سینماسینما، سیدرضا صائمی
در یک تعریف ساده «ترور سرچشمه» مستندی درباره انفجار دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی ایران است که محمدحسین مهدویان با همان سبک و سیاق خاص خود در روایتهای سینماییاش به بررسی ابعاد و آثار و دلایل و چرایی این حادثه تروریستی پرداخته و به بازنمایی بخشی از ناگفتههای این رخداد سیاسی معاصر میپردازد. خود قصه به واسطه التهاب و تعلیقی که در آن وجود دارد، ظرفیت رمزگشایی بالایی دارد که با شیوه روایت مستندساز جذابتر هم شده است. در واقع مهدویان به سراغ پرونده شهید بهشتی و یارانش میرود که به نظر میرسد حالا پس از چهار دهه از وقوع آن هنوز هم ناگفتههایی از آن باقی است که مستندساز به واسطه افرادی که به نوعی با این حادثه در ارتباط بوده و نسبت به آن شناخت و اطلاعات داشتند، به نوعی دست به روشنگری میزند، البته نه لزوما افشاگری به معنای متعارف سیاسی. فرمانده واحدهای گشتی کمیته، فرمانده ایستگاه آتشنشانی مولوی، فرمانده کمیته منطقه ۹ تهران، وزیر مشاور و سخنگوی دولت شهید رجایی، بازپرس ویژه حادثه هفت تیر و فرزندان شهید بهشتی از جمله مهمترین افرادی هستند که به رمزگشایی از این اتفاق از منظر خود میپردازند. روایتی که در یک فضاسازی و طراحی اتاقی ثابت رخ میدهد که بازسازی همان فضای اداری و سازمانی دهه ۶۰ است و از حیث بصری به «ماجرای نیمروز» و به طور کلی جنس تصویری سینمای مهدویان شباهت دارد. اگرچه شیوه مصاحبه مهدویان بیشتر به بازجویی شباهت دارد و کمی خشک و رسمی است، اما از دل آن میتوان به اطلاعاتی دست یافت که به فهم بهتر ماجرا کمک میکند. انگار فیلمساز درصدد بوده با شکلدهی به فضای بصری مستندش مبتنی بر التهاب و رمزآلود بودن سوژه، بین فرم و محتوای اثر خود تناسب نمادین برقرار کند، در تعمیق همین شیوه مهدویان از اسناد دیداری و خبری بهره برده و آن را در راستای همین فضای رازآمیز و رمزگشایانه به ساختار سندگونه اثرش الصاق میکند.
«ترور سرچشمه» را میتوان واجد دو رویکرد مهم در بازنمایی محتوای سوژه دانست. یکی شرح و تشریح واقعه و تلاش برای رمزگشایی از ذات خود رخداد و دوم طرح پرسش کلیتر که اساسا چرا شهید بهشتی هدف ترور قرار گرفت و رسیدن به یک تحلیل و بینش سیاسی درباره وقایع تروریستی دهه اول انقلاب. در این بازخوانی شخصیتی، مستند از یک حادثه به مثابه یک رخداد اجتماعی به شخصیت شهید بهشتی و عنصر فردیت میرسد و به بازنمایی قهرمان شهید این واقعه میپردازد. از اینرو میتوان «ترور سرچشمه» را یک پرتره سیاسی هم دانست. شاید این رویکرد را به مثابه دوپارگی در روایت، نقطعه ضعف آن دانست، اما جذابیت در روایت و شیوه پردازش آن درنهایت آن را به مستندی جذاب و تماشایی بدل میکند.
منبع: ماهنامه هنروتجربه
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- درباره بازی محسن قصابیان در «کلاغ»/ جایی که بازیگر محو میشود
- «کلاغ»؛ چرا زخمها تمام نمیشوند؟
- نگاهی به بازی محسن قصابیان در سریال «کلاغ»/ استراتژی مکث و سکوت
- «کلاغ»؛ به دنبال روایتی غیرکلیشهای
- روایت غالب، در تقابل با روایت مغلوب
- بازدید اهالی وزارت بهداشت از پشت صحنه «ماجرای نیمه شب»
- مجوز ساخت سینمایی برای ۸ فیلمنامه صادر شد
- انتشار نسخه سینمایی «زخم کاری ۳»
- بازگشت جواد عزتی به خونبازی در «زخمکاری ۳»
- آغاز تولید فصل چهارم «زخم کاری»؛ پخش فصل سوم پس از پایان «قطب شمال»
- مهدی شامحمدی: اکران آنلاین تاثیری بر تعداد مخاطبان مستند نداشت/ مستند اجتماعی همیشه پر مخاطب است
- بازخوانی یک قتل از پیش طراحی شده/ نگاهی به مستند «ترور سرچشمه»
- مدیر کل نظارت بر عرضه و نمایش فیلم توضیح داد؛ پرونده هیچ فیلمی برای همیشه بسته نیست/ چرا «شیشلیک» اکران نمیشود؟
- گفت آن گلیم خویش بدر میبرد ز موج/ وین جهد میکند که بگیرد غریق را/ نگاهی به مستند «صبیه»
- عذرخواهی تلوبیون درباره حاشیههای اکران آنلاین «درخت گردو»
نظر شما
پربازدیدترین ها
آخرین ها
- هرم طلایی مصر به حبیب باوی ساجد میرسد
- سایت داوری «آیین هفت سال سینمای ایران» رونمایی شد
- گرشا رضایی به «امیرکبیر» پیوست
- آیدا پناهنده: دیگر سریال نمیسازم!
- فوت مدیر دوبلاژ و صداپیشه ایرانی؛ ناهید شعشعانی درگذشت
- پیش از جنایت؛ سینما و مسئولیت اجتماعی در برابر خشونت
- مستند «شهین» نمایش داده میشود
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر





