سینماسینما، سعید هاشمزاده
یکی از بزرگترین مشکلات فیلمهای مینیمالیستی در سینمای ایران ملزم ندانستن نویسنده و کارگردان در ارائه و ساخت منطقهای دراماتیک است. اینکه چگونه میتوان منطق یک کاراکتر برای انجام دادن عملی را، اگر نمیخواهیم همچون سیر یک روایت شاهپیرنگی بیان کنیم، در یک روایت خردهپیرنگی نشان دهیم و اساسش را بچینیم و از دلیل این رفتار نشانی به مخاطب بدهیم. این نشانیها میتواند تصویری باشد، میتواند در دیالوگ شکل بگیرد و تبدیل به مانیفست عمل کاراکتر شود، یا به وسیله دیگر کاراکترها طرح گردد و موتور محرکه داستان را روشن سازد. ماجرای «درساژ» بادکوبه نیز مانند دیگر آثار شبهمینیمالیستی این مشکل را در خود میبیند؛ اینکه بهعلاوه قانع نکردن مخاطب در منطق سیر داستانی و اعمال کاراکتر اصلی، ضرورت دنبال کردن او را نیز به ما نشان نمیدهد. ما در سیر فیلم دختری را میبینیم که بیدلیل میدود، لج میکند، سکوت میکند و فرار. و در واقع دلیل هیچکدام را، بهخصوص اصل اجبار داستانی ما که از سوی گلسا کلید میخورد، برای ما تصویر نمیکند. در واقع اینگونه به نظر میرسد که این عدم پرداخت نظام استدلالی از سوی کارگردان، به بیرون از متن یا به دنیای تفسیر متن رهنمون شده، و مسئولیت ساخت آن به دوش بیننده افتاده و نویسنده بهراحتی از زیر کاشت دلایل دراماتیک فرار کرده است. درحالیکه بیشک سینما عرصهای است برای نشان دادن، نشان دادن حداقلی یا حداکثری با کیفیت درست روایی. اما در «درساژ» انگیزه که مهمترین بحث یک فیلمنامه شخصیتمحور است، پنهان میماند و برملا نیز نمیشود و همانطور که گفتیم، به دایره تفسیر کشانده و هل داده میشود و به فرامتن میرود. مسئله اصلی اینجاست که چقدر میتوان با نشان ندادن انگیزه کاراکتر اصلی داستان را پیش برد و سپس عملی را که او انجام میدهد، توجیه کرد. حاصل میشود یک لجبازی تینایجری که نه عمقی میسازد و نه ضرورتی در آن میبینیم. در واقع وقتی پیشینهای از زندگی گلسا ندیدهایم، نمیتوانیم برای لجبازی او در بافت زندگیاش توجیهی بتراشیم. نمیتوانیم همراه او شویم، او را محق بدانیم و سکوت او را دنبال کنیم. از اساس نیز اگر رازآلود بودن شخصیت گلسا برایمان قابل حل باشد و منتظر اعمالی طراحیشده از سوی او باشیم که غافلگیر شویم، این رازآلودگی، یعنی شخصیتی که رازی دارد و از پس آن انگیزهای بیرون میآید، برای ما ساخته نشده است، بلکه به جای رازآلودگی یک لجبازی کودکانه و یک سکوت بیدلیل را میبینیم.
نکته بعدی، پس از مسئله اطلاعات و انگیزه کاراکتر اصلی، این است که فیلم به کلیشههای آثار تینایجری کشیده میشود؛ به تقابلهای قابل پیشبینی، پدر پولدار و پدر بیپول، کلکلها و جنجالهایی که قشر تینایجر دارند و این جنجالها به تقابل با والدینشان نیز کشانده میشود. تقابلی که کلید اصلی موضوع فیلم را به ما میدهد و چقدر دیر و چقدر سطحی. کلیدی که در دیالوگهای پدر نهفته است؛ اینکه گلسا باید معامله کردن را در دنیای بزرگسال یاد بگیرد و کلهاش را به کار بیندازد. شاید این موضوع از منظر (پیاووی) یک تینایجر، شخصیت تازهجوان، یک دغدغه و مسئله اساسی به نظر برسد، اما باید گفت طرح و پرداخت این دغدغه در یک بستر خردهپیرنگی انفعال میسازد و داستان پررنگی شکل نمیدهد.
بادکوبه در گفتوگوهایش بر این امر تاکید میکند که فیلم قصد نشان دادن طبقه کمتر دیدهشده را دارد؛ طبقات شهرکنشینی که در شهرهای کوچک استان تهران زندگی میکنند. اما آنچه مشاهده میکنیم، با آنچه بادکوبه میگوید، فاصلهای زیاد دارد. ذهنیت کارگردان نسبت به سوژهاش و آن چیزی که میگوید، در تفاوتی فاحش است. مسئله این است که فیلم بادکوبه از اساس فیلم کلوزآپ است. فیلم شخصیت. فیلم نمای نزدیک و قرار هم نیست لانگ شاتی از یک مجموعه یا جامعه زیستی را به تصویر بکشد. جدا از اینکه فیلم توانایی نمایش این لانگشات را ندارد و دو دیالوگ حاشیهای نمیتواند نمایندهای باشد برای آسیبشناسی این قشر. در مجموع پناه بردن به ذهنیت بیننده و خودبسنده نبودن اثر در مدیومی که میخواهد ارائه دهد، بزرگترین آسیبی است که به فیلم «درساژ» زده شده.
