پایگاه خبری تحلیلی سینماسینما

سینماسینما، آریو همتی

نخستین مواجهه برای اهالی هنر با مرجان ساتراپی «پرسپولیس» است. این رمان بیوگرافی که در واقع یک اتوبیوگرافی اکسپرسیونیستی است با موضوع رابطه فرد و وطن با مفاهیمی مانند جنگ، مهاجرت ، آوارگی و دلتنگی برای زادگاه و نقش اموری که رخداد نیستند، اما پیشامد محسوب می‌شوند در شکل‌گیری سرنوشت انسان تحلیل می‌شود. در این اثر زن در جایگاه سوژه است و نگاهی انتقادی و جامعه شناسانه نیز به شکل مستتر برای مشکلات عارض شده نگره جنسیتی وجود دارد. استفاده از پتانسیل‌های هم افزای نقاشی که مرجان در آن نیز مهارت داشته به پتانسیل مند شدن هر چه بیشتر این اثر پلی فون کمک کرده است. با وجود آنکه این اثر در وضعیت پست مدرن نوشته شده و تلاطم جان و جهان انسان در این اثر را نمود می‌بخشد علاوه بر نقد جدی بر سنت‌های غیر فرارو، به نام ساختن معنای جدید و مبارزه بی‌پایان انسان جهت هویت‌یابی رگه‌هایی از فراساختارگرایی نیز در این اثر یافت می‌شود.

از نمونه‌های عینی انسان‌هایی که مرگ و زندگی مجدد آنها را همه دیده‌ایم زر امیرابراهیمی بانوی تمام شده ی جهان بازیگری در ایران است که توانست رسالت بازآفرینی خویش را به عنوان « انسان به مثابه معنا » درست انجام بدهد و مجدد مرکز توجه و ستایش بسیاری باشد. مرجان ساتراپی علاوه بر اینکه با «پرسپولیس» در عصر داستان نویسی پسامدرنیستی یک نویسنده مولف و صاحب سبک محسوب می شود در زمینه سینما نیز کارگردانی، دارای استانداردهای فیلم سازی به حساب می‌آید (نمی دانم چرا نمی‌توانم مرگ او را باور کنم و فعل گذشته به کار ببرم)، فیلم «پرسپولیس» ۲۰۰۷ و فیلم «خورش آلو با مرغ» ۲۰۱۱، هر دو جز آثاری هستند که در نوع ساختار آوانگارد تعریف می‌شوند و جزو پتانسیل‌های تاریخ فیلم سازی ایرانیان به حساب می آیند. بازی گلشیفته فراهانی درون گرای درون ریز با آن چشمان بی نظیر در «خورش آلو …» جزو عمیق‌ترین حضورهای یک بازیگر زن بر پرده سینماست.

فیلم «صداها» ۲۰۱۴ اثر پساساختارگرا و در نوع روان سوژه گرایی به مرحله تحلیل روان نمی‌رسد و در سطح باقی می‌ماند. به لحاظ سینمایی نیز فیلمی متوسط محسوب می‌شود. فیلم «رادیو اکتیو» ۲۰۱۹ اثری جسورانه در نوع زندگینامه‌ای است که البته موضوع محور است و با وجود تخصص مرجان در مباحث هنری زندگی نامه محور نسبت به صداها اثری ماندگارتر است ولی به هر حال این فیلم نیز متوسط محسوب می شود. مرجان ساتراپی در میان اهالی سینما که به نوعی «سینما در ساحت مهاجرت» را پیش برده‌اند در کنار شیرین نشاط، گلشیفته فراهانی و… توانسته‌اند آثاری موفق ارائه بدهند و بخش‌های مختلف بدنه هنری سینمای جهان را مانند دو کارگردان مولف و جهانی ما عباس کیارستمی و اصغر فرهادی با ایران بیشتر آشنا کنند.