیری شخصیت ها به درستی محسوس و تعیینکننده است.
در سینمای ایران، این هنر طی چند دهه ی گذشته از یک مهارت محدود به یک دانش تخصصی و حرفهیی چندلایه ارتقا یافته است؛ دانشی که امروز شامل روش های فنی کلاسیک، فناوریهای نوین، طراحی شخصیت، مطالعات تاریخی، ساخت برسازه های ساختگی (prosthesis)، و تلفیق با جلوههای ویژه میشود. بخش مهمی از کیفیت دیداری سینمای ایران، مرهون تلاش چهرهپردازانی است که با تجربه، خلاقیت و نگاه پژوهشمحور،انگاره ها و استانده های(standard ) این هنر را در کشور تثبیت کرده یا توسعه دادهاند.
آنچه در ادامه میآید، فهرست ۱۰ نام آشنا از چهرهپردازان برتر سینمای ایران- بر پایهی تنوع کاری، اثرگذاری، سوابق حرفهیی و نقش تاریخیشان- است و سپس ۱۰ چهرهپرداز مهم دیگر در ردهی دوم قرار گرفتهاند که هر یک از آنان نیز سهمی قابلاعتنا در اعتلای این هنر داشتهاند.
۱۰ چهرهپرداز برتر سینمای ایران
(به ترتیب شایستگی)
۱. عبدالله اسکندری:
چهره پرداز پیشگام و جریانساز و صاحب سبک.
آثار شاخص اسکندری: «مادر»، «آدم برفی»، «دلشدگان»، «هامون»، «مرگ یزدگرد»، «پری»، روز واقعه و…
۲. جلالالدین معیّریان:
دارای نقش محوری در تثبیت چهرهپردازی حرفهیی پس از انقلاب؛ مدرّس و مرجع فنی.
آثار شاخص معیریان: «مسافران»، «سرب»، «قارچ سمی»، «غزال»، «ردپای گرگ»، «هبوط» و …
۳. سعید ملکان:
ترکیب چهرهپردازی با جلوههای ویژه؛ حضور پررنگ در آثار جنگی و جشنوارهپسند .
آثار شاخص ملکان: «در چشم باد»، «سارای»، «راه آبی ابریشم»، «تنگهی ابوقریب»، «شبی که ماه کامل شد»، «سرخپوست» و…
۴. مهرداد میرکیانی:
انگارهسازی چهرهپردازیهای واقعگرا و اجتماعی؛ بسیار پرکار و دقیق.
آثارشاخص: «کشتی آنحلیکا»، «در مسیر باد»، «برج مینو»، «گیلانه»، «ارتفاع پست»، «جدایی نادر از سیمین»، «دربارهی الی»، «فروشنده» و …
۵. شهرام خلج:
متخصص خلق شخصیتهای پیچیده با چهرهپردازیهای سنگین در فیلم های تاریخی.
آثار شاخص شهرام خلج: «تکیه بر باد»، «نقاب»، «روزی که خواستگار آمد»، «در چشم باد»، «آینه بغل»، «معصومیت از دست رفته» و …
۶. ایمان امیدواری:
از چهرهپردازانِ نسل جدید با طراحیهای خلاق، دقیق و مؤثر.
آثار شاخص: «هزارپا»، «سرخ پوست»، «عرق سرد»، «متری شیش و نیم»، «بادیگارد»، «دو زیست»، «خورشید» و …
۷. محسن دارسنج:
پیشرو در تلفیق هنر چهرهپردازی و جلوههای میدانی.
آثار شاخص: «بارکد»، «همه چیز برای فروش»، «ماجرای نیمروز»، «متری شیش و نیم»، «قصر شیرین» و …
۰۸مسعود ولدبیگی :
استاد نسل قدیم؛ یکی ازبنیانگذارانِ گریم حرفهیی.
آثارشاخص: «دوئل»، «زشت و زیبا»، «از کرخه تا راین»، «پردهی آخر» و مجموعهی تلویزیونی «آتش، بدون دود»و…
۰۹بیژن محتشم :
آثار شاخص: «سارای»، «معجزهی خنده»، «من زمین را دوست دارم» و …
۰۱۰مهین نویدی :
آثار شاخص: «بانو»، «نرگس»، «پرندهی کوچک خوشبختی»، «ناصرالدین شاه آکتور سینما» و …
۱۰ چهرهپرداز مهمِ ردهی دوم
۰۱ مهری شیرازی:
آثار شاخص: «نیمه پنهان»، «زیر پوست شهر»، «عشق فیلم»
۰۲ نوید فرح مرزی:
آثارشاخص: «اسب حیوان نجیبی است»، «شمعی در باد»، «نیمهی پنهان»، «عشق فیلم»، «زیر پوست شهر»و…
۰۳عاطفه رضوی:
آثار شاخص: «خانه خلوت»، «زرد قناری»، «عروس»، «کتونی سفید»، «بوی کافور، عطر یاس» و …
۰۴ مژده شمسایی:
آثار شاخص: «عبور از غبار»، «شاید وقتی دیگر»، «زینت»، «پردهی آخر»و…
۵ . مجید اسکندری
آثار شاخص: «هنرپیشه»، «زرد قناری»، «آدم برفی»، «گلهای داوودی»، «بای سیکل ران» و …
۰۶مهرداد قلیپور:
گرایش به واقعگرایی در طراحی شخصیتها.
آثارشاخص: «سد معبر»، «یک روز به خصوص» و …
۰۷ زهرا ابراهیمی:
متخصص چهرهپردازی آثار اجتماعی.
آثارشاخص: «ابد و یک روز»، «کوچه بینام» و…
۰۸ رضا رادمنش:
ترکیب چهرهپردازی واقعی و فانتزی.
