

سعید مروتی| سینمایی نویس:
«… و ایمان به استادی هیچکاک، برای تماشاگر «جنون» امری ناگزیر است زیرا جنون، فیلمی است چنان که گویی برآمده از زیردست یک جوان، پرخون و گرم و گدازنده و در هر لحظه زنده و در هر لحظه قادر به بازی با عواطف بیننده؛ بینندهای که بار دیگر مفتون و مات، خود را در مقابل رهبر ارکستر توانا و جادوگری مییابد که با اشاره چوبدست خود میتواند به آسانی او را به هر حال که میخواهد سوق دهد.»پرویز دوایی
جنون پس از شکست همهجانبه «توپاز»(۱۹۶۹) نشان از بازگشت استاد به حیطه آشنایش داشت. هیچکاک در کهنسالی بهندرت میتوانست شاهکارهایش را در دهههای ۴۰، ۵۰ و اوائل دهه۶۰ تکرار کند. جنون هم اثر درخشانی در کارنامه هیچکاک نیست ولی فیلم خوبی است که استادانه ساخته شده. پیداست که دستمایه جنون شاخکهای حسی هیچکاک را فعال و ذهن خلاقش را درگیر آفریدن جهانی تیره و تاره کرده که محصولش از ترکیب نبوغ و فنسالاری بیرون آمده. هیچکاک در آخرین فیلمهایش تلختر و ناامیدتر بهنظر میرسید. تلخی همراه با پوچانگاری جنون را هم باید به پای احوالات شخصی استاد گذاشت. در جنون، بسیاری از مؤلفههای سینمای هیچکاک را میتوان مشاهده کرد. مهمترینش شاید به اشتباه گرفتهشدن فردی بیگناه به جای مجرمی خطرناک باشد. در جنون ریچارد بلینی (جان فینچ) آنقدر عصبانی و ناامید و شکستخورده است که با قاتلی متجاوز اشتباه گرفته میشود. همه شواهد علیه ریچارد بلینی است درحالی که قاتل دوست صمیمیاش باب راسک (بری فاستر) است.
سکانس برگزیده: در طول فیلم دیدهام که باب راسک (بری فاستر) چگونه طعمههایش را به دام میاندازد؛ قاتلی که قربانیانش را با کروات خفه میکند و هیچکاک جنایت را با تمام جزئیاتش نشانمان داده است. حالا باب راسک سراغ ببز میلیگان (آنا میسی) رفته است؛ دختر جوانی که در وضعیتی آشفته و بههم ریخته و پس از ترککردن محل کارش، در دام باب میافتد. صحنه شلوغ بازار میوه مقدمهای است بر جنایتی که در انتظارش هستیم. به خانه باب میرسیم. هیچکاک با حرکت دوربین ما را به همراه کاراکترها به داخل ساختمان میبرد. باب و ببزی داخل آپارتمان میشوند ولی دوربین- تماشاگر پشت در میمانند. حالا همه مسیری که آمدهایم را بازمیگردیم. در یک نمای طولانی استادانه دوربین عقب میکشد، راهپله را بازمیگردد. به بیرون از ساختمان میرود و همچنان به حرکتش ادامه میدهد و به آن سوی خیابان میرسد. میدانیم که در آپارتمان چه اتفاقی در حال رخدادن است. حالا جنایت بدون آنکه به تصویر کشیده شود آفریده میشود.
توصیف پرویز دوایی از این سکانس در نقدی که سال۱۳۵۱ با عنوان «معصومیت از دست رفته» نوشت همچنان خواندنی و پرنکته است: «صحنه کوتاه و ظاهرا بسیار سادهای که دوربین فیلمبرداری بعد از مشایعت شکارچی و شکار تا جلوی در آپارتمان (جایی که راسک آن دختر میخانهچی را به خانه خود میبرد و جملهای را برزبان میآورد که روشن میکند در آپارتمان چه خواهد شد)، پاپس میکشد و مسیر پلهها را تا خیابان به عقب برمیگردد. این حرکت کند و آرام، واجد همه آن سردی و بیاعتنایی زندگی است که از کنار تراژدی میگذرد. در این لحظات کوتاه تمام بار فاجعه، با تمام آنچه که میلیونها تماشاچی هرکدام تکتک میتوانند از صحنه جنایت در ذهن خود بازسازی کنند بر دوش تکتک آنها سنگینی میکند. «شوک» حاصله از این فاجعه چند لحظه سکوت را به صحنه مستولی میکند، دوربین که به خارج از ساختمان میرسد رفت و آمدها و سروصداها باز دنبال میشود.»
