سینماسینما، افشین اشراقی:
روایتگری یعنی چهگونگیِ ارائهی اطلاعات به تماشاگر. شبی که ماه کامل شد برای ایجاد کنجکاوی و تعلیق، دو نوعِ روایتگری را در هم آمیخته است: روایتگریِ دانای محدود و روایتگریِ دانای کل. که اولی حسِ کنجکاویِ را در تماشاگر برمیانگیزد و دومی، حسِ تعلیق را.
از این منظر، بنای کارِ نرگس آبیار در مقام نویسنده و کارگردان (۱) این بوده است: ارائهی اطلاعات با صبر و حوصله. به همین خاطر تمرکزِ اصلیِ روایت روی شخصیت فائزه (الناز شاکردوست) است و فیلم بیشترِ اطلاعات را از صافیِ نگاهِ او به تماشاگر انتقال میدهد (به بیان دیگر، در این فیلم دانای محدود چیرگی دارد بر دانای کل).
ما دربارهی عبدالحمید (هوتن شکیبا) و خانوادهاش همانقدر میدانیم که فائزه. و فیلم اینگونه، ما را دربارهشان کنجکاو میکند: با هشداری که مادر در شب خواستگاری میدهد، فراخواندنِ عبدالحمید از سوی مأمور بعد از شب عروسی، کشف سلاح و مهمات در خانهشان و الخ. پیشروی با دانستههای فائزه، اغلب با غافلگیری همراه است. مثل اولین مواجههاش با تروریستها در حیاط خانه و یا صحنهی فرارش از پاکستان، که با سررسیدنِ ناگهانیِ عبدالمالک و زیردستاناش نافرجام میمانَد.
همانطور که اشاره شد شبی… برای سامانبخشیدنِ به روایتاش تنها به روایتگریِ دانای محدود بسنده نمیکند. فیلم در چند سکانس از فائزه فاصله میگیرد و میرود سراغِ دو شخصیتِ دیگر: عبدالحمید و شهاب. ما از طریق آنها نیز اطلاعاتی را بهدست میآوریم. منتها با این تفاوت که دستیافتنِ ما به اطلاعات، اغلب قرین است با حسِ تعلیق. برای نمونه صحنههای گفتوگوی عبدالحمید و برادرش در جایجای فیلم (بهویژه وقتی عبدالمالک امر به قتل فائزه میدهد). عبدالحمید بعد از شنیدنِ دستورِ عبدالمالک، در منجلابِ دوراهی گرفتار میشود: میان پایبندی به پیمانِ زناشویی و اجراکردنِ دستورِ برادر. ما نیز، نگرانِ فائزه میشویم. چون چیزی را میدانیم که فائزه نه. البته دوربین برای ایجادِ تعلیقِ بیشتر، از بهتصویرکشیدنِ نظرگاهِ شخصیتهای دیگر نیز غافل نمیشود. برای نمونه، میتوان اشاره کرد به صحنهای که تکتیرانداز آمادهی بههلاکرساندنِ عبدالمالک است.
حتی نام فیلم هم اشارهایست به شیوهای که برای روایتگری برگزیده: کاملشدنِ ماه تقارن دارد با اتمامِ دادههای روایی. فیلم تا پایان «چیزی» را در چنته نگه میدارد و دادهها را صبورانه و با دقت انتقال میدهد و درست در انتها، سرشتِ پلیدِ عبدالحمیدِ استحالهیافته را عیان میکند.
در کنارِ نرگس آبیار نامِ مرتضی اصفهانی نیز بهعنوان فیلمنامهنویس آمده است. اما در متنِ بالا به دو دلیل تنها نامِ آبیار ذکر شده است. در برخی منابع مرتضی اصفهانی مشاورِ امنیتیِ پروژه معرفی شده است. در ضمن، بخشی از روایتِ شبی… (تقریباً مثل هر فیلم دیگری) در مرحلهی نگارش و بخشِ دیگرش در اجرا شکل گرفته است. به گمان نگارنده، روایتگریِ شبی… حاصلِ کوششهای آگاهانهی نرگس آبیار بوده است.
۱ در کنارِ نرگس آبیار نامِ مرتضی اصفهانی نیز بهعنوان فیلمنامهنویس آمده است. اما در متنِ بالا به دو دلیل تنها نامِ آبیار ذکر شده است. در برخی منابع مرتضی اصفهانی مشاورِ امنیتیِ پروژه معرفی شده است. در ضمن، بخشی از روایتِ شبی… (تقریباً مثل هر فیلم دیگری) در مرحلهی نگارش و بخشِ دیگرش در اجرا شکل گرفته است. به گمان نگارنده، روایتگریِ شبی… حاصلِ کوششهای آگاهانهی نرگس آبیار بوده است.
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- «بامداد خمار»؛ عشق، طبقه و زبان تصویر
- هفت اثر جدید در راه شبکه نمایش خانگی
- نرگس آبیار خدای زدن به دل ماجراست
- «شبی که ماه کامل شد» به هند رفت
- نگاهی به سریال «سووشون» اقتباسی از رمان سیمین دانشور/ قابهای زیبای شیراز
- «بامداد خمار»؛ از کتاب ممنوعه تا پلتفرمهای سینمای خانگی
- پرداختن به آیین و فرهنگهای قشقایی در سریال تاریخی «سووشون»
- «بامداد خمار» مهرماه منتشر میشود
- نرگس آبیار، رییس هیئت داوران فستیوال TRT شد
- بیانیه ساترا درباره توقف پخش سریال «سووشون»
- واکنش کارگردان به توقیف سریالش و فیلتر نماوا/ نرگس آبیار: در برابر این حذف بیرحمانه، سکوت نخواهیم کرد
- پس از انتشار اولین قسمت «سووشون»؛ نماوا فیلتر شد
- با انتشار نامهای سرگشاده؛ نرگس آبیار از شورای پروانه نمایش استعفا داد
- با حکم وزیر ارشاد؛ اعضای جدید شورای پروانه نمایشِ فیلمهای سینمایی منصوب شدند
- تهیهکننده سریال «بامداد خمار»: حاشیه همیشه هست/ هدف همه ما مخاطب است
نظر شما
پربازدیدترین ها
آخرین ها
- فوت مدیر دوبلاژ و صداپیشه ایرانی؛ ناهید شعشعانی درگذشت
- سهم سینما در ارائه تصویری از محدودیتهای تحمیل شده به زنان
- مستند «شهین» نمایش داده میشود
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر
- در پنجاهودومین دوره برگزاری؛ نیکول کیدمن در مراسم سزار تجلیل میشود
- «بلفاست»؛ روایت یک رویداد تلخ تاریخی از دریچهی نگاه یک کودک
- پارک چان-ووک «راهزنان رتلکریک» را میسازد
- «بلفاست» زیر ذرهبین منتقدان؛ دریچهای تاریخی به جهان از منظر یک کودک