منبع: ماهنامه هنروتجربه
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
- رونمایی بسته فیلمهای مستند «زن، دوربین، نگاه» در هنر و تجربه/ نمایش ویژه برای «آخرین کوسه نهنگ»
- نمایش و نقد فیلمهای کوتاه «سیمرغ» در ترکیه
- تاریخ سینما و عاشق سینما/ نگاهی به مستند «آرشیو متروک»
- ناگهان پروانه/ نگاهی به فیلم «وقتی پروانه شدم»
- گفتوگو با کارگردان «تو مشغول مردنت بودی»/ زخمهای عمیق جامعه را پنهان نکنیم
- مواجهه با مرگ/ نگاهی به فیلم «تو مشغول مردنت بودی»
- گفتوگو با مهدی ارجمند، کارگردان «ملاقاتهای شگفتانگیز»/ «ملاقاتهای شگفتانگیز» یک فیلم ایدئوگرافیک است
- کارگردان «وقتی پروانه شدم» مطرح کرد/ چهره دوگانه میترا حجار در هر دو بافت سنتی و مدرن فیلم جذابیت دارد
- فیلمی مهم که قانونگذاران و مسوولان باید ببینند/ نگاهی به فیلم «خط باریک قرمز»
- نمایش سه فیلم کمتر دیده شده از سهراب شهید ثالث در باشگاه هنروتجربه
- اولین تیزر رسمی اکران ۸۸ دقیقه کوتاه
- گفتوگو با پویا بادکوبه، کارگردان «درساژ»/ به تعداد آدمها واقعیت، متفاوت است
- در جستوجوی معنا!/ نگاهی به فیلم “محدوده ابری”
- سلوکِ بلوغ / نگاهی به فیلم “درساژ”
- میزگردی با کارگردانهای فیلم کوتاه بهاره/ فیلم کوتاه ضامن آینده سینمای کشور است
نظر شما
پربازدیدترین ها
آخرین ها
- هرم طلایی مصر به حبیب باوی ساجد میرسد
- سایت داوری «آیین هفت سال سینمای ایران» رونمایی شد
- گرشا رضایی به «امیرکبیر» پیوست
- آیدا پناهنده: دیگر سریال نمیسازم!
- فوت مدیر دوبلاژ و صداپیشه ایرانی؛ ناهید شعشعانی درگذشت
- پیش از جنایت؛ سینما و مسئولیت اجتماعی در برابر خشونت
- مستند «شهین» نمایش داده میشود
- «مرلین» به تماشاخانه هما میرود/ «اندوه اردیبهشت» روی صحنهی لبخند
- فیلمبرداری فیلم پنجاه و یکم وودی آلن تمام شد
- «فادرلند»؛ وطنی که دیگر نیست
- انتشار نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل»
- نامزدهای گرمی ۲۰۲۷ معرفی شدند
- مرور آثار کیارستمی در پاریس
- پایان تصویربرداری «سلبریتی»/ روایتی از تقابل چهره عمومی و جهان درونی شهرت
- نمایش مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشن در موزه سینمای ایران
- علیرضا رهگذر درگذشت
- «مجلس قربانی سنمّار» در بیضاییخوانی
- «عشق ممکن»؛ طمع در لباس فضیلت
- نگاهی به سینمای مستقل و هنرمندانه ناصر تقوایی؛ از میزانسنهای ماندگار تا معنای ایستادگی و سکوت
- «یل» فعلا اجازه ادامه انتشار ندارد
- «همسفر» و «ذوق مرگ» در راه سینماها
- پاسداشت خسرو احمدی؛ مرد مهربانی که صادقانه کار میکند
- جلسه شورای داوری انجمن صنفی تماشاخانههای خصوصی برگزار شد؛ تأکید بر حل اختلافات درونصنفی
- سرژ رضوانی؛ هنرمندی چند وجهی که هیچگاه خود را جدا از ایران نمیبیند
- در سیونهمین دوره برگزاری؛ مستند پگاه آهنگرانی نامزد جایزه فیلم اروپا شد
- میکاییل شهرستانی «افسانههای تبای» را روی صحنه میبرد/ «چمدانهای بیمقصد» در خانه نمایش مهرگان
- جشنواره تئاتر فجر۴۵؛ معرفی مدیران بخشهای دیگرگونههای اجرایی، نمایشنامهنویسی و پایش دانشجویی
- سینمای مستند؛ مهمان کمسهم جشنواره ملی فیلم فجر
- «آنها که کمتر میشناسیم»؛ روایتی از زندگی زنان و کودکان روستایی
- گلاب آدینه؛ بازیگر مؤلف و راوی رنجهای معاصر





