سینماسینما، ابوالفضل نجیب
همین مانده بود که مدیریت وسیعترین شبکه اطلاع رسانی کشور یعنی صداوسیما سیطره خودش را بر تتمه فراغت و دلخوشیِ اندک مردم تحمیل کند. بسیاری را شاید تصور بر این باشد که این آخرین تیر در کمان برای محدود و محروم کردن خلق الله از کمترین حق و حقوق طبیعی خود است؛ اما تجربه نشان داده برای این قیبل اقدامات نمیتوان و نباید پایانی متصور شد. چنانچه وضعیت امروز سینما و تشدید اعمال نفوذ در همه شئون و حوزههای فرهنگی و هنری را میشد از همان دوران تبلیغات ریاست جمهوری و با مغفول گذاشتن حوزه فرهنگ و هنر و حتی دادن کمترین وعده پیش بینی کرد. نگارنده همزمان با رقابتهای انتخاباتی در صداوسیما طی یادداشتی با عنوان وعدههای مغفول مانده (منتشر شده در روزنامه اعتماد) به این نکته که مسکوت گذاشتن وعدهها در حوزه فرهنگ و هنر بخودی خود نشان از مهندسی جدید در این حوزهها است، اشاره داشتم. آنچه طی دو سال و اندی گذشته بر سر حوزههای فرهنگی و رسانه و کتاب و سینما و موسیقی و تئاتر و این مورد اخیر یعنی شبکه نمایش خانگی آمده، عطف به همان مهندسی با چراغ خاموش اکثریت نامزدهای ریاست جمهوری و بطرز محسوستر نامزد خاص این دوره بود. این مهندسی ابتدا با سخنان وزیر فرهنگ و ارشاد درباره موجودیت سینما شروع و با تهدید توقیف برخی از آثار آماده نمایش و توقف پروژههایی که به زعم ایشان مغایر با ارزشهای اسلامی است، ادامه یافت. آنچه شاید در ابتدا به مخیله کمتر کسی خطور میکرد، عملکرد یک بام و چند هوای همین ریل گذاران در حوزه فرهنگ و هنر بود. این رویکرد تئوریگرا که در نسبت با عملگرایی آنچنان دوگانه و غریب بود که به سادگی میتوان مصداق توجیه وسیله برای رسیدن به هدف بر آن گذاشت. نمونهاش همین محصولات سطحی سینمای به اصطلاح کمدی است. این که چنین گشاده دستی برای خنداندن خلق الله چه نسبتی با محروم کردن مردم از تماشای نسبتا کیفی و به معنای واقعی مناسب با درک و فهم سینمایی مردم دارد، پیشکش، بفرمایند این محصولات چه قرابت و نسبتی با آن سینمای ارزشی و اخلاقی و مناسب فرهنگ ادعایی دینی و انقلابی دارند؟ نکته جالب در این بلبشو و تعارضات ادعاهای همین کارگزاران سینمایی در خصوص نظریه پردازی و کم و کیف تولیدات به اصطلاح استراتژیک در حوزه سینما و نمایش های خانگی است.
چند شب پیش در برنامه نقد سینما شبکه چهار مجری و کارشناس برنامه با چنان لحن جدی درباره سینمای استراژیک صحبت میکردند که انگار نه انگار همین سیاست گذاریهای موجود چه بلایی بر سر موجودیت همین سینمای ورشکسته آورده است. طوری درباره زیباییشناسی و الزام آن در سینمای استراتژیک حرف زده میشد که انگار نه انگار همین تولیدات بنجل پروپاگاندا و آزاردهنده و دافعهآمیز و به شکل سری دوزی در همین صداوسیما با همین مدیریتی که قرار است بر نمایش خانگی نظارت کند، تولید میشود. انگار نه انگار که سپردن مرجعیت نه تنها خبری که بریدن مردم از صداوسیما و ارجاع آنها به دهها شبکه برون مرزی محصول عملکردی است با هدف گذاریهای نشدنی برای مردمی که سالهای طولانی است از خیر چنین دستگاه طویل و عریضی گذشته و عطایش را به لقایش بخشیدهاند. انگار نه انگار که انتقال و اعمال چنین مهندسی و مدیریتی به شبکه نمایش خانگی نتیجهای جز سوق دادن تتمه مخاطبانی که به دلایل مختلف از جمله محذوریتهای اخلاقی و شرعی به همین تولیدات خانگی دلخوش هستند، در نهایت به سمت تولیدات شبکههای برون مرزی سوق خواهد داد. میشود حدس زد یکی از دلایل این رویکرد استقبال نسبی مردم از تولیدات نمایش خانگی است. تولیداتی که در مقایسه با اغلب محصولات سینمایی و بدتر از آن تولیدات تلویزیونی به درجات و نسبتی متفاوت و جذاب ساخته میشوند که انگار محصولات وارداتی هستند. این تفاوتها نه در موارد ممیزی مربوط به روابط و نوع پوشش که اغلب مربوط به نوع متفاوت نگاه به موضوعات است که با تولیدات سینمایی و تلویزیونی قابل مقایسه نیست. این تفاوتها را هم مخاطبان تولیدات نمایش خانگی و هم کسانی که ارادهشان بر تحمیل و به زعم اشتباه شان تغییر ذائقه و سلیقه خانوادهها هستند، خوب فهمیدهاند. اما ترجیحشان بر این است به جای تغییر در ریلگذاری رسمی و حاکم بر سلیقه مخاطب، بار دیگر سیاستهای شکست خورده را بر مخاطب تحمیل کنند. آنچه از پیامدهای حداقلی این رویکرد میتوان پیش بینی کرد، قطع ارتباط هر چه بیشتر مخاطبانی است که همچنان و علیرغم استفاده از تولیدات سینمایی و نمایشی شبکههای ماهوارهای، اما به واسطه تنیدگی و پیوند فرهنگی همچنان به تولیدات نمایش خانگی دلخوش هستند. سایر تبعات ناشی از این تصمیم در مقایسه با از دست دادن تتمه مخاطبان داخلی از جمله مهاجرت دست اندرکاران تولیدات شبکه خانگی شاید برای ریلگذاران فاقد موضوعیت است.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- روایت ایرانی «سرخ و سیاه» استاندال
- در حسرت حرمت و شان بازیگری
- سینمای اجتماعی از ناگزیری تا ضرورت
- سیکل معکوس نظارت و سانسور بر سینما
- نگاهی به سینمای زیرزمینی به بهانه «بیداد»/ عرصه تجلی سینمای اجتماعی
- نشانهشناسی «صد سال به این سالها»؛ از اندوه بیپایان ایران تا احیای حس نوستالژی
- به مناسبت ۲۸ تیری که سالمرگ خسرو شکیبایی بود/ دیداری که خاطرهای ماندگار شد
- از «هامون»، «تایتانیک» و «پیرپسر» تا «بدنام»
- روایت غالب، در تقابل با روایت مغلوب
- بیضایی در بزنگاه ادبیات کهن و مدرن
- برای رفتن غریبانه شیرین یزدانبخش؛ وصیتی به مثابه گلایه
- «بامداد خمار»؛ در منزلت فرودستی
- نمایش مناسبات داخل زندانها در سریالهای نمایش خانگی چگونه است؟
- رابطه ظرف و مظروف
- در حسرت آن سینمای شریف
پربازدیدترین ها
آخرین ها
- مستند «شهین» نمایش داده میشود
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک
- فراخوان چهل و پنجمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
- «افسانه سپهر» و «دیاِناِی» در راه اکران آنلاین