برچسبها: آلفرد هیچکاک, جنون
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- جزئیات برنامههای جشنواره ترایبکا اعلام شد/ نمایش فیلمهای خاطرهانگیز هیچکاک، اسکورسیزی و اسپیلبرگ
- با «بیگانگان در قطار»؛ دیوید فینچر فیلم هیچکاک را بازسازی میکند
- «یک میخ و چند کت» در مستندات یکشنبه و نسخه مرمت شده «دردسر هَری» در سینماتک خانه هنرمندان ایران
- «سرگرمی آدمکش» هیچکاک ترجمه و منتشر شد
- از همه عجایب، تعجب نکنید!/ درباره انتخاب صد فیلم برتر تاریخ سینما از سوی مجله سایت اند ساند
- گوهرهایی ناب که جایی در سینمای محبوب فرهادی نداشتند/ درباره انتخابهای آقای کارگردان در ویدئو کلوب «جی ام»
- صدای سنج / چرا هیچکاک باید «مردی که زیاد میدانست» را از نو میساخت
- زمانی که دست سرنوشت به در میکوبد تا کابوس را به بیداری آورد
- برشهای کوتاه/ در ستایش Long Take
- من خود سورئالیسم هستم/ درباره سالوادور دالی
- سکانس طلایی/ طناب
- سکانس طلایی/ ام را به نشانه قتل بگیر
- عنصر زمان در خدمت تعلیق/ تحلیل سکانس حمله پرندگان به دانشآموزان در فیلم «پرندگان» + ویدئو
- برشهای کوتاه/ پلانهایی از «ربهکا» هیچکاک در برابر مینی سریال «ربهکا» اوبراین
- برشهای کوتاه/ صحبتهای آلفرد هیچکاک درباره اهمیت تصویر در سینما
نظر شما
پربازدیدترین ها
آخرین ها
- از آقااسفندیار مُرده شورِ فیلم سینمایی «خواب تلخ» به آقای رئیسجمهور پزشکیان
- تجربهای تقدیرگونه از موج نو و بازآفرینی روح گدار
- آغاز به کار هشتادوسومین جشنواره ونیز برای پذیرش فیلمها
- به بهانه اجرای «چهار صندوق» بیضایی در تهران/ مترسکی که با دست خودمان میسازیم
- فردریک وایزمن درگذشت
- «روایت یک انتصاب »؛ شروع سرخوشانه، پایان تراژیک
- رابرت دووال درگذشت
- جسد تهیهکننده سریال «تهران» پیدا شد
- محک خوردن نامزدهای اسکار در جوایر اسپیریت
- حذف لوکیشن برای یک فیلم؛ «کشتن ساتوشی» با پسزمینهی هوش مصنوعی فیلمبرداری میشود
- بدرقه پیکر اسفندیار شهیدی به خانه ابدی
- ماجرای یک جایزه برای ۲ فیلم
- عنایت بخشی درگذشت
- یک سقوط آماری در سینما/ برنامه نامشخص سینماها برای ماه رمضان
- اسفندیار شهیدی درگذشت
- گفتوگو با داریوش خنجی، مدیر فیلمبرداری کاندیدای اسکار ۲۰۲۶/ نورپردازی به سبک نیویورک دهه ۵۰
- با حضور «ویم وندرس» رئیس هیأت داوران؛ هفتاد و ششمین جشنواره بینالمللی فیلم برلین افتتاح شد
- «روح انگیز شمس» درگذشت
- برخورد سینماگران با جشنواره فیلم فجر؛ مُرده شورها هم گریه کردند!
- هوای تازه در جشنواره/ ۴ فیلم مستقل ایرانی در برلین ۷۶
- یادداشتی بر «همنت»؛ نوعی تجربهی سوگ که تسکینی از ما دریغ شده را بازمیگرداند
- فوت یکی از بنیانگذاران سینمای آزاد ایران/ بصیر نصیبی درگذشت
- یادداشتی بر مستند «خاکستر»؛ سیفالله در آتش
- اعتراض مهرانه ربی به استفاده از عکسِ کیومرث پوراحمد در جشنواره فجر
- بیانیه انجمن بازیگران درباره برخی اظهارات؛ نادیده گرفتن احوالات روحی جامعه داغدار، دور از موازین اخلاق حرفهای است
- یادی از نظامالدین کیایی؛ صدابرداری که اخلاق حرفهایاش زبانزد بود
- بخش قابل توجهی از فیلمبرداری فیلم مارون هنوز به پایان نرسیده است
- اهدای جوایز انجمن کارگردانان آمریکا ۲۰۲۶/ مهمترین جایزه DGA به پل توماس اندرسن رسید
- به ادعای سرقت فیلمنامه؛ محمدرضا مروزقی خواستار جلوگیری از نمایش «تقاطع نهایی شب» شد
- برگزیدگان جشنواره روتردام ۲۰۲۶ معرفی شدند