آثارشاخص: «پلهی آخر»، «طلا و مس»، «نان و عشق و موتور ۱۰۰۰»
۰۹ سیدمحسن موسوی:
آثارشاخص: «متولد ماه مهر»، «بچههای آسمان»، «مدرسهی پیرمردها»، «رستاخیز» و …
۰۱۰ پرویز شکری:
آثار شاخص: «دیگه چه خبر؟»، «لنگرگاه»، «دزد و نویسنده»، «زیر بامهای شهر» و …
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- «ارزشهای نسبی»؛ مرز باریکِ میانِ راست کرداری و ریاکاری!
- به یاد ایرج صغیری؛ مسافر غریب!
- نقد؛ چراغی در رهگذر تاریک و روشن سینما
- امیدواری به کاهشِ رنجِ زبان پریشی
- رنج بیپایانِ رفتن! / نگاهی به فیلم رفتن ساخته برادران محمودی
- نگاهی به فیلم «کوپال» ساخته کاظم ملایی/ رهایی از دام خودشیفتگی!
- نگاهی به مستند «بنیانگذار محک»/ شفاخانه مهرورزی
- نگاهی به مستند «شاعران زندگی»/ زنان؛ شاعران ِ زندگی شیرین
- نگاهی به فیلم وارونگی ساخته بهنام بهزادی/ وارونگی پندارها و کردارها!
- نگاهی به «رم، شهر بیدفاع!» ساخته روبرتو روسلینی/ رم، بهار سینمای ایتالیا!
- نقدی بر مستند «صدای سکوت»/ فریادِ تصاویر بی صدا !
- نگاهی به فیلم قیچی ساخته کریم لکزاده/ مکافاتِ گُریزناپذیر
- ضرورتِ حمایت از نشریات ِ تخصّصی سینمایی
- پروندهای برای سینمای فرهادی۶/ تصویر خانواده در سینمای اصغر فرهادی
- احمد مسجدجامعی و عبدالله اسکندری در مراسم افتتاحیه یک فیلم/تصاویر
پربازدیدترین ها
- تاریخچه سریالهای ماه رمضان از ابتدا تاکنون/ در دهه هشتاد ۴۰ سریال روی آنتن رفت
- یادداشتی بر یک فیلم محترم؛ «ایرو»
- یادداشت محسن امیریوسفی در سوگ عباس اسفندیاری، بازیگر «خواب تلخ»/ مرگ یک سلبریتی خصوصی
- برخورد سینماگران با جشنواره فیلم فجر؛ مُرده شورها هم گریه کردند!
- «ماهی سیاه کوچولو» نه سفارشی است نه سیاسی/ حاشیهنگاری بر سال ۱۳۶۰
آخرین ها
- به بهانه اجرای «چهار صندوق» بیضایی در تهران/ مترسکی که با دست خودمان میسازیم
- فردریک وایزمن درگذشت
- «روایت یک انتصاب »؛ شروع سرخوشانه، پایان تراژیک
- رابرت دووال درگذشت
- جسد تهیهکننده سریال «تهران» پیدا شد
- محک خوردن نامزدهای اسکار در جوایر اسپیریت
- حذف لوکیشن برای یک فیلم؛ «کشتن ساتوشی» با پسزمینهی هوش مصنوعی فیلمبرداری میشود
- بدرقه پیکر اسفندیار شهیدی به خانه ابدی
- ماجرای یک جایزه برای ۲ فیلم
- عنایت بخشی درگذشت
- یک سقوط آماری در سینما/ برنامه نامشخص سینماها برای ماه رمضان
- اسفندیار شهیدی درگذشت
- گفتوگو با داریوش خنجی، مدیر فیلمبرداری کاندیدای اسکار ۲۰۲۶/ نورپردازی به سبک نیویورک دهه ۵۰
- با حضور «ویم وندرس» رئیس هیأت داوران؛ هفتاد و ششمین جشنواره بینالمللی فیلم برلین افتتاح شد
- «روح انگیز شمس» درگذشت
- برخورد سینماگران با جشنواره فیلم فجر؛ مُرده شورها هم گریه کردند!
- هوای تازه در جشنواره/ ۴ فیلم مستقل ایرانی در برلین ۷۶
- یادداشتی بر «همنت»؛ نوعی تجربهی سوگ که تسکینی از ما دریغ شده را بازمیگرداند
- فوت یکی از بنیانگذاران سینمای آزاد ایران/ بصیر نصیبی درگذشت
- یادداشتی بر مستند «خاکستر»؛ سیفالله در آتش
- اعتراض مهرانه ربی به استفاده از عکسِ کیومرث پوراحمد در جشنواره فجر
- بیانیه انجمن بازیگران درباره برخی اظهارات؛ نادیده گرفتن احوالات روحی جامعه داغدار، دور از موازین اخلاق حرفهای است
- یادی از نظامالدین کیایی؛ صدابرداری که اخلاق حرفهایاش زبانزد بود
- بخش قابل توجهی از فیلمبرداری فیلم مارون هنوز به پایان نرسیده است
- اهدای جوایز انجمن کارگردانان آمریکا ۲۰۲۶/ مهمترین جایزه DGA به پل توماس اندرسن رسید
- به ادعای سرقت فیلمنامه؛ محمدرضا مروزقی خواستار جلوگیری از نمایش «تقاطع نهایی شب» شد
- برگزیدگان جشنواره روتردام ۲۰۲۶ معرفی شدند
- گفتوگو با پرویز نوری/ سینمای ایران از تماشاچی جدا شده است*
- دیالکتیک آشوب و سینمای مقاومت: از مانیفستهای مدرن تا استیصال پستمدرن
- نظامالدین کیایی درگذشت
